Schriftelijk examen Oncologische wonden
1.1 terminologie
⟹ een oncologische ulcer is een defect ontstaan door een tumor of een metastase
(maligne cellen die door de huid breken)
⟹ oncologische wonde is een defect ontstaan t.g.v. tumorbehandeling door:
- Chemotherapie
- Immunotherapie
- Radiotherapie
- Chirurgie
- Radio-chemotherapie
1.2 oncologische ulcera
⟹ zijn vaak een aantasting van de huid met
weefselverlies en hebben een grillige vorm met
beperkte tot afwezige helingstendens. Ze breiden
vaak ook redelijk snel uit door de maligne cellen.
Ze zijn redelijk zeldzaam en komen ook niet vaak voor (maar 3.6%). Wat wel zeker is, is dat
dit vooral voorkomt bij borstkanker (zo’n 66%), hoofd-halstumoren (24%) en huidkanker
(dichtbij of op de huid)
Oncologische wonde Oncologische ulcus
Weefsel opgebouwd uit goede cellen Maligne cellen die migreren en doorheen
de huid breken
Geneest sneller Geneest bijna niet
Uitzicht is afhankelijk van de oorzaak Bloemkoolvormige/paddenstoelvormige
(chemo, radiotherapie…) laesies en zijn vaak ondiepe kraters.
Focus is vooral op wondheling Focus op symptoomverlichting en comfort
Dit kan leiden tot therapieonderbrekingen of
dosisreducties (niemand wilt deze wonden)
1.2.1 soorten ulcera
⟹ er zijn verschillende soorten mogelijk en 2 mogelijkheden
- Ofwel een wonde die maligniteit krijgt (door het ontstaat van woekerende structuur in de
wonde) en dit kan leiden tot een chronische wonde die dan verslechterd
- Of een maligniteit dat een wonder wordt = is het ontstaan van wonde in een tumor t.h.v.
de huid
o Primaire huidtumor
o Doorgroei van primaire tumor naar de huid
o Huidmetastase van een primaire interne tumor
Marjolin ulcus is de eerste beschrijving van Dr. Jean-Nicholas Marjolin in 1828. Deze term
is uitsluitende voor agressieve epidermoiede tumoren, die ontstaan in chronische wonden
1
,of in littekens van oude brandwonden. De wonde wijzigt van aspect (ontstaan van
bourgeonnerend (abnormale groei) oppervlak/toename van de pijn/ veranderde geur!!)
- Diagnose via biopsie!
1.2.1.1 primaire huidtumor
⟹ 2 mogelijkheden; ofwel wordt de maligne tumor een wonde en groeit
deze door t.h.v. de huid en metastaseert daar
- Basocellulair epithelioom: een kwaadaardig plekje op de huid en
de meest voorkomende vorm van huidkanker
o Zaait bijna nooit uit
- Spinocellulair epithelioom/plaveiselcelcarcinoom: ontstaat in de opperhuid door
bv. langdurige zonblootstelling, 60+, lichte huid,…
o Vaak schilferig, rood of huidkleurig knobbeltje
- Huidlymfoom (mycosis fungoïdes): zeldzame chronische vorm van kanker door
ongeremde deling van WBC.
o Schilferige rode plekken, vergelijkbaar met eczeem
- Maligne melanoom: kwaadaardige vorm van kanker die ontstaat in de
pigmentcellen, vaak uit een moedervlek of een nieuwe plek
o Vroege ontdekking en chirurgische verwijdering zijn cruciaal!
