FISCAAL RECHT
,Inhoudsopgave
Inleiding ......................................................................................................................................................... 11
Inhoud van de cursus ........................................................................................................................................ 11
Algemeen deel ............................................................................................................................................... 11
Bevoegdheid om belasting te heffen ................................................................................................................ 11
Indeling van belastingen .................................................................................................................................. 12
Belastingheffende overheid ........................................................................................................................ 12
Wijze van berekening .................................................................................................................................. 14
Persoonsgebonden elementen of niet ........................................................................................................ 14
Directe en indirecte belastingen ................................................................................................................. 14
Omschrijving ........................................................................................................................................... 14
Opdeling van de directe belastingen ...................................................................................................... 15
Fiscale wetboeken ....................................................................................................................................... 15
Beginselen in het fiscaal recht .......................................................................................................................... 17
Algemene rechtsbeginselen + (grond)wettelijke regels .............................................................................. 17
Legaliteitsbeginsel ....................................................................................................................................... 18
Art. 170 Gw ............................................................................................................................................. 18
Art. 172 Gw ............................................................................................................................................. 18
Het legaliteitsbeginsel geldt voor belastingen ........................................................................................ 18
Delegatie van essentiële bestanddelen .................................................................................................. 19
Wetstoepassing ...................................................................................................................................... 19
De fiscale schuld ontstaat niet uit een overeenkomst ....................................................................... 20
Fiscale administratie mag niet afwijken van de fiscale wet ............................................................... 20
Strikte interpretatie ........................................................................................................................... 21
In dubio contra fiscum................................................................................................................... 21
In dubio pro fisco........................................................................................................................... 22
Van belastingsontduiking tot wetsontduiking ........................................................................................ 22
Eenjarigheidsbeginsel .................................................................................................................................. 24
Gelijkheidsbeginsel ...................................................................................................................................... 25
Beperking van de fiscale autonomie van de wetgever ........................................................................... 25
Inhoud van het gelijkheidsbeginsel ........................................................................................................ 25
Toetsing van het gelijkheidsbeginsel ...................................................................................................... 27
Schending van het gelijkheidsbeginsel bij de toepassing van de belastingwet ...................................... 28
Niet-retroactiviteitbeginsel ......................................................................................................................... 28
Beperking van de fiscale autonomie van de wetgever ........................................................................... 28
Onmiddellijke inwerkingtreding en juridische retroactiviteit ................................................................. 31
Directe belasting op een uit hun aard duurzame toestand .................................................................... 31
Aanvullende gemeentebelastingen ........................................................................................................ 32
Ne bis in idem-beginsel ............................................................................................................................... 33
Geen fiscaal algemeen rechtsbeginsel .................................................................................................... 33
Constitutieve bestanddelen .................................................................................................................... 33
Wettelijke bepalingen ............................................................................................................................. 34
Rechtzekerheidsbeginsel ............................................................................................................................. 36
Inhoud van het rechtszekerheidsbeginsel .............................................................................................. 36
1
, Formeel of objectief rechtszekerheidsbeginsel ...................................................................................... 36
Materieel of subjectief rechtszekerheidsbeginsel .................................................................................. 39
Vertrouwensbeginsel ................................................................................................................................... 39
Voorwaarden .......................................................................................................................................... 39
Oude rechtspraak Hof van Cassatie ........................................................................................................ 39
Rechtspraak Hof van Justitie ................................................................................................................... 39
Nieuwe rechtspraak Hof van Cassatie .................................................................................................... 40
Verhouding met andere rechtstakken .............................................................................................................. 40
Personenbelasting.......................................................................................................................................... 41
Toepassingsgebied ........................................................................................................................................... 41
Woonplaats ................................................................................................................................................. 41
Zetel van fortuin .......................................................................................................................................... 43
Bewijslast ..................................................................................................................................................... 43
Overleden Belgisch rijksinwoner ................................................................................................................. 45
Bijzondere gevallen ..................................................................................................................................... 46
Op grond van het WIB ............................................................................................................................ 46
Geacht Belgisch rijksinwoner ............................................................................................................. 46
Geacht geen Belgisch rijksinwoner .................................................................................................... 46
Op grond van internationale verdragen ................................................................................................. 47
Grondslag van de personenbelasting ............................................................................................................... 48
Soorten inkomsten ...................................................................................................................................... 48
Totaal netto-inkomsten en belastbaar inkomen ......................................................................................... 49
Wereldwijd inkomen ................................................................................................................................... 49
