ECONOMISCH RECHT
INHOUDSOPGAVE
EXAMEN ....................................................................................................................................... 8
Overzicht van de materie ..................................................................................................................9
begrippen & bronnen ...................................................................................................................10
inleiding: economisch recht-handelsrecht ....................................................................................... 10
Begrippen ...................................................................................................................................... 10
Situering ten aanzien van andere rechtstakken ................................................................................. 13
Situering van het economisch recht .............................................................................................13
Overzicht bronnen .......................................................................................................................... 13
Internationale bronnen ................................................................................................................... 13
(1) Verdragen die regeling inhouden voor het internationale economisch ruilverkeer ....................... 14
(2) Verdragen die economische integratie nastreven ..................................................................... 17
(3) Verdragen die uniforme regelen bevatten voor bepaalde internationale verrichtingen ................. 20
(4) Verdragen die verplichting bevatten eenvormige wet op te nemen in nationaal recht .................. 21
(5) Internationale bepalingen die bevoegde rechter en toepasselijk recht vaststellen ...................... 21
Verhouding tot het nationale recht ............................................................................................... 24
nationale bronnen .......................................................................................................................... 25
Wetgevende macht ..................................................................................................................... 25
Uitvoerende macht ..................................................................................................................... 31
beleidsovereenkomsten .............................................................................................................. 33
Actoren .......................................................................................................................................34
handelaar ...................................................................................................................................... 35
Natuurlijke persoon .................................................................................................................... 35
Vennootschap ............................................................................................................................ 37
onderneming.................................................................................................................................. 38
europese ondernemingsbegrippen .............................................................................................. 38
belgische ondernemingsbegrippen .............................................................................................. 43
consument .................................................................................................................................... 48
online platformen ........................................................................................................................... 51
Economisch grondslagenrecht: grondbeginselen..........................................................................51
gelijkheidsbeginsel ......................................................................................................................... 51
vrijheid van handel (vroeger)/ondernemen ....................................................................................... 58
, Publiekrechtelijke strekking ......................................................................................................... 59
Privaatrechtelijke strekking.......................................................................................................... 60
belangenverhoudingen in ondernemingen : capita selecta ............................................................65
Algemeen : het ondernemingsbelang ............................................................................................... 65
Toepassing : de aanstelling van de voorlopig bewindvoerder ............................................................. 66
Toebedeling van het ondernemingsvermogen .................................................................................. 68
algemeen ................................................................................................................................... 68
Economische transacties ............................................................................................................69
Hoofdelijkheid ................................................................................................................................ 69
bewijs ............................................................................................................................................ 70
bewijs in ondernemingszaken ...................................................................................................... 70
boekhouding .............................................................................................................................. 73
factuur ....................................................................................................................................... 74
Aanvaarde of NIET geprotesteerde factuur ................................................................................... 75
Bewijswaarde factuur ................................................................................................................. 76
Laattijdige betaling ......................................................................................................................... 80
algemeen ................................................................................................................................... 80
Betalingsachterstand bij handelstransacties ................................................................................ 81
minnelijke invordering van schulden van de consument ................................................................ 88
Ondernemingsrechtbank (orb.) ....................................................................................................... 92
Materiële bevoegdheid ................................................................................................................ 93
Samenstelling : gemengd ............................................................................................................ 95
Alternatieve geschillenbeslechting .............................................................................................. 95
Onbeslagbaarheid van de privéwoning van de zelfstandige ondernemer ............................................ 95
basisbeginselen Verrichten van een economische activiteit ..........................................................97
Starten van een economische activiteit ............................................................................................ 97
Economische bekwaamheid ........................................................................................................ 97
Vestigingsrecht ......................................................................................................................... 100
Algemene verplichtingen bij start ............................................................................................... 104
de handelszaak......................................................................................................................... 111
Handelscontracten ................................................................................................................... 114
inleiding : handelsdistributie ......................................................................................................... 115
Handelsagentuur.......................................................................................................................... 117
Juridisch kader handelsagentuur ............................................................................................... 117
Definitie ................................................................................................................................... 118
Constitutieve elementen (5) : cumultatief ................................................................................... 118
Overige kenmerken ................................................................................................................... 123
vormvereisten........................................................................................................................... 125
verbintenissen van de agent ...................................................................................................... 127
verbintenissen van de principaal ................................................................................................ 130
vergoeding van de agent ............................................................................................................ 131
, einde van de handelsagentuurovereenkomst ............................................................................. 138
Gevolgen van de beëindiging : .................................................................................................... 141
Rechtspraak die meneer meebracht over agenturen: .................................................................. 144
Commissie .................................................................................................................................. 145
juridisch kader .......................................................................................................................... 145
definitie .................................................................................................................................... 145
kenmerken ............................................................................................................................... 146
onderscheid met andere rechtsfiguren ....................................................................................... 147
rechten en plichten van de commissionair ................................................................................. 147
rechten en plichten van de committent ...................................................................................... 149
einde ........................................................................................................................................ 150
makelarij ...................................................................................................................................... 151
juridisch kader .......................................................................................................................... 151
definitie en kenmerken .............................................................................................................. 152
privaatrechtelijke kwalificatie .................................................................................................... 153
verplichtingen van de makelaar ................................................................................................. 154
verplichtingen van de opdrachtgever .......................................................................................... 154
verkoopconcessie ........................................................................................................................ 154
juridisch kader .......................................................................................................................... 155
definitie .................................................................................................................................... 155
kenmerken ............................................................................................................................... 156
