INLEIDING TOT DE THEATERWETENSCHAPPEN
1. WAT IS WETENSCHAP?
________________________________________________________________
“In theatre studies we are scholars”
- Theatre studies ipv science ⇒ Scholars!! Not scientists
- De Nederlandse term ‘theaterwetenschap’ komt van het Duitse woord
‘Theaterwissenschaft’ → dit komt doordat Duitsland de bakermat was van de
continentale theaterwetenschappelijke disciplines
- Maar in het Engels spreekt men over Theatre Studies
Het verschil tussen scientists and scholars:
SCIENTISTS: de exacte wetenschappen
- Doel: streven naar absolute waarheidsaanspraken
→ nl. Onbetwistbare wetenschappelijke kennis
- Hier zijn 2 methoden voor ontwikkeld nl. Deductie en inductie
→ Deductie: ligt aan de basis van het rationalisme
|Uit algemene wetten het particuliere halen |
→ Inductie: ligt aan de basis van het empirisme
| Uit het particuliere het algemene afleiden
Bv. 15 witte zwanen zien ⇒ dus alle zwanen zijn wit
ABSOLUTE WAARHEIDSAANSPRAKEN
Wetenschappelijke kennis is onbetwistbaar als het…
1) Verifieerbaar/Falsifieerbaar is
→ het moet continu gecontroleerd worden
→ je moet zoeken tot het niet meer klopt
2) Herhaalbaar is
→ je moet continu dezelfde uitkomst krijgen
3) Voorspelbaar is
→ als het herhaalbaar is, is het voorspelbaar
→ bv. H2 + O ⇒ H2O
⇒ Als beide 3 kloppen, krijg je exacte kennis
SCHOLARS: de humane wetenschappen
Een geleerde is iemand die…
- Afgestudeerd is of een autodidact is
- Zich specialiseert in een bepaald kennisgebied
- Geëngageerd is in het streven naar kennis en inzicht
1
, - Zich zelf ‘leert’ of levenslang studeert “a man of books”
De verhouding tussen science en scholars
- Physics/Chemistry zit fundamenteel op de wetenschapslijn
- History/Theatre studies zit fundamenteel op de scholarslijn
HANS GEORG GADAMER
- Belangrijke Duitse filosoof van de 20ste eeuw
- Vader van de moderne hermeneutiek
- Belangrijkst boek: Wahrheit und Methode
Wahrheit und Methode, Truth and Method
- Discussie van het probleem wat de waarheid en methode is binnen de
geesteswetenschappen (= moeilijk probleem)
- Adhv 3 historici pakt hij deze vraag aan nl. Helmholtz, Droysen & Dilthey
Verwijzing naar John Stuart Mills Principles of Political Economy
- Mill zoekt naar de causaliteit en voorspelbaarheid van de economische
processen via de inductieve methode
- Op basis van economische situaties poogt hij wetten af te leiden
- De inductieve methode wordt steeds meer de basis van alle wetenschappen
Probleem
- Deze natuurwetenschappelijke methode is inductief
→ vanuit observatie en systematische verzameling van feiten universele
regels/waarheden opstellen (inductief)
Bv. Processen in het verleden komen terug, dus komt de oorlog ook terug?!
→ dit klopt niet altijd
- De geesteswetenschappen willen de gebeurtenissen begrijpen als uniek in de
context, maar toch grijpen we snel naar de wetten van de inductieve manier
Wat is historische kennis?
Hoe kunnen we deze kennis als wetenschappelijk beschouwen?
- Geschiedenis is de academische discipline van de humane wetenschappen
- De kennis die verkregen wordt door historische studie is fundamenteel anders
in karakter en intentie in vergelijking met de natuurwetenschappen
- Dit wordt al te vaak vanuit een negatieve logica gemotiveerd
→ de humane wetenschappen als inexact en onvolmaakt
→ de natuurwetenschappen als exact en volmaakt
2
,Gadamer toont hoe 3 grote 19e eeuwse wetenschappers hiermee worstelden
1) Hermann Helmholtz (medicus en natuurkundige)
2) Gustav Droysen (historicus)
3) Wilhelm Dilthey (historicus en filosoof)
1) Hermann Helmholtz’ Antwoord
- Hij zal de eigenheid van de humane wetenschappen erkennen
- Toch blijft hij vasthangen aan het idee van de inductieve methode van de
exacte wetenschappen om historische gebeurtenissen te begrijpen
→ uit het bijzondere het algemene afleiden om causaliteiten te halen
Probleem:
- Helmholtz ziet de inductieve methode in de geesteswetenschappen als
onbewust en artistiek.