Onroerende inkomsten ..................................................................................................................................... 51
Goederen die onroerend inkomen opleveren ............................................................................................. 51
Belastbare personen .................................................................................................................................... 51
Opbrengsten uit te sluiten als onroerend inkomen .................................................................................... 52
Kadastraal inkomen ..................................................................................................................................... 53
Vaststelling van het kadastraal inkomen ................................................................................................ 53
Schatting, herschatting en herziening .................................................................................................... 54
Schatting en herziening ...................................................................................................................... 54
Buitengewone en speciale herziening ............................................................................................... 55
Bruto onroerend inkomen ........................................................................................................................... 56
Geen verhuur .......................................................................................................................................... 56
Eigen woning ................................................................................................................................. 56
Verhuur ................................................................................................................................................... 59
Verhuur aan privé-persoon of natuurlijke persoon die het goed (geheel of gedeeltelijk)
beroepsmatig gebruikt ....................................................................................................................... 59
Verhuurd in andere omstandigheden ................................................................................................ 66
Misbruiken ......................................................................................................................................... 68
Verhuur en onderverhuur ............................................................................................................. 68
Voorkeur voor onroerende inkomsten ipv beroepsinkomsten ..................................................... 68
Combinatie van onroerende en roerende verhuur ................................................................................ 69
Erfpachtrecht of opstalrecht vestigen/overdragen ................................................................................ 70
Vestigen van een erfpachtrecht ......................................................................................................... 70
2
, Vestigen van een opstalrecht ............................................................................................................. 71
Vestigen van gelijkaardige onroerende rechten ................................................................................ 72
Financiële onroerende leasing (art. 10, §2 WIB) ........................................................................... 72
Bijzonderheden bij het vaststellen van het bruto onroerend inkomen ................................................. 73
Belastbaar .......................................................................................................................................... 73
Vrijstellingen en verminderingen ....................................................................................................... 73
Onproductiviteit en vernieling ...................................................................................................... 73
Vaststelling of wijziging van KI ........................................................................................................... 75
Van het bruto onroerend inkomen aftrekbare kosten ................................................................................ 77
Onderhouds- en herstellingskosten ........................................................................................................ 77
Interesten ............................................................................................................................................... 77
Vergoedingen voor verkrijgen van recht van erfpacht of opstal of gelijkaardige onroerende rechten . 79
Roerende inkomsten ......................................................................................................................................... 79
Belastbare roerende inkomsten .................................................................................................................. 79
Wat valt onder roerende inkomsten? ......................................................................................................... 80
Roerend goed – privégebruik ................................................................................................................. 80
Roerend goed – beroepsgebruik ............................................................................................................ 80
Dividenden................................................................................................................................................... 81
Belastbare dividenden ............................................................................................................................ 81
Eigenlijke inkomsten (art. 18, eerste lid, 1° WIB) ............................................................................... 81
Terugbetaling van kapitaal (art. 18, eerste lid, 2° WIB) ..................................................................... 82
De fiscale begrippen ‘kapitaal’ en ‘gestort kapitaal’ ..................................................................... 82
Kapitaalvermindering .................................................................................................................... 84
Terugbetaling van uitgiftepremies (art. 18, eerste lid, 2°bis WIB) ..................................................... 84
Gehele of gedeeltelijke verdeling van het maatschappelijk vermogen of verkrijging van eigen
aandelen (art. 18, eerste lid, 2°ter WIB) ............................................................................................ 85
Aanleg van een liquidatiereserve .................................................................................................. 86
Uitkering van liquidatiereserve (art. 21 WIB) ................................................................................ 87
Geen roerend inkomen ................................................................................................................. 87
Interesten van voorschotten (art. 18, eerste lid, 4° WIB) .................................................................. 90
Belastbare dividenden en vrijstellingen .................................................................................................. 92
Roerende voorheffing ............................................................................................................................. 92
Uitzonderingen .................................................................................................................................. 93
Interesten .................................................................................................................................................... 94
Opbrengsten van leningen, van gelddeposito’s en van elke andere schuldvordering ........................... 94
Belastbare interesten ......................................................................................................................... 94
Vrijgestelde interesten ....................................................................................................................... 96
Kapitalen van individuele levensverzekeringen ...................................................................................... 96
Belastbare kapitalen .......................................................................................................................... 97
Belastbaar bedrag .............................................................................................................................. 97
Vrijgestelde interesten (art. 21, 9° WIB) ............................................................................................ 97
Roerende voorheffing ............................................................................................................................. 98
Royalty’s ...................................................................................................................................................... 98
Renten ......................................................................................................................................................... 99
Belastbare inkomsten ............................................................................................................................. 99
Belastbaar bedrag ................................................................................................................................. 100
Renten................................................................................................................................................... 100