juridische omkadering ............................................................................................................... 158
Rechtspraak inzake concessies: ................................................................................................ 161
Franchising .................................................................................................................................. 162
juridisch kader .......................................................................................................................... 163
definitie .................................................................................................................................... 163
kenmerken ............................................................................................................................... 165
bijzonder geval : franchise + verkoopconcessie = goederenfranchise ......................................... 167
verplichtingen franchisegever .................................................................................................... 168
verplichtingen franchisenemer .................................................................................................. 170
voorbeeldcasus handelscontracten .............................................................................................. 171
Marktpraktijken en consumentenbescherming ........................................................................... 173
inleiding ....................................................................................................................................... 173
algemene definities ...................................................................................................................... 176
Informatie aan consumenten : informatie van de markt .................................................................. 178
algemene precontractuele informatieverplichting : art. VI.2 WER ................................................. 178
prijsaanduiding ......................................................................................................................... 181
reclame en vergelijkende reclame .............................................................................................. 184
promoties inzake prijzen : prijspromoties ................................................................................... 188
Oneerlijke praktijken : verboden praktijken ..................................................................................... 192
oneerlijke handelspraktijken jegens consumenten ...................................................................... 193
oneerlijke marktpraktijken tussen ondernemingen ...................................................................... 199
ongevraagde communicatie ...................................................................................................... 203
verkoop met verlies ................................................................................................................... 204
, overeenkomsten met consumenten .............................................................................................. 206
inleiding ................................................................................................................................... 206
algemene bepalingen ................................................................................................................ 208
overeenkomsten op afstand (belangrijk thema) .......................................................................... 210
buiten verkoopruimte gesloten overeenkomsten ........................................................................ 220
onrechtmatige bedingen : B2C ................................................................................................... 223
onrechtmatige bedingen : B2B ................................................................................................... 225
examen........................................................................................................................................ 226
mededingingsrecht.................................................................................................................... 228
belgisch mededingingsrecht ......................................................................................................... 228
belgische mededingingsautoriteit (bma) ........................................................................................ 230
Structuur belgische mededingingsautoriteit ............................................................................... 230
Bevoegdheden Belgische Mededingingsautoriteit ....................................................................... 232
Prioriteitenbeleid BMA............................................................................................................... 232
interessante zaken die BMA behandeld heeft voorbije jaren ......................................................... 233
economische onafhankelijkheid .................................................................................................... 237
herkomst – situering – doelstelling ............................................................................................. 237
toepassingsgebied .................................................................................................................... 237
3 toepassingsvoorwaarden ........................................................................................................ 238
bevoegde instanties .................................................................................................................. 240
sancties ................................................................................................................................... 240
selectie rechtspraak (tot nu toe) ................................................................................................ 241
voorlopig besluit ....................................................................................................................... 243
examen ................................................................................................. Error! Bookmark not defined.
Inleiding tot de intellectuele (eigendoms)rechten : IER ............................ Error! Bookmark not defined.
wat ier-rechten zijn ............................................................................... Error! Bookmark not defined.
indeling van de IER : welke er zijn ........................................................... Error! Bookmark not defined.
Kenmerken van de IER .......................................................................... Error! Bookmark not defined.
verschilpunten auteursrecht – industriële eigendomsrechten ................. Error! Bookmark not defined.
De bescherming van 1 creatie door meerdere IER ................................... Error! Bookmark not defined.
territorialiteit ........................................................................................ Error! Bookmark not defined.
belangrijke verdragen ........................................................................... Error! Bookmark not defined.
4 algemene verdragen ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
europese aspecten (EU) van het recht van intellectuele eigendomsrechten ........... Error! Bookmark not
defined.
het wetboek van economisch recht (wer) ............................................... Error! Bookmark not defined.
Auteursrechten (sensu stricto) ............................................................... Error! Bookmark not defined.
Inleiding ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
bronnen ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
nationaal .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
, europees .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
internationaal ................................................................................... Error! Bookmark not defined.
wat het auteursrecht beschermd ........................................................... Error! Bookmark not defined.
wat een werk is ................................................................................. Error! Bookmark not defined.
vangnet ............................................................................................ Error! Bookmark not defined.
wie verkrijgt het auteursrecht ................................................................ Error! Bookmark not defined.
hoe verkrijgt men het auteursrecht ........................................................ Error! Bookmark not defined.
welke rechten bezit een auteur .............................................................. Error! Bookmark not defined.
(1) vermogensrechten ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
(2) volgrecht ..................................................................................... Error! Bookmark not defined.
(3) morele rechten ............................................................................ Error! Bookmark not defined.
auteursrechten als vermogensbestanddelen ......................................... Error! Bookmark not defined.
auteurscontracten (niet belangrijk? vraag wat je moet kennen) ............ Error! Bookmark not defined.
audiovisuele werken ......................................................................... Error! Bookmark not defined.
Portretrecht ...................................................................................... Error! Bookmark not defined.
naburige rechten ................................................................................... Error! Bookmark not defined.
inleiding ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
uitvoerende kunstenaar ........................................................................ Error! Bookmark not defined.
Wie? ................................................................................................ Error! Bookmark not defined.
rechten ............................................................................................ Error! Bookmark not defined.
Producenten ........................................................................................ Error! Bookmark not defined.
beschermingsvoorwaarden ............................................................... Error! Bookmark not defined.
rechten (beide categoriën) ................................................................. Error! Bookmark not defined.
uitzonderingen en beperkingen .......................................................... Error! Bookmark not defined.
omroeporganisaties ............................................................................. Error! Bookmark not defined.
wat? ................................................................................................. Error! Bookmark not defined.
alleen vermogensrechten .................................................................. Error! Bookmark not defined.
persuitgevers ....................................................................................... Error! Bookmark not defined.
online perspublicaties ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
uitzonderingen op alle naburige rechten ................................................ Error! Bookmark not defined.
gemeenschappelijke bepalingen voor het auteursrecht en de naburige rechten ... Error! Bookmark not
defined.
verhuur- en uitleenrecht........................................................................ Error! Bookmark not defined.
Software : auteursrecht/bescherming op computerprogrammas ............. Error! Bookmark not defined.
inleiding ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
bronnen ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
beschermd voorwerp en beschermingsvoorwaarden .............................. Error! Bookmark not defined.
voorwerp : computerprogramma ....................................................... Error! Bookmark not defined.
beschermingsvoorwaarde : originaliteit/oorspronkelijkheid ................. Error! Bookmark not defined.
rechten ................................................................................................ Error! Bookmark not defined.
, uitzonderingen en beperkingen van de exclusieve vermogensrechten ...... Error! Bookmark not defined.
beschermingsduur ............................................................................... Error! Bookmark not defined.
