Geschiedenis van Rusland
Hoofdstuk 1: Rusland en de Russen
Kiev-Roes: 9e - 13e eeuw
Roes: 13e - 16e eeuw
Rusland: 16e eeuw
Russische rijk: 18e eeuw
Sovjetunie: 1917 - 1991
Russische Federatie: 1991 - heden
Belang etniciteit -> relaties met andere volkeren
Geografie:
o Euraziatische vlakte
-> weinig natuurlijke grenzen!
Voordeel: vlotte expansie
Nadeel: bij invallen weinig bescherming
Gevolg: snelle militarisatie, grenzen weg van centrum, interne kolonisatie
o Rivieren: positief voor handel
Voordeel: bij bevriezen kan je er over lopen
Nadeel: monden uit in gesloten zeeën of zeeën die snel dichtvriezen
Doel: streven naar open ijsvrije zeeën!
Klimaat:
o 5 klimaatzones
Belangrijkste: bos, steppe, taiga
o Continentaal klimaat = nadelig
(warme zomers, koude winters)
Hoofdstuk 2: De vroegste tijden
1. NOMADISCHE FASE
Oervaderland = plek waar Slaven leefden; verspreidden zich weer
-> ligging: bij pripyatmoerassen (etnische mix)
Naam van de Slaven:
Wenden
Anten
Slaven
-> namen gegeven door anderen, Slaven zelf kiezen meestal specifiekere namen
(naar geografische ligging of natuurlijke omgeving)
1
,Belangrijke bron: Nestorkroniek
-> handschrift, gaat over het ontstaan van Kiev-Roes
(+ info over de verschillende stammen)
Tijdens nomadische fase: noorden >< zuiden
Noorden: groot gebied, maar minder ontwikkeld dan zuiden
-> inwoners: Balten, Slaven, Finnen
Zuiden: losse federaties
7 opeenvolgende staten van steppenvolken (zuiden):
o Scythen (Iranen)
o Sarmaten (Iranen)
o Gothen (Germanen)
o Hunnen (Mongolen)
-> vanaf dan: Slavische expansie!
o Avaren (Turken)
o Bulgaren (Turken)
o Chazaren (Turken)
-> Valt op: Slaven worden vaak verdreven of opgenomen in volk!
2. SEDENTAIRE FASE
Extended family = stamvader met familie
Clan (rod) = meerdere extended family's samen (hoofd: oudste)
Stam (plemja) = meerdere clans samen (leiding: vetsje, oudsten beslissen samen)
! Zuidelijke clans beter georganiseerd dan noordelijke !
Ze worden sedentair door handel: nieuwe structuur = volost (machtsgebied)
Oude structuur voldoet niet langer (clan, stam)
Hoofd van een volost: vorst geleid door droezjina, soms ook vetsje (link met oude
structuur)
Religie:
o Traditionele opvatting: pantheon met 6 goden
o Meer plausibele opvatting: godenpaar Rod-Rozjanitsy
Rod = oppergod
Rozjanitsy = vrouwelijke variant
-> Elke clan heeft geïndividualiseerd opperwezen
2
,Hoofdstuk 3: Kiev-Roes
= naam van de vroegste staatkundige formatie van Oost-Slaven
1 DYNASTIEK OVERZICHT
Rjoerik 9e eeuw
Oleg 9e/10e eeuw
Igor 10e eeuw
Olga 10e eeuw
Svjatoslav (eerste Slavische naam) 10e eeuw
Vladimir de Heilige 10e/11e eeuw
Jaroslav de Wijze 11e eeuw
-> Rjoerikdynastie
= eerste grote dynastie tot 16e eeuw
opvolgers: Romanovs
2 ONTSTAAN VAN DE DYNASTIE
Controverse: 2 theorieën
o Noorse theorie
18e eeuw; bron: Nestorkroniek
Slavische stammen nodigen Zweedse stam Ros uit om over hen te regeren
Leider van Ros: Rjoerik
Na dood Rjoerik wordt hij opgevolgd door Oleg
Historisch bewijs voor correctheid bron
MAAR: 'regeren op verzoek' is ongeloofwaardig
o Russische theorie
18e eeuw; bron: Lomonosov
Kij = vorst van de Poljane, hij sticht Kiev aan de Dnepr
In 6e eeuw: stammen langs de Dnepr verenigen zich olv stam Roes
Noorman Rjoerik belegert Novgorod, neemt stad niet in
3 ORGANISATIE: KERSTENING
= wisselwerking Kiev-Roes en Byzantium
Voor Kiev-Roes is dit belangrijk voor:
o Kennis
o Legitimatie
o Coherentie
Voor Byzantium is dit belangrijk voor:
o Meer macht dan Rome
3
, 988: Christendom wordt staatsgodsdienst onder Vladimir!