3
,Inhoudsopgave
Inleiding ......................................................................................................................................................... 11
Inhoud van de cursus ........................................................................................................................................ 11
Algemeen deel ............................................................................................................................................... 11
Bevoegdheid om belasting te heffen ................................................................................................................ 11
Indeling van belastingen .................................................................................................................................. 12
Belastingheffende overheid ........................................................................................................................ 12
Wijze van berekening .................................................................................................................................. 14
Persoonsgebonden elementen of niet ........................................................................................................ 14
Directe en indirecte belastingen ................................................................................................................. 14
Omschrijving ........................................................................................................................................... 14
Opdeling van de directe belastingen ...................................................................................................... 15
Fiscale wetboeken ....................................................................................................................................... 15
Beginselen in het fiscaal recht .......................................................................................................................... 17
Algemene rechtsbeginselen + (grond)wettelijke regels .............................................................................. 17
Legaliteitsbeginsel ....................................................................................................................................... 18
Art. 170 Gw ............................................................................................................................................. 18
Art. 172 Gw ............................................................................................................................................. 18
Het legaliteitsbeginsel geldt voor belastingen ........................................................................................ 18
Delegatie van essentiële bestanddelen .................................................................................................. 19
Wetstoepassing ...................................................................................................................................... 19
De fiscale schuld ontstaat niet uit een overeenkomst ....................................................................... 20
Fiscale administratie mag niet afwijken van de fiscale wet ............................................................... 20
Strikte interpretatie ........................................................................................................................... 21
In dubio contra fiscum................................................................................................................... 21
In dubio pro fisco........................................................................................................................... 22
Van belastingsontduiking tot wetsontduiking ........................................................................................ 22
Eenjarigheidsbeginsel .................................................................................................................................. 24
Gelijkheidsbeginsel ...................................................................................................................................... 25
Beperking van de fiscale autonomie van de wetgever ........................................................................... 25
Inhoud van het gelijkheidsbeginsel ........................................................................................................ 25
Toetsing van het gelijkheidsbeginsel ...................................................................................................... 27
Schending van het gelijkheidsbeginsel bij de toepassing van de belastingwet ...................................... 28
Niet-retroactiviteitbeginsel ......................................................................................................................... 28
Beperking van de fiscale autonomie van de wetgever ........................................................................... 28
Onmiddellijke inwerkingtreding en juridische retroactiviteit ................................................................. 31
Directe belasting op een uit hun aard duurzame toestand .................................................................... 31
Aanvullende gemeentebelastingen ........................................................................................................ 32
Ne bis in idem-beginsel ............................................................................................................................... 33
Geen fiscaal algemeen rechtsbeginsel .................................................................................................... 33
Constitutieve bestanddelen .................................................................................................................... 33
Wettelijke bepalingen ............................................................................................................................. 34
Rechtzekerheidsbeginsel ............................................................................................................................. 36
Inhoud van het rechtszekerheidsbeginsel .............................................................................................. 36
1
, Formeel of objectief rechtszekerheidsbeginsel ...................................................................................... 36
Materieel of subjectief rechtszekerheidsbeginsel .................................................................................. 39
Vertrouwensbeginsel ................................................................................................................................... 39
Voorwaarden .......................................................................................................................................... 39
Oude rechtspraak Hof van Cassatie ........................................................................................................ 39
Rechtspraak Hof van Justitie ................................................................................................................... 39
Nieuwe rechtspraak Hof van Cassatie .................................................................................................... 40
Verhouding met andere rechtstakken .............................................................................................................. 40
Personenbelasting.......................................................................................................................................... 41
Toepassingsgebied ........................................................................................................................................... 41
Woonplaats ................................................................................................................................................. 41
Zetel van fortuin .......................................................................................................................................... 43
Bewijslast ..................................................................................................................................................... 43
Overleden Belgisch rijksinwoner ................................................................................................................. 45
Bijzondere gevallen ..................................................................................................................................... 46
Op grond van het WIB ............................................................................................................................ 46
Geacht Belgisch rijksinwoner ............................................................................................................. 46
Geacht geen Belgisch rijksinwoner .................................................................................................... 46
Op grond van internationale verdragen ................................................................................................. 47
Grondslag van de personenbelasting ............................................................................................................... 48
Soorten inkomsten ...................................................................................................................................... 48
Totaal netto-inkomsten en belastbaar inkomen ......................................................................................... 49
Wereldwijd inkomen ................................................................................................................................... 49