Verhouding van de specifieke regels voor software t.o.v. de algemene auteursrechtelijke regels .... Error!
Bookmark not defined.
Sanctionering van inbreuken ................................................................. Error! Bookmark not defined.
Opensourcesoftware en freeware.......................................................... Error! Bookmark not defined.
de juridische bescherming van Databanken ........................................... Error! Bookmark not defined.
inleiding ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
bronnen ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
beschermingssysteem.......................................................................... Error! Bookmark not defined.
wat is een databank (zelfde bij beide systemen) ..................................... Error! Bookmark not defined.
het sui generis-recht (specifiek recht) voor databanken .......................... Error! Bookmark not defined.
doel/reden........................................................................................ Error! Bookmark not defined.
het beschermde voorwerp (wat beschermd wordt) en voorwaarden ..... Error! Bookmark not defined.
de beschermde personen : de rechthebbende .................................... Error! Bookmark not defined.
de toegekende rechten (2) ................................................................. Error! Bookmark not defined.
kenmerken van het sui-generis recht .................................................. Error! Bookmark not defined.
de beperkingen op het sui generis-recht ............................................. Error! Bookmark not defined.
de uitzonderingen op het sui generis-recht ......................................... Error! Bookmark not defined.
de rechten en plichten van de rechtmatige gebruikers ......................... Error! Bookmark not defined.
de beschermingsduur ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
samenloop met andere intellectuele-eigendomsvoorwaarden/beschermingsregimes ...............Error!
Bookmark not defined.
overgangsbepalingen ........................................................................ Error! Bookmark not defined.
de auteursrechtelijke bescherming van databanken ............................... Error! Bookmark not defined.
het beschermde voorwerp en de beschermingsvoorwaarden .............. Error! Bookmark not defined.
de beschermde personen : rechthebbende ........................................ Error! Bookmark not defined.
de toegekende rechten ...................................................................... Error! Bookmark not defined.
uitzonderingen op de auteursrechten ................................................. Error! Bookmark not defined.
de toepassing van andere regels uit de Auteursrecht ........................... Error! Bookmark not defined.
octrooirecht .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
inleiding ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
het octrooibeleid in ondernemingen ...................................................... Error! Bookmark not defined.
de beschermingsmogelijkheden (3) ....................................................... Error! Bookmark not defined.
belangrijkste bronnen octrooirecht ........................................................ Error! Bookmark not defined.
nationaal .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
europees .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
internationaal ................................................................................... Error! Bookmark not defined.
wat is een octrooi ................................................................................. Error! Bookmark not defined.
de beschermings/geldigheidsvoorwaarden (4) : cumulatief ..................... Error! Bookmark not defined.
Farmaceutische producten ................................................................... Error! Bookmark not defined.
, de verlening van een belgisch octrooi (formaliteiten) .............................. Error! Bookmark not defined.
de indiening van een octrooiaanvraag ................................................ Error! Bookmark not defined.
het recht van voorrang ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
het verslag van nieuwheidsonderzoek en de schriftelijke opinies ......... Error! Bookmark not defined.
de verlening van het octrooi ............................................................... Error! Bookmark not defined.
het octrooiregister en publiciteit ........................................................ Error! Bookmark not defined.
inzage in het octrooidossier ............................................................... Error! Bookmark not defined.
waarde ............................................................................................. Error! Bookmark not defined.
de rechthebbende : wie heeft de rechten op een octrooi ......................... Error! Bookmark not defined.
zelfstandig uitvinder .......................................................................... Error! Bookmark not defined.
werknemer ....................................................................................... Error! Bookmark not defined.
andere regels .................................................................................... Error! Bookmark not defined.
de rechten verbonden aan een octrooi : rechten van een octrooihouder .. Error! Bookmark not defined.
de uitzonderingen/beperkingen op de rechten van een octrooihouder ..... Error! Bookmark not defined.
de plichten van een octrooihouder ........................................................ Error! Bookmark not defined.
de beschermingsduur ........................................................................... Error! Bookmark not defined.
het octrooi en de octrooiaanvang als deel van het vermogen ................... Error! Bookmark not defined.
overdracht ........................................................................................ Error! Bookmark not defined.
licentieverlening ............................................................................... Error! Bookmark not defined.
het einde van het octrooirecht : nietigheid, afstand en herroeping van het uitvindingsoctrooi ......... Error!
Bookmark not defined.
verval ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
de nietigheid van een octrooi ............................................................. Error! Bookmark not defined.
internationale aspecten van het octrooirecht ......................................... Error! Bookmark not defined.
nationaal octrooi .............................................................................. Error! Bookmark not defined.
de internationale octrooiaanvraag : het verdrag tot samenwerking inzake octrooien = patent
cooperation treaty (pct) ..................................................................... Error! Bookmark not defined.
het europees octrooiverdrag (eov) ...................................................... Error! Bookmark not defined.
het europees octrooi met eenheidswerking : eenheidsoctrooi ............. Error! Bookmark not defined.
een praktijkgeval .................................................................................. Error! Bookmark not defined.
merkenrecht ......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
wetgeving............................................................................................. Error! Bookmark not defined.
de mogelijke functies van een merk ....................................................... Error! Bookmark not defined.
beschermingsmogelijkheden van een merk ........................................... Error! Bookmark not defined.
de verschillende soorten merken .......................................................... Error! Bookmark not defined.
individuele merken............................................................................ Error! Bookmark not defined.
collectieve merken en certificeringsmerken ....................................... Error! Bookmark not defined.
beneluxmerk vs. uniemerk ................................................................. Error! Bookmark not defined.
de voorwaarden voor een geldig merk : beschermingsvoorwaarden ......... Error! Bookmark not defined.
dus : cumulatieve voorwaarden ......................................................... Error! Bookmark not defined.
toepassingsgevallen geuren .............................................................. Error! Bookmark not defined.
toepassing op geluiden ..................................................................... Error! Bookmark not defined.
toepassing op kleuren of kleurencombinaties op zich ......................... Error! Bookmark not defined.