- Men poogt de exacte wetenschap te volgen, maar dit lukt niet. Er is nog een
onbewuste.
- Hiervoor zijn verschillende dingen nodig
1) Tact
→ Inzicht in causaliteiten in historische processen komen niet enkel uit
dataverzameling, maar eveneens door een aanvoelen/inleven in de situaties
2) Intellectuele kwaliteit
→ Het begrijpen van historische processen vraagt een brede kennis
vanuit verschillende perspectieven o.a. Filosofie, literatuur, politiek
3) Goed gevuld geheugen
→ De rijkdom van verschillende fenomenen binnen historische
fenomenen bestuderen op een synchrone en diachrone manier vergt
een goed gevuld geheugen
4) Accepteren van autoriteit
→ Het goed gevulde geheugen verkrijg je als je de autoritaire
voorgangers op een kritische wijze accepteert, ook al zijn ze fout. Dan
zijn ze onvolmaakte bouwstenen.
Maar!
- Helmholtz’ antwoord blijft vaag en grotendeels vertrekkende vanuit de
inductieve methode als succesformule in het wetenschappelijk verhaal
- Het erkennen van de eigenheid van de wetenschappelijke methode in de
humane wetenschappen gebeurt vanuit een eerder negatieve logica
3
, 2) Gustav Droysen’s Antwoord
- Hij benadrukt onafhankelijkheid en de eigenheid van de Geschiedwetenschap
en in het algemeen de humane wetenschappen
- “There is no field of knowledge that is so far from being theoretically
justified, defined and ordered than history.”
- Droysen streeft naar een mogelijkheid om een algemene grond en
wetmatigheden te vinden in de menselijke geschiedenis, waarmee toekomst
kan voorspeld en bijgestuurd worden
- “The (more) profoundly grasped idea of history, will be the centre of gravity
in which the chaotic movement of the human sciences will gain discipline
and the possibility of further progress”
→ “geschiedenis, zal het centrum zijn waarin de chaotische hum. wetensch. discipline zal krijgen”
→ Geschiedenis neemt het voortouw in het opkuisen van de rommel in de hum. wetensch.
→ De 19e eeuw is de ‘historische eeuw’, geobsedeerd door het verleden
→ De menselijke cultuur kan enkel begrepen worden binnen brede historische context
→ Logischerwijze moet geschiedenis het voortouw nemen om die algemene grond te vinden
→ Wanneer die algemene grond gevonden is, worden caleidoscopische methodes
geuniformiseerd waardoor enkel vooruitgang in kennis geboekt kan worden
Probleem:
- Droysen spreekt zijn eigen paradox tegen
- Contradictie komt voort uit verlangen om een zelfde gedisciplineerde en door
iedereen aanvaarde methode te vinden als in de exacte wetenschappen om
vooruitgang te boeken
3) Wilhelm Dilthey's Antwoord
- Dilthey verwerpt het empiricisme vanuit de exacte wetenschappen
- Hij pleit voor een ‘historical school’ die haar eigenheid heeft
- Haar waarheidsaanspraken binnen die school moeten wel via een
gestructureerde methode gevormd worden
- Hij pleit voor een geschiedenis op afstand met een pleidooi voor absolute objectiviteit
→ de historicus volstrekt zich buiten de historische processen
→ dit is de inwisselbaarheid van het kennend subject
Pleidooi voor de inwisselbaarheid van het kennend subject:
- Dit is een houding tegenover het verleden waarin de persoonlijke inbreng van
de historicus niet van tel mag zijn
- Beschikbaarheid van dezelfde data uit het verleden moet leiden tot hetzelfde resultaat
