Samenvatting Communicatie in Kinesitherapie | KU Leuven | 2025/26

basispr incipes van com m u nicatie
K INESITHERAPEUTISCH H ANDELEN 1 – Pr of. Liesbet De B aets



Waarom is communicatie belangrijk in gezondheidszorg?
Communicatie is niet alleen ‘aardig zijn’; goede communicatie levert effectiever consult op
voor zowel hulpverlener als patiënt
 effectiever in tijd
 effectiever in therapie-effect
 effectiever in zelfzorg

→ ‘patient-centered care’: patiëntgerichte zorg is het behandelen van een persoon die
gezondheidszorg ontvangt met waardigheid en respect en het betrekken van deze persoon
bij alle beslissingen over zijn of haar gezondheid.
5 onderling samenhangende componenten:
1. het biopsychosociale perspectief
2. de ‘patiënt-als-persoon’
3. het delen van macht en verantwoordelijkheid
4. de therapeutische alliantie
Of de therapeutische alliantie sterk is heeft te maken met de mate van overeenstemming
tussen patiënt en therapeut over het proces, de structuur (taken) en de gewenste
uitkomst (doelen) van de therapie en het empathische contact (de band) tussen de
therapeut en de patiënt.
5. de ‘arts / zorgverstrekker-als-persoon’

patient-centered communication
1. het uitlokken en begrijpen van de perspectieven van de patiënt (bv. zorgen,
ideeën, verwachtingen, behoeften, gevoelens, functioneren)
2. het begrijpen van de patiënt binnen zijn of haar unieke psychosociale en culturele
context
3. het bereiken van een gezamenlijk begrip van de problemen van de patiënt en de
behandelingen die overeenstemmen met de waarden van de patiënt

shared-decision making
= ‘gedeelde besluitvorming’
= een formeel proces of instrument dat zorgverleners en patiënten helpt om samen de
behandelingsoptie te kiezen die het beste aansluit bij zowel het medisch bewijs als bij de
prioriteiten en doelstellingen van de individuele patiënt voor zijn of haar zorg

, patient-centered care in kinesitherapie:
patiëntgerichtheid in de kinesitherapie houdt in dat de volgende aspecten worden
aangeboden:
 een geïndividualiseerde behandeling
 voortdurende communicatie (verbaal en non-verbaal)
 voorlichting tijdens alle aspecten van de behandeling
 het werken met door de patiënt bepaalde doelen
 een behandeling waarbij de patiënt wordt gesteund en in zijn kracht wordt gezet
 en een kinesitherapeut met patiëntgerichte sociale vaardigheden, vertrouwen en
kennis

goede patient-therapeut relatie zorgt voor:
 betere adherence bij oefenprogramma
 patiënten volgen adviezen beter op
 beter behandeleffect
 tevredenheid van de patiënt over het consult is sterk gerelateerd aan het
empathisch contact
 therapeuten zijn tevredener over hun werk en zien hun werk als waardevoller
 de prognose voor patiënten met lage rugpijn is significant beter als ze hun
interactie met hun kinesitherapeut beter inschatten



r ollen van een kin esither apeu t
1. de kinesitherapeut als docent
 informeren over:
o mogelijke verbanden tussen oorzaak en gevolg van het gezondheidsprobleem
o een oefening
o een techniek
o …
 vergt een taakgerichte communicatiestijl, maar in samenspraak met de patiënt en
met respect voor diens autonomie
 de informatie dient duidelijk te zijn en in lekentaal meegegeven te worden

2. de kinesitherapeut als detective
 als expert op gebied van bewegen voortdurend observeren wat de patiënt zegt en
doet
 het klinisch redeneerproces samen met de patiënt staat centraal
 er is een dialoog tussen patiënt en kinesitherapeut
 de patiënt participeert in het proces
→ als detective heb je aandacht voor de huidige situatie, maar ook hindernissen,

, hulpbronnen en de gewenst toestand

huidige situatie de objectieve maar ook persoonlijke weergave van de huidige
werkelijkheid, dat wat er nu aan de hand is en wat iemand nu
als individu beleeft
gewenste situatie een doelomschrijving, wat iemand persoonlijk wil bereiken,
het doel, kan op stoornis, activiteiten en participatieniveau
hindernissen de belemmeringen, beperkingen of weerstanden die de
patiënt ervaart, waardoor men in de huidige situatie blijft
zitten en het doel niet bereikt
hulpbronnen externe voorzieningen, maar evenzeer de kwaliteiten van de
patiënt die voor verandering in de ziektebeleving en het
herstelproces kunnen zorgen



3. de kinesitherapeut als coach
 de kinesitherapeut begeleidt de patiënt door hem te gidsen:
o keuzes maken
o verantwoordelijkheid nemen
 de kinesitherapeut spreekt het zelfregulerend vermogen van de patiënt aan
= (herstel)proces ondersteunen, faciliteren, helpen keuzes maken, wikken en wegen maar
patiënt meot het zelf doen
Als therapeut beperkte tijd bij patiënt, patiënt niet afhankelijk maken van jou
 je houdt als coach rekening met de aandoening maar ook met de
klachtenbeleving van de patiënt
 je dient als coach aandacht te hebben voor de individuele behoeftes en
voorkeuren

, De behoeftes en voorkeuren vanuit het stress-coping model:
 in het stress-coping model wordt uitgegaan van de behoeften en voorkeuren van
de patiënt

 Bij het communiceren met de kinesitherapeut heeft de patiënt twee typen van
behoeften:

cognietieve (instrumentele)  wat er aan de hand is (huidige situatie /
behoeften = de wil om te weten klacht)
en te begrijpen  wat de toekomst te bieden heeft
(gewenste situatie)

 vraagt om instrumentele (= taakgerichte)
communicatie
 uitleg en advies aangaande de huidige
situatie en de mogelijkheden
alternatieven
affectieve behoeften = de wil  zorgen bespreekbaar kunnen maken
om zelf begrepen te worden  gerustgesteld worden
 gesteund, geaccepteerd en gerespecteerd
worden
 vraagt een ondersteunende
communicatie
 empathisch, congruent en echt zijn
 gebruik maken van:
o stilten
o actief luisteren naar de patiënt
o ingaan op verbale en non- verbale
reacties
o reflecties, begrip tonen, oogcontact
maken



4. de kinesitherapeut als vertrouwenspersoon
 hangt nauw samen met andere rollen, overkoepelend
 vertrouwen staat centraal
 acceptatie van de patiënt als mens, je kan aangeven dat je het niet eens bent met
bepaalde standpunten maar respectvol