, driedimensionale merken : vormmerken ............................................ Error! Bookmark not defined.
sommige vormen van waren kunnen geen merk uitmaken ................... Error! Bookmark not defined.
samengestelde merken ..................................................................... Error! Bookmark not defined.
reclameslogans ................................................................................ Error! Bookmark not defined.
familienamen ................................................................................... Error! Bookmark not defined.
positiemerken .................................................................................. Error! Bookmark not defined.
beschrijvende merken ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
merk dat uitsluitend uit een geografische benaming bestaat ............... Error! Bookmark not defined.
gebruikelijke tekens of benamingen ................................................... Error! Bookmark not defined.
bemerkingen bij het onderscheidend vermogen .................................. Error! Bookmark not defined.
voorbeelden ..................................................................................... Error! Bookmark not defined.
toelaatbaarheid van het gekozen teken .................................................. Error! Bookmark not defined.
beschikbaarheid van het gekozen teken ................................................. Error! Bookmark not defined.
het verkrijgen van het recht op een merk (in de belenux) .......................... Error! Bookmark not defined.
via een benelux aanvraag .................................................................. Error! Bookmark not defined.
via een internationale aanvraag ......................................................... Error! Bookmark not defined.
de geldigheidsduur en de vernieuwing van het recht op een merk ............ Error! Bookmark not defined.
de gebruiksplicht van een merk ............................................................. Error! Bookmark not defined.
de (exclusieve) rechten/prerogatieven van de merkhouder...................... Error! Bookmark not defined.
Art. 2.20, lid 2, a BVIE ........................................................................ Error! Bookmark not defined.
Art. 2.20, lid 2, b BVIE ........................................................................ Error! Bookmark not defined.
Art. 2.20, lid 2, c BVIE :....................................................................... Error! Bookmark not defined.
Art. 2.20, lid 2, d BVIE ........................................................................ Error! Bookmark not defined.
Diverse voorbeelden :........................................................................ Error! Bookmark not defined.
Niet-gebruik als verweer in een inbreukprocedure .............................. Error! Bookmark not defined.
Enkele specifieke merkinbreuken ...................................................... Error! Bookmark not defined.
Beperkingen op de exclusieve rechten ............................................... Error! Bookmark not defined.
communautaire uitputting ................................................................. Error! Bookmark not defined.
Wie verkrijgt het recht op een merk? ................................................... Error! Bookmark not defined.
Rechtsverwerking wegens gedogen .................................................... Error! Bookmark not defined.
Einde van het merkenrecht ................................................................ Error! Bookmark not defined.
EXAMEN
tip: op examen niet beginnen met casus, theorie is over het algemeen sneller te beantwoorden
Qua puntenverdeling wegen de theorie en de juist/onjuist ook zwaarder door.
Examen: 4 uur, alle onderdelen worden bevraagd
syllabus: achtergrondinformatie, alleen kennen wat tijdens het college wordt verteld
deel IR: 1/3, deel ER: 2/3
examen:
• Casussen (50%)
, • 2 à 3 en betreffen steeds dezelfde materies
• Tijdens semester gaan we ook leren hoe we ze moeten oplossen, eerst casussen thuis
voorbereiden en dan op het einde van het semester in een werkcollege
• 1 onverschuldigde betaling????
• 2 marktpraktijken en consumentenbescherming
• 3 handelscontracten
• Theorievragen (40%)
• Niet wet overschrijven
• Inzicht in de manier waarop bep regels worden toegepast, inzicht in een figuur
• Juist-onjuist (met korte motivering)(10%)
• In 2/3 lijnen motiveren wrm een stelling juist/onjuist is
• verschillende delen van de cursus worden bevraagd. LEER ALLES
• Gebruik wetgeving toegelaten
• Cfr Wetboekenreglement!
• Je mag naast de codex ook eigen geprinte wetgeving gebruiken op voorwaarde dat ze niet
geannoteerd is
OVERZICHT VAN DE MATERIE
• Situering van het economisch recht(miv) (RS)
• Bronnen (internationaal + nationaal)
• Actoren (onderneming en consument)
• Economisch grondslagenrecht (gelijkheidsbeginsel + vrijheid van handel)
• Verrichten van een economische activiteit (RS+DB)
• Starten van een economische activiteit (vb. KBO) (DB)
• Economische transacties (vb. hoofdelijkheid, bewijs, betalingsachterstand) (RS)
• Handelscontracten (DB)
• Handelsagentuurovereenkomsten
• Commissieovereenkomsten
• Concessieovereenkomsten
• Franchising
• Verzekeringsovereenkomsten
, • Marktpraktijken en consumentenbescherming (RS)
• Informatie aan consumenten
• Prijspromoties
• Oneerlijke praktijken
• Overeenkomsten tussen ondernemingen en consumenten
• Mededinging: gastcollege Mr. Jan Bocken
• Prijzenregulering (RS)
BEGRIPPEN & BRONNEN
INLEIDING: ECONOMISCH RECHT -HANDELSRECHT
• Economisch recht omvat het “oude” handelsrecht
• Handelsrecht is met ingang van 1 november 2018 opgeheven (Wet houdende hervorming van het
ondernemingsrecht)
• Handelsrecht was een regelgeving dat je kon terugvinden in het wetboek koophandel en
bevatte een geheel van regels die moesten gerespecteerd worden door handelaars
• Opheffing van het begrip “handelaar”
• Invoering van een nieuw algemeen begrip “onderneming”
• Moderner, ruimer begrip: onderneming
• => ondernemingsrecht/economisch recht
• Maar
• Transacties tot en met 31 oktober 2018 vallen nog onder het “oude” recht
• Heel wat regelen uit het “oude” handelsrecht werden behouden, maar
worden nu vastgeknoopt aan het begrip “onderneming”
• Kennis handelaarsbegrip noodzakelijk om modernisering via
ondernemingsbegrip te begrijpen
• Verschillende ondernemingsbegrippen naargelang…
• … de materie
• … het niveau (nationaal, internationaal,…)
• Deze bergippen overlappen vaak in belangrijke mate maar hebben toch cruciale
verschillen waardoor een entiteit niet altijd een onderneming is volgens alle regelingen
BEGRIPPEN
INHOUDSOPGAVE
EXAMEN ....................................................................................................................................... 8
Overzicht van de materie ..................................................................................................................9
begrippen & bronnen ...................................................................................................................10
inleiding: economisch recht-handelsrecht ....................................................................................... 10
Begrippen ...................................................................................................................................... 10
Situering ten aanzien van andere rechtstakken ................................................................................. 13
Situering van het economisch recht .............................................................................................13
Overzicht bronnen .......................................................................................................................... 13
Internationale bronnen ................................................................................................................... 13
(1) Verdragen die regeling inhouden voor het internationale economisch ruilverkeer ....................... 14
(2) Verdragen die economische integratie nastreven ..................................................................... 17
(3) Verdragen die uniforme regelen bevatten voor bepaalde internationale verrichtingen ................. 20
(4) Verdragen die verplichting bevatten eenvormige wet op te nemen in nationaal recht .................. 21
(5) Internationale bepalingen die bevoegde rechter en toepasselijk recht vaststellen ...................... 21
Verhouding tot het nationale recht ............................................................................................... 24
nationale bronnen .......................................................................................................................... 25
Wetgevende macht ..................................................................................................................... 25
Uitvoerende macht ..................................................................................................................... 31
beleidsovereenkomsten .............................................................................................................. 33
Actoren .......................................................................................................................................34
handelaar ...................................................................................................................................... 35
Natuurlijke persoon .................................................................................................................... 35
Vennootschap ............................................................................................................................ 37
onderneming.................................................................................................................................. 38
europese ondernemingsbegrippen .............................................................................................. 38
belgische ondernemingsbegrippen .............................................................................................. 43
consument .................................................................................................................................... 48
online platformen ........................................................................................................................... 51
Economisch grondslagenrecht: grondbeginselen..........................................................................51