Bulgaren werden eerst gekerstend, zij openden de deur voor Slavische kerstening
-> Ook nog steeds dubbelgeloof!
4 ORGANISATIE: SOCIO-ECONOMISCHE STRUCTUUR
10e eeuw: oude structuur verdwijnt ten voordele van nieuwe structuur
(Volosten > stammen en clans)
Nieuw:
o Grootgrondbezit
o Belastingsinning
o Nieuwe piramide
Nieuwe piramide:
1. Heersende klasse
- Grootvorsten en vorsten
- Bojaren
- Starejsjiny (grootgrondbezitters)
2. Vrije lieden
- Boeren
- Stedelingen
3. Lijfeigenen en slaven
- Zakoepy: boeren in schulden
- Cholopy: boeren die lijfeigenen worden
-> na de kerstening verbeterde hun lot
4. Clerus (samenwerking met vorst)
5 ORGANISATIE: POLITIEKE INSTELLINGEN
Kiev-Roes = 12 vorstendommen
- 11 vorsten
- 1 grootvorst (in Kiev)
-> rotatiesysteem
Ook senioraat als opvolgingssysteem
= altijd lateraal, oudste volgt op (niet noodzakelijk kinderen)
Gevolg: iedereen is even belangrijk in dynastie, niet enkel kinderen
Voordeel: degene met de meeste ervaring komt op de troon
3 concurrenten;
o Primogenituur (pas vanaf 16e eeuw)
o Verdeling
o Verkiezing door vetsje
Droezjina = vertrouwelingen van de vorst, etnisch divers
4
Hoofdstuk 1: Rusland en de Russen
Kiev-Roes: 9e - 13e eeuw
Roes: 13e - 16e eeuw
Rusland: 16e eeuw
Russische rijk: 18e eeuw
Sovjetunie: 1917 - 1991
Russische Federatie: 1991 - heden
Belang etniciteit -> relaties met andere volkeren
Geografie:
o Euraziatische vlakte
-> weinig natuurlijke grenzen!
Voordeel: vlotte expansie
Nadeel: bij invallen weinig bescherming
Gevolg: snelle militarisatie, grenzen weg van centrum, interne kolonisatie
o Rivieren: positief voor handel
Voordeel: bij bevriezen kan je er over lopen
Nadeel: monden uit in gesloten zeeën of zeeën die snel dichtvriezen
Doel: streven naar open ijsvrije zeeën!
Klimaat:
o 5 klimaatzones
Belangrijkste: bos, steppe, taiga
o Continentaal klimaat = nadelig
(warme zomers, koude winters)
Hoofdstuk 2: De vroegste tijden
1. NOMADISCHE FASE
Oervaderland = plek waar Slaven leefden; verspreidden zich weer
-> ligging: bij pripyatmoerassen (etnische mix)
Naam van de Slaven:
Wenden
Anten
Slaven
-> namen gegeven door anderen, Slaven zelf kiezen meestal specifiekere namen
(naar geografische ligging of natuurlijke omgeving)
1
,Belangrijke bron: Nestorkroniek
-> handschrift, gaat over het ontstaan van Kiev-Roes
(+ info over de verschillende stammen)
Tijdens nomadische fase: noorden >< zuiden
Noorden: groot gebied, maar minder ontwikkeld dan zuiden
-> inwoners: Balten, Slaven, Finnen
Zuiden: losse federaties
7 opeenvolgende staten van steppenvolken (zuiden):
o Scythen (Iranen)
o Sarmaten (Iranen)
o Gothen (Germanen)
o Hunnen (Mongolen)
-> vanaf dan: Slavische expansie!
o Avaren (Turken)
o Bulgaren (Turken)
o Chazaren (Turken)
-> Valt op: Slaven worden vaak verdreven of opgenomen in volk!
