toegepaste ethiek
K INESITHERAPEUTISCH H ANDELEN 1 – Liesbeth De B aets
1. Toegepaste ethiek: W hat’s in a n am e?!
= moraalfilosifie, morele filosofie of moraalwetenschap
= Grieks: èthos, gewoonte of zedelijke handeling
ethiek
= een tak van de filosofie die zich bezighoudt met de kritische bezinning over
het juiste handelen
ª in algemene zin probeert ethiek de criteria vast te stellen om te kunnen
beoordelen of
een handeling als goed of fout kan worden gekwalificeerd, en
om de motieven voor en consequenties van deze handeling te kunnen
evalueren
In de ethiek vraagt de filosoof zich af wat de uiteindelijke norm is voor het menselijk
handelen. Wat is goed, wat is fout?
Hoewel in de omgangstaal ‘ethisch’ in de betekenis van ‘moreel’ wordt gebruikt,
gaat het om twee verschillende gebieden:
o moraal is het zedelijk handelen zelf
o ethiek is de studie ervan
Er zijn drie kennisgebieden waarin ethiek een belangrijke rol speelt:
o de wijsbegeerte
o de theologie
o de medische wetenschap
Ethiek in de zorg
Als zorgverlener werk je intensief samen met collega’s en de omgeving van de patiënt
om goede zorg te leveren.
Ook een goede verstandhouding met je patiënt is hierbij essentieel.
Maar de meningen over wat goede zorg is, lopen weleens uiteen. Vaak moet je
balanceren tussen de waarde van de patiënt, de omgeving en het beleid van je
organisatie.
,Dat levert soms ethische dilemma’s op.
Wat is een goede balans tussen het geven van autonomie aan
patiënten en het beschermen van deze kwetsbare mensen door
vrijheidsbeperkingen op te leggen om risico’s te voorkomen?
Hoe moet je omgaan met wensen van naasten die vanuit goede zorg
en professioneel inzicht niet in het belang zijn van een patiënt die
lijdt aan dementie?
Mag je als zorgprofessional afwijken van protocollen en standaarden
als het in het belang van de patiënt is?
Hoe ga je om met je beroepsgeheim en de privacy van een patiënt bij
de samenwerking met hulpverleners met verschillende
beroepsachtergronden?
De zorgt wordt steeds complexer. Door ontwikkelingen en nieuwe inzichten heb je in de
langdurende zorg steeds vaker te maken met moeilijk te beantwoorden vragen.
Mensen leven langer en hebben vaak meerdere
gezondheidsproblemen.
De opvattingen over beslissingen in de laatste levensfase veranderen.
Er wordt steeds meer gebruik gemaakt van technologie in de zorg.
In iedere situatie is het opnieuw afwegen wat passende zorg is voor de patiënt.
Om hierbij niet in conflict te komen met de patiënt, de zorgorganisatie en jezelf is
ethische scholing en expertise van professionals nodig.
Zorgethiek
Zorgethiek heeft 3 grote kenmerken:
contextuele gevoeligheid toont dat zorgethiek erg ‘down to earth’ is: zorgethiek
benadert elke situatie specifiek, en gaat uit van een uniek indiviu met zijn eigen
specifieke noden
benadering van de mens als een fundamenteel kwetsbaar bestaan: wijst op de
overtuiging dat mensen op elkaar aangewezen zijn; wij zijn geen individuele,
autonome wezens
aandacht voor relaties waarbinnen de zorg gestalte krijgt: het bekijkt het belang
van de persoon en zijn relationeel netwerk
ª zorgethiek kijkt naar de zorgpraktijk zelf en wat zich daar concreet afspeelt (dus:
niet zoeken naar algemene richtinggevende principes)
, fundamentele ethiek toegepaste ethiek
In essentie legt het de theoretische Het houdt zich bezig met de
basis en onderzoekt de praktische toepassing van ethische
fundamenten van ethiek. principes op concrete situaties en
kwesties in de echte wereld
focus (concrete, praktische ethische
dilemma’s en kwesties die zich
voordoen in specifieke contexten of
domeinen van menselijke activiteit,
zoals geneeskunde, recht …
Wat maakt een handeling goed of Is het ethisch verantwoord om
slecht? genetische manipulatie toe te
Bestaat er objectieve ethische passen?
waarheden, of zijn alle ethische Wat zijn de ethische overwegingen
vragen
oordelen relatief? bij het gebruik van AI in de
Waar komen ethische normen gezondheidszorg?
vandaan? Hoe moeten we ethisch omgaan
met klimaatverandering?
Filosofisch en conceptueel van Casuïstiek, ethische analyse en
aard. morele redenering binnen
methode Het omvat analyses van taal, logica, specifieke contexten. Het betrekt
n redenering en metafysische vaak interdisciplinaire
overwegingen. benaderingen en praktische
richtlijnen.
Toegepaste ethiek
Biedt een kader voor het ontwikkelen van passende ethische benaderingen en
interventies op verschillende niveaus.