gelijkheidsbeginsel ......................................................................................................................... 51
vrijheid van handel (vroeger)/ondernemen ....................................................................................... 58
, Publiekrechtelijke strekking ......................................................................................................... 59
Privaatrechtelijke strekking.......................................................................................................... 60
belangenverhoudingen in ondernemingen : capita selecta ............................................................65
Algemeen : het ondernemingsbelang ............................................................................................... 65
Toepassing : de aanstelling van de voorlopig bewindvoerder ............................................................. 66
Toebedeling van het ondernemingsvermogen .................................................................................. 68
algemeen ................................................................................................................................... 68
Economische transacties ............................................................................................................69
Hoofdelijkheid ................................................................................................................................ 69
bewijs ............................................................................................................................................ 70
bewijs in ondernemingszaken ...................................................................................................... 70
boekhouding .............................................................................................................................. 73
factuur ....................................................................................................................................... 74
Aanvaarde of NIET geprotesteerde factuur ................................................................................... 75
Bewijswaarde factuur ................................................................................................................. 76
Laattijdige betaling ......................................................................................................................... 80
algemeen ................................................................................................................................... 80
Betalingsachterstand bij handelstransacties ................................................................................ 81
minnelijke invordering van schulden van de consument ................................................................ 88
Ondernemingsrechtbank (orb.) ....................................................................................................... 92
Materiële bevoegdheid ................................................................................................................ 93
Samenstelling : gemengd ............................................................................................................ 95
Alternatieve geschillenbeslechting .............................................................................................. 95
Onbeslagbaarheid van de privéwoning van de zelfstandige ondernemer ............................................ 95
basisbeginselen Verrichten van een economische activiteit ..........................................................97
Starten van een economische activiteit ............................................................................................ 97
Economische bekwaamheid ........................................................................................................ 97
Vestigingsrecht ......................................................................................................................... 100
Algemene verplichtingen bij start ............................................................................................... 104
de handelszaak......................................................................................................................... 111
Handelscontracten ................................................................................................................... 114
inleiding : handelsdistributie ......................................................................................................... 115
Handelsagentuur.......................................................................................................................... 117
Juridisch kader handelsagentuur ............................................................................................... 117
Definitie ................................................................................................................................... 118
Constitutieve elementen (5) : cumultatief ................................................................................... 118
Overige kenmerken ................................................................................................................... 123
vormvereisten........................................................................................................................... 125
verbintenissen van de agent ...................................................................................................... 127
verbintenissen van de principaal ................................................................................................ 130
vergoeding van de agent ............................................................................................................ 131
, einde van de handelsagentuurovereenkomst ............................................................................. 138
Gevolgen van de beëindiging : .................................................................................................... 141
Rechtspraak die meneer meebracht over agenturen: .................................................................. 144
Commissie .................................................................................................................................. 145
juridisch kader .......................................................................................................................... 145
definitie .................................................................................................................................... 145
kenmerken ............................................................................................................................... 146
onderscheid met andere rechtsfiguren ....................................................................................... 147
rechten en plichten van de commissionair ................................................................................. 147
rechten en plichten van de committent ...................................................................................... 149
einde ........................................................................................................................................ 150
makelarij ...................................................................................................................................... 151
juridisch kader .......................................................................................................................... 151
definitie en kenmerken .............................................................................................................. 152
privaatrechtelijke kwalificatie .................................................................................................... 153
verplichtingen van de makelaar ................................................................................................. 154
verplichtingen van de opdrachtgever .......................................................................................... 154
verkoopconcessie ........................................................................................................................ 154
juridisch kader .......................................................................................................................... 155
definitie .................................................................................................................................... 155
kenmerken ............................................................................................................................... 156
juridische omkadering ............................................................................................................... 158
Rechtspraak inzake concessies: ................................................................................................ 161
Franchising .................................................................................................................................. 162
juridisch kader .......................................................................................................................... 163
definitie .................................................................................................................................... 163
kenmerken ............................................................................................................................... 165
bijzonder geval : franchise + verkoopconcessie = goederenfranchise ......................................... 167
verplichtingen franchisegever .................................................................................................... 168
verplichtingen franchisenemer .................................................................................................. 170
voorbeeldcasus handelscontracten .............................................................................................. 171
Marktpraktijken en consumentenbescherming ........................................................................... 173
inleiding ....................................................................................................................................... 173
algemene definities ...................................................................................................................... 176
Informatie aan consumenten : informatie van de markt .................................................................. 178