o Kan op een decubitusletsel lijken bv. op de hiel
o Kan snel uitgroeien naar lymfe en bloed
- Merkelcelcarcinoom: zeldzame en zeer agressieve huidkanker die snel uitzaait
o Verschijnt meestal als een snelgroeiend, rood/paars, pijnloos knobbeltje
vaak op een zon-blootgestelde huid
- Doorgroei van primaire tumor naar de huid
- Huidmetastase van primaire interne tumor
1.2.2 classificatie
Graad Weefsel Andere Afbeelding
Graad 1 Oppervlakkig met intacte - Ulcera kunnen
epidermis met dreigende reeds pijnlijk zijn
aantasting van de huid - Soms jeuk
door tumor en/of aanwezig
oppervlakkige letsels
Graad 2 Beginnende aantasting - Meestal pijnlijk
van de subcutis. - Veel jeuk
Hoeveelheid
wondexsudaat is matig
met toenemende
bloedingsneiging
2
, Graad 3 Diepe doorgroei met Toename exsudaat
aantasting van de en pijn
subcutis
Graad 4 Aanwezigheid van - Is droog of nat
gangreen (necrose) tot - Meestal pijnlijk
20/30% van het - Mogelijks sterk
wondoppervlak exsuderend
- Geurproblemen!
Graad 5 Meer dan 30% gangreen - Pijnlijk
- Veel exsudaat
- Geurproblemen
- Palliatieve
setting..
1.2.3 verpleegproblemen bij oncologische ulcera
- Exsudaat
o Oorzaak:
Tumor drukt op de omliggende weefsels en belemmert afvoer van
lymfevocht
De cellen scheiden stoffen af die permeabiliteit van bloedvaten
vergroten
Er ontstaan fistels, meer lymfestuwing
Infectie kan de productie van exsudaat doen toenemen
o Preventie:
Kies een verband met hoge absorptiecapaciteit; eventueel een
opvangzakje
Superabsorbers: kunnen super veel opslorpen, tot wel vele
malen het eigen gewicht en tot 4x meer dan een gewoon
kompres
o Niet verknippen en niet rechtstreeks op de wonde, eerst
niet-inklevende laag
Bescherm de wondranden tegen maceratie
Voldoende aandacht geven voor vocht-en voedselopname
Palliatieve radiotherapie
- Bloeding
o Oorzaak:
de maligne cellen tasten de bloedvaten aan en zo is er slechte
vasoconstrictie van de bloedvaten in het tumorweefsel
3
1.1 terminologie
⟹ een oncologische ulcer is een defect ontstaan door een tumor of een metastase
(maligne cellen die door de huid breken)
⟹ oncologische wonde is een defect ontstaan t.g.v. tumorbehandeling door:
- Chemotherapie
- Immunotherapie
- Radiotherapie
- Chirurgie
- Radio-chemotherapie
1.2 oncologische ulcera
⟹ zijn vaak een aantasting van de huid met
weefselverlies en hebben een grillige vorm met
beperkte tot afwezige helingstendens. Ze breiden
vaak ook redelijk snel uit door de maligne cellen.
Ze zijn redelijk zeldzaam en komen ook niet vaak voor (maar 3.6%). Wat wel zeker is, is dat
dit vooral voorkomt bij borstkanker (zo’n 66%), hoofd-halstumoren (24%) en huidkanker
(dichtbij of op de huid)
Oncologische wonde Oncologische ulcus
Weefsel opgebouwd uit goede cellen Maligne cellen die migreren en doorheen
de huid breken
Geneest sneller Geneest bijna niet
Uitzicht is afhankelijk van de oorzaak Bloemkoolvormige/paddenstoelvormige
(chemo, radiotherapie…) laesies en zijn vaak ondiepe kraters.
Focus is vooral op wondheling Focus op symptoomverlichting en comfort
Dit kan leiden tot therapieonderbrekingen of
dosisreducties (niemand wilt deze wonden)
1.2.1 soorten ulcera
⟹ er zijn verschillende soorten mogelijk en 2 mogelijkheden
- Ofwel een wonde die maligniteit krijgt (door het ontstaat van woekerende structuur in de
wonde) en dit kan leiden tot een chronische wonde die dan verslechterd
- Of een maligniteit dat een wonder wordt = is het ontstaan van wonde in een tumor t.h.v.
de huid
o Primaire huidtumor
o Doorgroei van primaire tumor naar de huid
o Huidmetastase van een primaire interne tumor
Marjolin ulcus is de eerste beschrijving van Dr. Jean-Nicholas Marjolin in 1828. Deze term
is uitsluitende voor agressieve epidermoiede tumoren, die ontstaan in chronische wonden
1
,of in littekens van oude brandwonden. De wonde wijzigt van aspect (ontstaan van
bourgeonnerend (abnormale groei) oppervlak/toename van de pijn/ veranderde geur!!)