MICRO: INDIVIDU
Individuele leven en beroep
MESO: ORGANISATIE
Groepen, instituties
MACRO: SAMENLEVINGEN
Brede samenleving en
beleid
K INESITHERAPEUTISCH H ANDELEN 1 – Liesbeth De B aets
1. Toegepaste ethiek: W hat’s in a n am e?!
= moraalfilosifie, morele filosofie of moraalwetenschap
= Grieks: èthos, gewoonte of zedelijke handeling
ethiek
= een tak van de filosofie die zich bezighoudt met de kritische bezinning over
het juiste handelen
ª in algemene zin probeert ethiek de criteria vast te stellen om te kunnen
beoordelen of
een handeling als goed of fout kan worden gekwalificeerd, en
om de motieven voor en consequenties van deze handeling te kunnen
evalueren
In de ethiek vraagt de filosoof zich af wat de uiteindelijke norm is voor het menselijk
handelen. Wat is goed, wat is fout?
Hoewel in de omgangstaal ‘ethisch’ in de betekenis van ‘moreel’ wordt gebruikt,
gaat het om twee verschillende gebieden:
o moraal is het zedelijk handelen zelf
o ethiek is de studie ervan
Er zijn drie kennisgebieden waarin ethiek een belangrijke rol speelt:
o de wijsbegeerte
o de theologie
o de medische wetenschap
Ethiek in de zorg
Als zorgverlener werk je intensief samen met collega’s en de omgeving van de patiënt
om goede zorg te leveren.
Ook een goede verstandhouding met je patiënt is hierbij essentieel.
Maar de meningen over wat goede zorg is, lopen weleens uiteen. Vaak moet je
balanceren tussen de waarde van de patiënt, de omgeving en het beleid van je
organisatie.
,Dat levert soms ethische dilemma’s op.
Wat is een goede balans tussen het geven van autonomie aan
patiënten en het beschermen van deze kwetsbare mensen door
vrijheidsbeperkingen op te leggen om risico’s te voorkomen?
Hoe moet je omgaan met wensen van naasten die vanuit goede zorg
en professioneel inzicht niet in het belang zijn van een patiënt die
lijdt aan dementie?
Mag je als zorgprofessional afwijken van protocollen en standaarden
als het in het belang van de patiënt is?
Hoe ga je om met je beroepsgeheim en de privacy van een patiënt bij
de samenwerking met hulpverleners met verschillende
beroepsachtergronden?
De zorgt wordt steeds complexer. Door ontwikkelingen en nieuwe inzichten heb je in de
langdurende zorg steeds vaker te maken met moeilijk te beantwoorden vragen.
Mensen leven langer en hebben vaak meerdere
gezondheidsproblemen.
De opvattingen over beslissingen in de laatste levensfase veranderen.
Er wordt steeds meer gebruik gemaakt van technologie in de zorg.
In iedere situatie is het opnieuw afwegen wat passende zorg is voor de patiënt.
Om hierbij niet in conflict te komen met de patiënt, de zorgorganisatie en jezelf is
ethische scholing en expertise van professionals nodig.
Zorgethiek
Zorgethiek heeft 3 grote kenmerken:
contextuele gevoeligheid toont dat zorgethiek erg ‘down to earth’ is: zorgethiek
benadert elke situatie specifiek, en gaat uit van een uniek indiviu met zijn eigen
specifieke noden
benadering van de mens als een fundamenteel kwetsbaar bestaan: wijst op de
overtuiging dat mensen op elkaar aangewezen zijn; wij zijn geen individuele,
autonome wezens
aandacht voor relaties waarbinnen de zorg gestalte krijgt: het bekijkt het belang
van de persoon en zijn relationeel netwerk
ª zorgethiek kijkt naar de zorgpraktijk zelf en wat zich daar concreet afspeelt (dus:
niet zoeken naar algemene richtinggevende principes)
, fundamentele ethiek toegepaste ethiek
In essentie legt het de theoretische Het houdt zich bezig met de
basis en onderzoekt de praktische toepassing van ethische
fundamenten van ethiek. principes op concrete situaties en
kwesties in de echte wereld
focus (concrete, praktische ethische
dilemma’s en kwesties die zich
voordoen in specifieke contexten of
domeinen van menselijke activiteit,
zoals geneeskunde, recht …
Wat maakt een handeling goed of Is het ethisch verantwoord om
slecht? genetische manipulatie toe te
Bestaat er objectieve ethische passen?
waarheden, of zijn alle ethische Wat zijn de ethische overwegingen
vragen
oordelen relatief? bij het gebruik van AI in de
Waar komen ethische normen gezondheidszorg?
vandaan? Hoe moeten we ethisch omgaan
met klimaatverandering?
Filosofisch en conceptueel van Casuïstiek, ethische analyse en
aard. morele redenering binnen
methode Het omvat analyses van taal, logica, specifieke contexten. Het betrekt
n redenering en metafysische vaak interdisciplinaire
overwegingen. benaderingen en praktische
richtlijnen.
Toegepaste ethiek
Biedt een kader voor het ontwikkelen van passende ethische benaderingen en
interventies op verschillende niveaus.
MICRO: INDIVIDU
Individuele leven en beroep
MESO: ORGANISATIE
Groepen, instituties
MACRO: SAMENLEVINGEN
Brede samenleving en
beleid