algemene precontractuele informatieverplichting : art. VI.2 WER ................................................. 178
prijsaanduiding ......................................................................................................................... 181
reclame en vergelijkende reclame .............................................................................................. 184
promoties inzake prijzen : prijspromoties ................................................................................... 188
Oneerlijke praktijken : verboden praktijken ..................................................................................... 192
oneerlijke handelspraktijken jegens consumenten ...................................................................... 193
oneerlijke marktpraktijken tussen ondernemingen ...................................................................... 199
ongevraagde communicatie ...................................................................................................... 203
verkoop met verlies ................................................................................................................... 204
, overeenkomsten met consumenten .............................................................................................. 206
inleiding ................................................................................................................................... 206
algemene bepalingen ................................................................................................................ 208
overeenkomsten op afstand (belangrijk thema) .......................................................................... 210
buiten verkoopruimte gesloten overeenkomsten ........................................................................ 220
onrechtmatige bedingen : B2C ................................................................................................... 223
onrechtmatige bedingen : B2B ................................................................................................... 225
examen........................................................................................................................................ 226
mededingingsrecht.................................................................................................................... 228
belgisch mededingingsrecht ......................................................................................................... 228
belgische mededingingsautoriteit (bma) ........................................................................................ 230
Structuur belgische mededingingsautoriteit ............................................................................... 230
Bevoegdheden Belgische Mededingingsautoriteit ....................................................................... 232
Prioriteitenbeleid BMA............................................................................................................... 232
interessante zaken die BMA behandeld heeft voorbije jaren ......................................................... 233
economische onafhankelijkheid .................................................................................................... 237
herkomst – situering – doelstelling ............................................................................................. 237
toepassingsgebied .................................................................................................................... 237
3 toepassingsvoorwaarden ........................................................................................................ 238
bevoegde instanties .................................................................................................................. 240
sancties ................................................................................................................................... 240
selectie rechtspraak (tot nu toe) ................................................................................................ 241
voorlopig besluit ....................................................................................................................... 243
examen ................................................................................................. Error! Bookmark not defined.
Inleiding tot de intellectuele (eigendoms)rechten : IER ............................ Error! Bookmark not defined.
wat ier-rechten zijn ............................................................................... Error! Bookmark not defined.
indeling van de IER : welke er zijn ........................................................... Error! Bookmark not defined.
Kenmerken van de IER .......................................................................... Error! Bookmark not defined.
verschilpunten auteursrecht – industriële eigendomsrechten ................. Error! Bookmark not defined.
De bescherming van 1 creatie door meerdere IER ................................... Error! Bookmark not defined.
territorialiteit ........................................................................................ Error! Bookmark not defined.
belangrijke verdragen ........................................................................... Error! Bookmark not defined.
4 algemene verdragen ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
europese aspecten (EU) van het recht van intellectuele eigendomsrechten ........... Error! Bookmark not
defined.
het wetboek van economisch recht (wer) ............................................... Error! Bookmark not defined.
Auteursrechten (sensu stricto) ............................................................... Error! Bookmark not defined.
Inleiding ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
bronnen ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
nationaal .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
, europees .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
internationaal ................................................................................... Error! Bookmark not defined.
wat het auteursrecht beschermd ........................................................... Error! Bookmark not defined.
wat een werk is ................................................................................. Error! Bookmark not defined.
vangnet ............................................................................................ Error! Bookmark not defined.
wie verkrijgt het auteursrecht ................................................................ Error! Bookmark not defined.
hoe verkrijgt men het auteursrecht ........................................................ Error! Bookmark not defined.
welke rechten bezit een auteur .............................................................. Error! Bookmark not defined.
(1) vermogensrechten ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
(2) volgrecht ..................................................................................... Error! Bookmark not defined.
(3) morele rechten ............................................................................ Error! Bookmark not defined.
auteursrechten als vermogensbestanddelen ......................................... Error! Bookmark not defined.
auteurscontracten (niet belangrijk? vraag wat je moet kennen) ............ Error! Bookmark not defined.
audiovisuele werken ......................................................................... Error! Bookmark not defined.
Portretrecht ...................................................................................... Error! Bookmark not defined.
naburige rechten ................................................................................... Error! Bookmark not defined.
inleiding ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
uitvoerende kunstenaar ........................................................................ Error! Bookmark not defined.
Wie? ................................................................................................ Error! Bookmark not defined.
rechten ............................................................................................ Error! Bookmark not defined.
Producenten ........................................................................................ Error! Bookmark not defined.
beschermingsvoorwaarden ............................................................... Error! Bookmark not defined.
rechten (beide categoriën) ................................................................. Error! Bookmark not defined.
uitzonderingen en beperkingen .......................................................... Error! Bookmark not defined.
omroeporganisaties ............................................................................. Error! Bookmark not defined.
wat? ................................................................................................. Error! Bookmark not defined.
alleen vermogensrechten .................................................................. Error! Bookmark not defined.
persuitgevers ....................................................................................... Error! Bookmark not defined.
online perspublicaties ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
uitzonderingen op alle naburige rechten ................................................ Error! Bookmark not defined.
gemeenschappelijke bepalingen voor het auteursrecht en de naburige rechten ... Error! Bookmark not
defined.
verhuur- en uitleenrecht........................................................................ Error! Bookmark not defined.
Software : auteursrecht/bescherming op computerprogrammas ............. Error! Bookmark not defined.
inleiding ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
bronnen ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
beschermd voorwerp en beschermingsvoorwaarden .............................. Error! Bookmark not defined.
voorwerp : computerprogramma ....................................................... Error! Bookmark not defined.
beschermingsvoorwaarde : originaliteit/oorspronkelijkheid ................. Error! Bookmark not defined.
rechten ................................................................................................ Error! Bookmark not defined.
, uitzonderingen en beperkingen van de exclusieve vermogensrechten ...... Error! Bookmark not defined.
beschermingsduur ............................................................................... Error! Bookmark not defined.
