Samenvatting Ontstaansmechanismen van Ziekte | Hoofdstuk 8 | KU Leuven | 2025/26

Deel VII: Pijn
Definitie
 Onaangename gevoelsgewaarwording
 Vaak geassocieerd met lichaamsbeschadiging


Fysiologie & neuroanatomie van pijnprikkel
Nociceptie
 = pijnperceptie
 Nociceptoren
o Blind eindigende vertakte gevoelszenuwvezels
 heel gevoelig systeem
o Huid, cornea, spieren, gewrichten, bot, interne organen
 contact met buitenwereld; plaats waar 1 e schade
o 3 grote manieren wrop pijn zenuwen activeren: mechanisch/chemisch/thermisch
 actiepot nr hersenen
 Temperatuur
o Versch kanalen op membraan
 Geactiveerd dr prikkels
 Hoge/lage temp
 Capsaïcine: in rode & chili peper  gevoel mond in brand = prikkeling rec
o TRPV1
 = transient receptor potential vanilloid receptor 1
 Kanaal geact wnr temp >42°C (= moment dat voor ons onaangenaam w)
o TRPV2
 >50°C
o TRPM8
 Koude gevoelig
 Menthol in bv kauwgom
o TRPA1
 Extreme koude
 Mosterdolie
 Mechanisch
o TRPA1
o Type Natriumkanalen (ENaC)
o Geact dr mechanische druk
 Chemisch
o Stoffen vrij bij celschade & inflammatie
 Cytokines, kalium, protonen, ATP, NGF, bradykinine
o Secundaire productie dr zenuwen van prostaglandines

,  Algemeen: prikkeling rec  influx Na of Ca in neuron  depolisatie membraan  generatie
potentiaal  treshhold actiepot  signaal over zenuwbaan verder hoger in CZS

Pijngeleiding
 Pijnsignaal = 3 zenuwketting
o 1e neuron
 Primair afferent neuron: receptoren aan uiteinde
 Gestimuleerd  actiepotentiaal verder
 Celkern receptor in ganglion dorsale & ganglion trigeminale  projecteren
op ruggenmerg
e
o 2 neuron
 Ruggenmerg: 1e neuron contact met dorsale hoorn  contact met 2e neuron
 Kruist middenlijn  projecteert hoger naar thalamus
 Probleem rechts w links geprojecteerd & omgekeerd
e
o 3 neuron
 Thalamus  cortex
 Lokalisatie van pijn

Primaire afferenten

 A alfa & A bèta
o Proprioceptie
o Mag niet pijnlijk zijn
o Bv voeten staan op grond & lichaam drukt vnl op linker of rechter voet  geeft
signalen van druk maar mag geen pijn doen!!
 A delta (Aδ) vezels
o Dunne vezels met myeline rond (gemyeliniseerd)
o 5 – 100 m/s
o Hoge prikkelingsdrempel
 logisch: anders bij minste prikkel van bv druk ga je pijn krijgen
o Mechanische + thermische stimuli (+ chemisch)
o Eerste scherpe gewaarwording
o Sensorisch – discriminatoire component
 via zenuwbaan proberen bepalen waar exact plaats van oorzaak van pijn
 discrimineren of je bv op wijsvinger of pink geklopt hebt
 C-vezels
o Traag geleidend: 1 – 2,5 m/s
 want niet gemyeliniseerd
o Mechanische + thermische + chemische stimuli
o Hogere prikkelingsdrempel dan A-vezels
o “2e” pijn: meer diffuus + houdt langer aan
 grotere zone gaat pijn doen dan enkel zone van impact
o Affectieve component
 op bepaalde zones in hersenen projecteren die te maken hbb met hoe je je voelt

, o Zorgen vo endocriene + stressreactie

 Maken synapsen met:
o Secundaire pijnneuronen
o Interneuronen
 Synaps met oa motorneuronen
 Reflexmatig bv hand snel van hete kookplaat wegtrekken
 Geen 2e neuron, 3e neuron of cortex vo nodig
o Autonoom zenuwstelsel
 Signalen vrijgeven vo adrenaline vrijzetting zodat spieren snel knn reageren
om bv weg te rennen als gevaar
 Neurotransmissie in dorsale hoorn
o Actiepot komt toe
o Ca influx  vrijzetting neurotransmittors in zenuwbanen
o Aan receptor binden in dorsale hoorn 2e neuron
o Na & Ca influx  depolarisatie  actiepot gemaakt  signaal verder nr hersenen
o Tragere respons dr hele reeks andere rec
 Zorgen dat 2e neuron meer chronisch gestimuleerd w
 Ziconotide (slakkengif)
o Lokaal ingespoten in regio dorsale hoorn
o Ca kanaal geblokkeerd  geen Ca nr intracellulair
 Gabapentine
o Vermindert Ca influx
o Signaal van actiepot van 1e nr 2e neuron verminderen  pijnprikkel doen afnemen

Secundaire pijnneuron

 Allemaal zenuwbanen die nr hersenen lopen  vormen bundels
 Neospinothalamische baan
o Pijn via A-delta
o Snelle pijn (glutamine neurotransmittor)
o Scherpe pijn
o Vrij precies lokalisatie mogelijk
o Meestal nr thalamus & hersenschors
 Paleospinothalamische baan
o Pijn via C
o Via interneuronen
 Niet altijd rechtstreekse prikkeling van banen
o Trage pijn (glutamine & substantie P neurotransmittoren)
o Doffe pijn
o Moeilijke lokalisatie: diffuus
 Belangrijk aspect bij chronische pijn
o Meestal tot in hersenstam