4
1. WAT IS WETENSCHAP?
________________________________________________________________
“In theatre studies we are scholars”
- Theatre studies ipv science ⇒ Scholars!! Not scientists
- De Nederlandse term ‘theaterwetenschap’ komt van het Duitse woord
‘Theaterwissenschaft’ → dit komt doordat Duitsland de bakermat was van de
continentale theaterwetenschappelijke disciplines
- Maar in het Engels spreekt men over Theatre Studies
Het verschil tussen scientists and scholars:
SCIENTISTS: de exacte wetenschappen
- Doel: streven naar absolute waarheidsaanspraken
→ nl. Onbetwistbare wetenschappelijke kennis
- Hier zijn 2 methoden voor ontwikkeld nl. Deductie en inductie
→ Deductie: ligt aan de basis van het rationalisme
|Uit algemene wetten het particuliere halen |
→ Inductie: ligt aan de basis van het empirisme
| Uit het particuliere het algemene afleiden
Bv. 15 witte zwanen zien ⇒ dus alle zwanen zijn wit
ABSOLUTE WAARHEIDSAANSPRAKEN
Wetenschappelijke kennis is onbetwistbaar als het…
1) Verifieerbaar/Falsifieerbaar is
→ het moet continu gecontroleerd worden
→ je moet zoeken tot het niet meer klopt
2) Herhaalbaar is
→ je moet continu dezelfde uitkomst krijgen
3) Voorspelbaar is
→ als het herhaalbaar is, is het voorspelbaar
→ bv. H2 + O ⇒ H2O
⇒ Als beide 3 kloppen, krijg je exacte kennis
SCHOLARS: de humane wetenschappen
Een geleerde is iemand die…
- Afgestudeerd is of een autodidact is
- Zich specialiseert in een bepaald kennisgebied
- Geëngageerd is in het streven naar kennis en inzicht
1
, - Zich zelf ‘leert’ of levenslang studeert “a man of books”
De verhouding tussen science en scholars
- Physics/Chemistry zit fundamenteel op de wetenschapslijn
- History/Theatre studies zit fundamenteel op de scholarslijn
HANS GEORG GADAMER
- Belangrijke Duitse filosoof van de 20ste eeuw
- Vader van de moderne hermeneutiek
- Belangrijkst boek: Wahrheit und Methode
Wahrheit und Methode, Truth and Method
- Discussie van het probleem wat de waarheid en methode is binnen de
geesteswetenschappen (= moeilijk probleem)
- Adhv 3 historici pakt hij deze vraag aan nl. Helmholtz, Droysen & Dilthey
Verwijzing naar John Stuart Mills Principles of Political Economy
- Mill zoekt naar de causaliteit en voorspelbaarheid van de economische
processen via de inductieve methode
- Op basis van economische situaties poogt hij wetten af te leiden
- De inductieve methode wordt steeds meer de basis van alle wetenschappen
Probleem
- Deze natuurwetenschappelijke methode is inductief
→ vanuit observatie en systematische verzameling van feiten universele
regels/waarheden opstellen (inductief)
Bv. Processen in het verleden komen terug, dus komt de oorlog ook terug?!
→ dit klopt niet altijd
- De geesteswetenschappen willen de gebeurtenissen begrijpen als uniek in de
context, maar toch grijpen we snel naar de wetten van de inductieve manier
Wat is historische kennis?
Hoe kunnen we deze kennis als wetenschappelijk beschouwen?
- Geschiedenis is de academische discipline van de humane wetenschappen
- De kennis die verkregen wordt door historische studie is fundamenteel anders
in karakter en intentie in vergelijking met de natuurwetenschappen
- Dit wordt al te vaak vanuit een negatieve logica gemotiveerd
→ de humane wetenschappen als inexact en onvolmaakt
→ de natuurwetenschappen als exact en volmaakt
2
,Gadamer toont hoe 3 grote 19e eeuwse wetenschappers hiermee worstelden
1) Hermann Helmholtz (medicus en natuurkundige)
2) Gustav Droysen (historicus)
3) Wilhelm Dilthey (historicus en filosoof)
1) Hermann Helmholtz’ Antwoord
- Hij zal de eigenheid van de humane wetenschappen erkennen
- Toch blijft hij vasthangen aan het idee van de inductieve methode van de
exacte wetenschappen om historische gebeurtenissen te begrijpen
→ uit het bijzondere het algemene afleiden om causaliteiten te halen
Probleem:
- Helmholtz ziet de inductieve methode in de geesteswetenschappen als
onbewust en artistiek.