Verhouding van de specifieke regels voor software t.o.v. de algemene auteursrechtelijke regels .... Error!
Bookmark not defined.
Sanctionering van inbreuken ................................................................. Error! Bookmark not defined.
Opensourcesoftware en freeware.......................................................... Error! Bookmark not defined.
de juridische bescherming van Databanken ........................................... Error! Bookmark not defined.
inleiding ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
bronnen ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
beschermingssysteem.......................................................................... Error! Bookmark not defined.
wat is een databank (zelfde bij beide systemen) ..................................... Error! Bookmark not defined.
het sui generis-recht (specifiek recht) voor databanken .......................... Error! Bookmark not defined.
doel/reden........................................................................................ Error! Bookmark not defined.
het beschermde voorwerp (wat beschermd wordt) en voorwaarden ..... Error! Bookmark not defined.
de beschermde personen : de rechthebbende .................................... Error! Bookmark not defined.
de toegekende rechten (2) ................................................................. Error! Bookmark not defined.
kenmerken van het sui-generis recht .................................................. Error! Bookmark not defined.
de beperkingen op het sui generis-recht ............................................. Error! Bookmark not defined.
de uitzonderingen op het sui generis-recht ......................................... Error! Bookmark not defined.
de rechten en plichten van de rechtmatige gebruikers ......................... Error! Bookmark not defined.
de beschermingsduur ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
samenloop met andere intellectuele-eigendomsvoorwaarden/beschermingsregimes ...............Error!
Bookmark not defined.
overgangsbepalingen ........................................................................ Error! Bookmark not defined.
de auteursrechtelijke bescherming van databanken ............................... Error! Bookmark not defined.
het beschermde voorwerp en de beschermingsvoorwaarden .............. Error! Bookmark not defined.
de beschermde personen : rechthebbende ........................................ Error! Bookmark not defined.
de toegekende rechten ...................................................................... Error! Bookmark not defined.
uitzonderingen op de auteursrechten ................................................. Error! Bookmark not defined.
de toepassing van andere regels uit de Auteursrecht ........................... Error! Bookmark not defined.
octrooirecht .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
inleiding ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
het octrooibeleid in ondernemingen ...................................................... Error! Bookmark not defined.
de beschermingsmogelijkheden (3) ....................................................... Error! Bookmark not defined.
belangrijkste bronnen octrooirecht ........................................................ Error! Bookmark not defined.
nationaal .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
europees .......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
internationaal ................................................................................... Error! Bookmark not defined.
wat is een octrooi ................................................................................. Error! Bookmark not defined.
de beschermings/geldigheidsvoorwaarden (4) : cumulatief ..................... Error! Bookmark not defined.
Farmaceutische producten ................................................................... Error! Bookmark not defined.
, de verlening van een belgisch octrooi (formaliteiten) .............................. Error! Bookmark not defined.
de indiening van een octrooiaanvraag ................................................ Error! Bookmark not defined.
het recht van voorrang ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
het verslag van nieuwheidsonderzoek en de schriftelijke opinies ......... Error! Bookmark not defined.
de verlening van het octrooi ............................................................... Error! Bookmark not defined.
het octrooiregister en publiciteit ........................................................ Error! Bookmark not defined.
inzage in het octrooidossier ............................................................... Error! Bookmark not defined.
waarde ............................................................................................. Error! Bookmark not defined.
de rechthebbende : wie heeft de rechten op een octrooi ......................... Error! Bookmark not defined.
zelfstandig uitvinder .......................................................................... Error! Bookmark not defined.
werknemer ....................................................................................... Error! Bookmark not defined.
andere regels .................................................................................... Error! Bookmark not defined.
de rechten verbonden aan een octrooi : rechten van een octrooihouder .. Error! Bookmark not defined.
de uitzonderingen/beperkingen op de rechten van een octrooihouder ..... Error! Bookmark not defined.
de plichten van een octrooihouder ........................................................ Error! Bookmark not defined.
de beschermingsduur ........................................................................... Error! Bookmark not defined.
het octrooi en de octrooiaanvang als deel van het vermogen ................... Error! Bookmark not defined.
overdracht ........................................................................................ Error! Bookmark not defined.
licentieverlening ............................................................................... Error! Bookmark not defined.
het einde van het octrooirecht : nietigheid, afstand en herroeping van het uitvindingsoctrooi ......... Error!
Bookmark not defined.
verval ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
de nietigheid van een octrooi ............................................................. Error! Bookmark not defined.
internationale aspecten van het octrooirecht ......................................... Error! Bookmark not defined.
nationaal octrooi .............................................................................. Error! Bookmark not defined.
de internationale octrooiaanvraag : het verdrag tot samenwerking inzake octrooien = patent
cooperation treaty (pct) ..................................................................... Error! Bookmark not defined.
het europees octrooiverdrag (eov) ...................................................... Error! Bookmark not defined.
het europees octrooi met eenheidswerking : eenheidsoctrooi ............. Error! Bookmark not defined.
een praktijkgeval .................................................................................. Error! Bookmark not defined.
merkenrecht ......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
wetgeving............................................................................................. Error! Bookmark not defined.
de mogelijke functies van een merk ....................................................... Error! Bookmark not defined.
beschermingsmogelijkheden van een merk ........................................... Error! Bookmark not defined.
de verschillende soorten merken .......................................................... Error! Bookmark not defined.
individuele merken............................................................................ Error! Bookmark not defined.
collectieve merken en certificeringsmerken ....................................... Error! Bookmark not defined.
beneluxmerk vs. uniemerk ................................................................. Error! Bookmark not defined.
de voorwaarden voor een geldig merk : beschermingsvoorwaarden ......... Error! Bookmark not defined.
dus : cumulatieve voorwaarden ......................................................... Error! Bookmark not defined.
toepassingsgevallen geuren .............................................................. Error! Bookmark not defined.
toepassing op geluiden ..................................................................... Error! Bookmark not defined.
toepassing op kleuren of kleurencombinaties op zich ......................... Error! Bookmark not defined.