2. SEDENTAIRE FASE
Extended family = stamvader met familie
Clan (rod) = meerdere extended family's samen (hoofd: oudste)
Stam (plemja) = meerdere clans samen (leiding: vetsje, oudsten beslissen samen)
! Zuidelijke clans beter georganiseerd dan noordelijke !
Ze worden sedentair door handel: nieuwe structuur = volost (machtsgebied)
Oude structuur voldoet niet langer (clan, stam)
Hoofd van een volost: vorst geleid door droezjina, soms ook vetsje (link met oude
structuur)
Religie:
o Traditionele opvatting: pantheon met 6 goden
o Meer plausibele opvatting: godenpaar Rod-Rozjanitsy
Rod = oppergod
Rozjanitsy = vrouwelijke variant
-> Elke clan heeft geïndividualiseerd opperwezen
2
,Hoofdstuk 3: Kiev-Roes
= naam van de vroegste staatkundige formatie van Oost-Slaven
1 DYNASTIEK OVERZICHT
Rjoerik 9e eeuw
Oleg 9e/10e eeuw
Igor 10e eeuw
Olga 10e eeuw
Svjatoslav (eerste Slavische naam) 10e eeuw
Vladimir de Heilige 10e/11e eeuw
Jaroslav de Wijze 11e eeuw
-> Rjoerikdynastie
= eerste grote dynastie tot 16e eeuw
opvolgers: Romanovs
2 ONTSTAAN VAN DE DYNASTIE
Controverse: 2 theorieën
o Noorse theorie
18e eeuw; bron: Nestorkroniek
Slavische stammen nodigen Zweedse stam Ros uit om over hen te regeren
Leider van Ros: Rjoerik
Na dood Rjoerik wordt hij opgevolgd door Oleg
Historisch bewijs voor correctheid bron
MAAR: 'regeren op verzoek' is ongeloofwaardig
o Russische theorie
18e eeuw; bron: Lomonosov
Kij = vorst van de Poljane, hij sticht Kiev aan de Dnepr
In 6e eeuw: stammen langs de Dnepr verenigen zich olv stam Roes
Noorman Rjoerik belegert Novgorod, neemt stad niet in
3 ORGANISATIE: KERSTENING
= wisselwerking Kiev-Roes en Byzantium
Voor Kiev-Roes is dit belangrijk voor:
o Kennis
o Legitimatie
o Coherentie
Voor Byzantium is dit belangrijk voor:
o Meer macht dan Rome
3
, 988: Christendom wordt staatsgodsdienst onder Vladimir!
Bulgaren werden eerst gekerstend, zij openden de deur voor Slavische kerstening
-> Ook nog steeds dubbelgeloof!
4 ORGANISATIE: SOCIO-ECONOMISCHE STRUCTUUR
10e eeuw: oude structuur verdwijnt ten voordele van nieuwe structuur
(Volosten > stammen en clans)
Nieuw:
o Grootgrondbezit
o Belastingsinning
o Nieuwe piramide
Nieuwe piramide:
1. Heersende klasse
- Grootvorsten en vorsten
- Bojaren
- Starejsjiny (grootgrondbezitters)
2. Vrije lieden
- Boeren
- Stedelingen
3. Lijfeigenen en slaven
- Zakoepy: boeren in schulden
- Cholopy: boeren die lijfeigenen worden
-> na de kerstening verbeterde hun lot
4. Clerus (samenwerking met vorst)
5 ORGANISATIE: POLITIEKE INSTELLINGEN
Kiev-Roes = 12 vorstendommen
- 11 vorsten
- 1 grootvorst (in Kiev)
-> rotatiesysteem
Ook senioraat als opvolgingssysteem
= altijd lateraal, oudste volgt op (niet noodzakelijk kinderen)
Gevolg: iedereen is even belangrijk in dynastie, niet enkel kinderen
Voordeel: degene met de meeste ervaring komt op de troon
3 concurrenten;
o Primogenituur (pas vanaf 16e eeuw)
o Verdeling
o Verkiezing door vetsje
Droezjina = vertrouwelingen van de vorst, etnisch divers
4