Onroerende inkomsten ..................................................................................................................................... 51
Goederen die onroerend inkomen opleveren ............................................................................................. 51
Belastbare personen .................................................................................................................................... 51
Opbrengsten uit te sluiten als onroerend inkomen .................................................................................... 52
Kadastraal inkomen ..................................................................................................................................... 53
Vaststelling van het kadastraal inkomen ................................................................................................ 53
Schatting, herschatting en herziening .................................................................................................... 54
Schatting en herziening ...................................................................................................................... 54
Buitengewone en speciale herziening ............................................................................................... 55
Bruto onroerend inkomen ........................................................................................................................... 56
Geen verhuur .......................................................................................................................................... 56
Eigen woning ................................................................................................................................. 56
Verhuur ................................................................................................................................................... 59
Verhuur aan privé-persoon of natuurlijke persoon die het goed (geheel of gedeeltelijk)
beroepsmatig gebruikt ....................................................................................................................... 59
Verhuurd in andere omstandigheden ................................................................................................ 66
Misbruiken ......................................................................................................................................... 68
Verhuur en onderverhuur ............................................................................................................. 68
Voorkeur voor onroerende inkomsten ipv beroepsinkomsten ..................................................... 68
Combinatie van onroerende en roerende verhuur ................................................................................ 69
Erfpachtrecht of opstalrecht vestigen/overdragen ................................................................................ 70
Vestigen van een erfpachtrecht ......................................................................................................... 70
2
, Vestigen van een opstalrecht ............................................................................................................. 71
Vestigen van gelijkaardige onroerende rechten ................................................................................ 72
Financiële onroerende leasing (art. 10, §2 WIB) ........................................................................... 72
Bijzonderheden bij het vaststellen van het bruto onroerend inkomen ................................................. 73
Belastbaar .......................................................................................................................................... 73
Vrijstellingen en verminderingen ....................................................................................................... 73
Onproductiviteit en vernieling ...................................................................................................... 73
Vaststelling of wijziging van KI ........................................................................................................... 75
Van het bruto onroerend inkomen aftrekbare kosten ................................................................................ 77
Onderhouds- en herstellingskosten ........................................................................................................ 77
Interesten ............................................................................................................................................... 77
Vergoedingen voor verkrijgen van recht van erfpacht of opstal of gelijkaardige onroerende rechten . 79
Roerende inkomsten ......................................................................................................................................... 79
Belastbare roerende inkomsten .................................................................................................................. 79
Wat valt onder roerende inkomsten? ......................................................................................................... 80
Roerend goed – privégebruik ................................................................................................................. 80
Roerend goed – beroepsgebruik ............................................................................................................ 80
Dividenden................................................................................................................................................... 81
Belastbare dividenden ............................................................................................................................ 81
Eigenlijke inkomsten (art. 18, eerste lid, 1° WIB) ............................................................................... 81
Terugbetaling van kapitaal (art. 18, eerste lid, 2° WIB) ..................................................................... 82
De fiscale begrippen ‘kapitaal’ en ‘gestort kapitaal’ ..................................................................... 82
Kapitaalvermindering .................................................................................................................... 84
Terugbetaling van uitgiftepremies (art. 18, eerste lid, 2°bis WIB) ..................................................... 84
Gehele of gedeeltelijke verdeling van het maatschappelijk vermogen of verkrijging van eigen
aandelen (art. 18, eerste lid, 2°ter WIB) ............................................................................................ 85
Aanleg van een liquidatiereserve .................................................................................................. 86
Uitkering van liquidatiereserve (art. 21 WIB) ................................................................................ 87
Geen roerend inkomen ................................................................................................................. 87
Interesten van voorschotten (art. 18, eerste lid, 4° WIB) .................................................................. 90
Belastbare dividenden en vrijstellingen .................................................................................................. 92
Roerende voorheffing ............................................................................................................................. 92
Uitzonderingen .................................................................................................................................. 93
Interesten .................................................................................................................................................... 94
Opbrengsten van leningen, van gelddeposito’s en van elke andere schuldvordering ........................... 94
Belastbare interesten ......................................................................................................................... 94
Vrijgestelde interesten ....................................................................................................................... 96
Kapitalen van individuele levensverzekeringen ...................................................................................... 96
Belastbare kapitalen .......................................................................................................................... 97
Belastbaar bedrag .............................................................................................................................. 97
Vrijgestelde interesten (art. 21, 9° WIB) ............................................................................................ 97
Roerende voorheffing ............................................................................................................................. 98
Royalty’s ...................................................................................................................................................... 98
Renten ......................................................................................................................................................... 99
Belastbare inkomsten ............................................................................................................................. 99
Belastbaar bedrag ................................................................................................................................. 100
Renten................................................................................................................................................... 100
3