- Men poogt de exacte wetenschap te volgen, maar dit lukt niet. Er is nog een
onbewuste.
- Hiervoor zijn verschillende dingen nodig
1) Tact
→ Inzicht in causaliteiten in historische processen komen niet enkel uit
dataverzameling, maar eveneens door een aanvoelen/inleven in de situaties
2) Intellectuele kwaliteit
→ Het begrijpen van historische processen vraagt een brede kennis
vanuit verschillende perspectieven o.a. Filosofie, literatuur, politiek
3) Goed gevuld geheugen
→ De rijkdom van verschillende fenomenen binnen historische
fenomenen bestuderen op een synchrone en diachrone manier vergt
een goed gevuld geheugen
4) Accepteren van autoriteit
→ Het goed gevulde geheugen verkrijg je als je de autoritaire
voorgangers op een kritische wijze accepteert, ook al zijn ze fout. Dan
zijn ze onvolmaakte bouwstenen.
Maar!
- Helmholtz’ antwoord blijft vaag en grotendeels vertrekkende vanuit de
inductieve methode als succesformule in het wetenschappelijk verhaal
- Het erkennen van de eigenheid van de wetenschappelijke methode in de
humane wetenschappen gebeurt vanuit een eerder negatieve logica
3
, 2) Gustav Droysen’s Antwoord
- Hij benadrukt onafhankelijkheid en de eigenheid van de Geschiedwetenschap
en in het algemeen de humane wetenschappen
- “There is no field of knowledge that is so far from being theoretically
justified, defined and ordered than history.”
- Droysen streeft naar een mogelijkheid om een algemene grond en
wetmatigheden te vinden in de menselijke geschiedenis, waarmee toekomst
kan voorspeld en bijgestuurd worden
- “The (more) profoundly grasped idea of history, will be the centre of gravity
in which the chaotic movement of the human sciences will gain discipline
and the possibility of further progress”
→ “geschiedenis, zal het centrum zijn waarin de chaotische hum. wetensch. discipline zal krijgen”
→ Geschiedenis neemt het voortouw in het opkuisen van de rommel in de hum. wetensch.
→ De 19e eeuw is de ‘historische eeuw’, geobsedeerd door het verleden
→ De menselijke cultuur kan enkel begrepen worden binnen brede historische context
→ Logischerwijze moet geschiedenis het voortouw nemen om die algemene grond te vinden
→ Wanneer die algemene grond gevonden is, worden caleidoscopische methodes
geuniformiseerd waardoor enkel vooruitgang in kennis geboekt kan worden
Probleem:
- Droysen spreekt zijn eigen paradox tegen
- Contradictie komt voort uit verlangen om een zelfde gedisciplineerde en door
iedereen aanvaarde methode te vinden als in de exacte wetenschappen om
vooruitgang te boeken
3) Wilhelm Dilthey's Antwoord
- Dilthey verwerpt het empiricisme vanuit de exacte wetenschappen
- Hij pleit voor een ‘historical school’ die haar eigenheid heeft
- Haar waarheidsaanspraken binnen die school moeten wel via een
gestructureerde methode gevormd worden
- Hij pleit voor een geschiedenis op afstand met een pleidooi voor absolute objectiviteit
→ de historicus volstrekt zich buiten de historische processen
→ dit is de inwisselbaarheid van het kennend subject
Pleidooi voor de inwisselbaarheid van het kennend subject:
- Dit is een houding tegenover het verleden waarin de persoonlijke inbreng van
de historicus niet van tel mag zijn
- Beschikbaarheid van dezelfde data uit het verleden moet leiden tot hetzelfde resultaat
4