- Diagnose via biopsie!
1.2.1.1 primaire huidtumor
⟹ 2 mogelijkheden; ofwel wordt de maligne tumor een wonde en groeit
deze door t.h.v. de huid en metastaseert daar
- Basocellulair epithelioom: een kwaadaardig plekje op de huid en
de meest voorkomende vorm van huidkanker
o Zaait bijna nooit uit
- Spinocellulair epithelioom/plaveiselcelcarcinoom: ontstaat in de opperhuid door
bv. langdurige zonblootstelling, 60+, lichte huid,…
o Vaak schilferig, rood of huidkleurig knobbeltje
- Huidlymfoom (mycosis fungoïdes): zeldzame chronische vorm van kanker door
ongeremde deling van WBC.
o Schilferige rode plekken, vergelijkbaar met eczeem
- Maligne melanoom: kwaadaardige vorm van kanker die ontstaat in de
pigmentcellen, vaak uit een moedervlek of een nieuwe plek
o Vroege ontdekking en chirurgische verwijdering zijn cruciaal!
o Kan op een decubitusletsel lijken bv. op de hiel
o Kan snel uitgroeien naar lymfe en bloed
- Merkelcelcarcinoom: zeldzame en zeer agressieve huidkanker die snel uitzaait
o Verschijnt meestal als een snelgroeiend, rood/paars, pijnloos knobbeltje
vaak op een zon-blootgestelde huid
- Doorgroei van primaire tumor naar de huid
- Huidmetastase van primaire interne tumor
1.2.2 classificatie
Graad Weefsel Andere Afbeelding
Graad 1 Oppervlakkig met intacte - Ulcera kunnen
epidermis met dreigende reeds pijnlijk zijn
aantasting van de huid - Soms jeuk
door tumor en/of aanwezig
oppervlakkige letsels
Graad 2 Beginnende aantasting - Meestal pijnlijk
van de subcutis. - Veel jeuk
Hoeveelheid
wondexsudaat is matig
met toenemende
bloedingsneiging
2
, Graad 3 Diepe doorgroei met Toename exsudaat
aantasting van de en pijn
subcutis
Graad 4 Aanwezigheid van - Is droog of nat
gangreen (necrose) tot - Meestal pijnlijk
20/30% van het - Mogelijks sterk
wondoppervlak exsuderend
- Geurproblemen!
Graad 5 Meer dan 30% gangreen - Pijnlijk
- Veel exsudaat
- Geurproblemen
- Palliatieve
setting..
1.2.3 verpleegproblemen bij oncologische ulcera
- Exsudaat
o Oorzaak:
Tumor drukt op de omliggende weefsels en belemmert afvoer van
lymfevocht
De cellen scheiden stoffen af die permeabiliteit van bloedvaten
vergroten
Er ontstaan fistels, meer lymfestuwing
Infectie kan de productie van exsudaat doen toenemen
o Preventie:
Kies een verband met hoge absorptiecapaciteit; eventueel een
opvangzakje
Superabsorbers: kunnen super veel opslorpen, tot wel vele
malen het eigen gewicht en tot 4x meer dan een gewoon
kompres
o Niet verknippen en niet rechtstreeks op de wonde, eerst
niet-inklevende laag
Bescherm de wondranden tegen maceratie
Voldoende aandacht geven voor vocht-en voedselopname
Palliatieve radiotherapie
- Bloeding
o Oorzaak:
de maligne cellen tasten de bloedvaten aan en zo is er slechte
vasoconstrictie van de bloedvaten in het tumorweefsel
3