, driedimensionale merken : vormmerken ............................................ Error! Bookmark not defined.
sommige vormen van waren kunnen geen merk uitmaken ................... Error! Bookmark not defined.
samengestelde merken ..................................................................... Error! Bookmark not defined.
reclameslogans ................................................................................ Error! Bookmark not defined.
familienamen ................................................................................... Error! Bookmark not defined.
positiemerken .................................................................................. Error! Bookmark not defined.
beschrijvende merken ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
merk dat uitsluitend uit een geografische benaming bestaat ............... Error! Bookmark not defined.
gebruikelijke tekens of benamingen ................................................... Error! Bookmark not defined.
bemerkingen bij het onderscheidend vermogen .................................. Error! Bookmark not defined.
voorbeelden ..................................................................................... Error! Bookmark not defined.
toelaatbaarheid van het gekozen teken .................................................. Error! Bookmark not defined.
beschikbaarheid van het gekozen teken ................................................. Error! Bookmark not defined.
het verkrijgen van het recht op een merk (in de belenux) .......................... Error! Bookmark not defined.
via een benelux aanvraag .................................................................. Error! Bookmark not defined.
via een internationale aanvraag ......................................................... Error! Bookmark not defined.
de geldigheidsduur en de vernieuwing van het recht op een merk ............ Error! Bookmark not defined.
de gebruiksplicht van een merk ............................................................. Error! Bookmark not defined.
de (exclusieve) rechten/prerogatieven van de merkhouder...................... Error! Bookmark not defined.
Art. 2.20, lid 2, a BVIE ........................................................................ Error! Bookmark not defined.
Art. 2.20, lid 2, b BVIE ........................................................................ Error! Bookmark not defined.
Art. 2.20, lid 2, c BVIE :....................................................................... Error! Bookmark not defined.
Art. 2.20, lid 2, d BVIE ........................................................................ Error! Bookmark not defined.
Diverse voorbeelden :........................................................................ Error! Bookmark not defined.
Niet-gebruik als verweer in een inbreukprocedure .............................. Error! Bookmark not defined.
Enkele specifieke merkinbreuken ...................................................... Error! Bookmark not defined.
Beperkingen op de exclusieve rechten ............................................... Error! Bookmark not defined.
communautaire uitputting ................................................................. Error! Bookmark not defined.
Wie verkrijgt het recht op een merk? ................................................... Error! Bookmark not defined.
Rechtsverwerking wegens gedogen .................................................... Error! Bookmark not defined.
Einde van het merkenrecht ................................................................ Error! Bookmark not defined.
EXAMEN
tip: op examen niet beginnen met casus, theorie is over het algemeen sneller te beantwoorden
Qua puntenverdeling wegen de theorie en de juist/onjuist ook zwaarder door.
Examen: 4 uur, alle onderdelen worden bevraagd
syllabus: achtergrondinformatie, alleen kennen wat tijdens het college wordt verteld
deel IR: 1/3, deel ER: 2/3
examen:
• Casussen (50%)
, • 2 à 3 en betreffen steeds dezelfde materies
• Tijdens semester gaan we ook leren hoe we ze moeten oplossen, eerst casussen thuis
voorbereiden en dan op het einde van het semester in een werkcollege
• 1 onverschuldigde betaling????
• 2 marktpraktijken en consumentenbescherming
• 3 handelscontracten
• Theorievragen (40%)
• Niet wet overschrijven
• Inzicht in de manier waarop bep regels worden toegepast, inzicht in een figuur
• Juist-onjuist (met korte motivering)(10%)
• In 2/3 lijnen motiveren wrm een stelling juist/onjuist is
• verschillende delen van de cursus worden bevraagd. LEER ALLES
• Gebruik wetgeving toegelaten
• Cfr Wetboekenreglement!
• Je mag naast de codex ook eigen geprinte wetgeving gebruiken op voorwaarde dat ze niet
geannoteerd is
OVERZICHT VAN DE MATERIE
• Situering van het economisch recht(miv) (RS)
• Bronnen (internationaal + nationaal)
• Actoren (onderneming en consument)
• Economisch grondslagenrecht (gelijkheidsbeginsel + vrijheid van handel)
• Verrichten van een economische activiteit (RS+DB)
• Starten van een economische activiteit (vb. KBO) (DB)
• Economische transacties (vb. hoofdelijkheid, bewijs, betalingsachterstand) (RS)
• Handelscontracten (DB)
• Handelsagentuurovereenkomsten
• Commissieovereenkomsten
• Concessieovereenkomsten
• Franchising
• Verzekeringsovereenkomsten
, • Marktpraktijken en consumentenbescherming (RS)
• Informatie aan consumenten
• Prijspromoties
• Oneerlijke praktijken
• Overeenkomsten tussen ondernemingen en consumenten
• Mededinging: gastcollege Mr. Jan Bocken
• Prijzenregulering (RS)
BEGRIPPEN & BRONNEN
INLEIDING: ECONOMISCH RECHT -HANDELSRECHT
• Economisch recht omvat het “oude” handelsrecht
• Handelsrecht is met ingang van 1 november 2018 opgeheven (Wet houdende hervorming van het
ondernemingsrecht)
• Handelsrecht was een regelgeving dat je kon terugvinden in het wetboek koophandel en
bevatte een geheel van regels die moesten gerespecteerd worden door handelaars
• Opheffing van het begrip “handelaar”
• Invoering van een nieuw algemeen begrip “onderneming”
• Moderner, ruimer begrip: onderneming
• => ondernemingsrecht/economisch recht
• Maar
• Transacties tot en met 31 oktober 2018 vallen nog onder het “oude” recht
• Heel wat regelen uit het “oude” handelsrecht werden behouden, maar
worden nu vastgeknoopt aan het begrip “onderneming”
• Kennis handelaarsbegrip noodzakelijk om modernisering via
ondernemingsbegrip te begrijpen
• Verschillende ondernemingsbegrippen naargelang…
• … de materie
• … het niveau (nationaal, internationaal,…)
• Deze bergippen overlappen vaak in belangrijke mate maar hebben toch cruciale
verschillen waardoor een entiteit niet altijd een onderneming is volgens alle regelingen
BEGRIPPEN
