PROEFEXAMEN
Preliminair
Lees de vraag aandachtig en desnoods een aantal keer. Duid eventueel een aantal zaken aan die
van belang kunnen zijn voor uw antwoord.
Antwoord gestructureerd. Denk eerst na in welk(e) de(e)l(en) van de cursus de vraag zich
situeert en wat er allemaal moet worden vermeld. Noteer dan uw antwoord in een logische
volgorde. Onderlijn of fluoresceer eventueel een aantal kernwoorden (bv. ter kennis brengen
van het stuk of de inhoud van de beslissing, afdoende motivering… bij formele motivering).
Werk schematisch. Maak bij de casussen steeds een schema, zodat u altijd duidelijk voor ogen
heeft wie verbonden is met wie en wat precies de opgave is.
Maak steeds verschillende hypotheses maken waar nodig! Bovendien heeft de professor graag
dat je bepaalde rechtsfiguren vermeld, ook al zijn ze niet van toepassing omdat niet alle
voorwaarden zijn vervuld. Vermeld dus bv. ook het recht op inzage, al lijkt de aanvrager niet
over het vereiste belang te beschikken.
Vermeld steeds de rechtsgronden! Niet alleen de relevante wetsartikelen, maar ook rechtspraak,
Latijnse adagia en algemene rechtsbeginselen.
Veel succes!
DEEL 1: Bestuursrecht
VRAAG 1
Wat is het onderscheid tussen een discretionaire en een gebonden bevoegdheid van het bestuur?
Omschrijf deze begrippen en geeft telkens een voorbeeld. Duid vervolgens de relevantie aan
van het onderscheid tussen beide begrippen voor het bestuursrecht aan de hand van drie
verschillende voorbeelden.
Een discretionaire bevoegdheid van het bestuur betekent dat het bestuur een keuzevrijheid/
appreciatiemarge heeft. Het bestuur kan dan kiezen voor het meest geschikte in die situatie
zelfs als aan de voorwaarden van de toepasselijke norm zijn voldaan (bv. toekennen van
een omgevingsvergunning, opleggen van een tuchtstraf/politiemaatregel). Bij de gebonden
bevoegdheid heeft het bestuur geen keuzevrijheid/ appreciatiemarge. Als een norm een
bepaalde handeling voorschrijft dan moet het bestuur enkel en alleen de voorwaarden van
de toepasselijke norm nagaan en aftoetsen aan de concrete casus (bv. uitreiken van een ID-
kaart, als een ambtenaar twee maal een negatieve evaluatie krijgt, wordt hij ontslaan tenzij
de rechtspositieregeling een andere mogelijkheid voorschrijft).
Het eerste relevante onderscheid: bij discretionaire bevoegdheid is het zo dat de beginselen
van behoorlijk bestuur spelen en dat is niet het geval bij de gebonden bevoegdheid. Bij de
gebonden bevoegdheid moet het bestuur enkel nagaan of aan de voorwaarden die in die
norm vervat liggen zijn voldaan. Er is dus geen enkel risico op willekeur. Dit risico is er
wel bij discretionaire bevoegdheid, want daar heeft het bestuur nog enigszins marge om te
gaan kijken of de beslissing al dan niet geschikt is. De beginselen van behoorlijk bestuur
zijn ontwikkeld om grenzen te stellen aan dat risico op willekeur.
, Tweede onderscheid: Bij een gebonden bevoegdheid kan het bestuur niet anders dan
aftoetsen wat de norm voorschrijft en is het dus met andere woorden zo dat de rechter enkel
kan declareren of bevestigen of er aan de voorwaarden is voldaan. Daarom spreekt men
ook van declaratieve handelingen. Voor declaratieve handelingen is in principe de gewone
rechter bevoegd, want het gaat om geschillen over subjectieve rechten (art. 144-145 GW).
Bij een discretionaire bevoegdheid spreken we over constitutieve rechtshandelingen en
daar is het zo dat in principe de bestuursrechter bevoegd is (in vele gevallen de Raad van
State/Raad voor Vergunningsbetwistingen).
Derde onderscheid: draagwijdte van de rechterlijke controle: Bij een gebonden
bevoegdheid heeft een rechter een volle toetsingsbevoegdheid. Bij een discretionaire
bevoegdheid is de controle veel beperkter, met name een marginale controle, omwille van
de scheiding der machten.
VRAAG 2
Wim en Eline werken beide voor de Vlaamse overheid en stellen zich beide kandidaat voor een
bevorderingsprocedure. Na een uitgebreide selectieprocedure wordt er gekozen voor Eline. De
beslissing was gesteund op twee adviezen. Een eerste advies was afkomstig van de
Examencommissie die oordeelde dat beide kandidaten competent worden geacht. Daarnaast
was er ook een advies van het Directiecomité waarbij slechts één kandidaat, met name Eline,
als competent wordt beschouwd en Wim dus niet. Beide adviezen werden uitgebreid
gemotiveerd alsook ter kennis gebracht aan de betrokkenen.
A. Wim laat het hier niet bij en wil inzage in de resultaten van de afgenomen testen
van alle kandidaten die deelnamen aan de selectieprocedure voor de betrokken
functie, dus zowel van zichzelf als van Eline. Kan hij deze inzage verkrijgen?
Waarom wel/niet?
Wim kan inzage verkrijgen door beroep te doen op de bepalingen van het Vlaams
Bestuursdecreet, aangezien de Vlaamse overheid een overheidsinstantie is in de zin van
art. II.28, §1 Vlaams Bestuursdecreet. Art. II.31, eerste lid Vlaams Bestuursdecreet
voorziet namelijk dat de overheidsinstanties bedoeld in artikel II.28, § 1 verplicht zijn aan
iedereen die erom verzoekt, de gewenste bestuursdocumenten openbaar te maken door er
inzage in te verlenen. Een bestuursdocument wordt gedefinieerd als “alle informatie,
ongeacht de drager ervan, die in het bezit is van een overheidsinstantie (art. I.4,3° Vlaams
Bestuursdecreet). Concreet gaat het hier om examenresultaten als bestuursdocument
waardoor Wim althans wat zijn eigen resultaten betreft, zelfs geen belang hoeft aan te
tonen om inzage te verkrijgen (art. II.40, §3, eerste lid Vlaams Bestuursdecreet).
Wat de examenresultaten van de andere kandidaten betreft, is het zo dat in principe op
grond van artikel 32 GW er een recht op inzage is, recht op openbaarheid van bestuur, en
dat de betrokkene daarbij in beginsel geen belang hoeft aan te tonen (art. II.40, §3, eerste
lid Vlaams Bestuursdecreet). Daarop is er echter een uitzondering, met name wanneer de
aanvraag betrekking heeft op informatie van persoonlijke aard. Voor de openbaarmaking
van informatie van persoonlijke aard moet de aanvrager daarentegen aantonen dat hij
rechtstreeks en persoonlijk in zijn rechtstoestand kan worden geraakt door hetzij de
informatie, hetzij de beslissing waarop de informatie betrekking heeft, hetzij de beslissing
ter voorbereiding waarvan het document de informatie bevat, werd opgesteld (art. II.40,
§3, tweede lid van het Vlaams Bestuursdecreet).
Preliminair
Lees de vraag aandachtig en desnoods een aantal keer. Duid eventueel een aantal zaken aan die
van belang kunnen zijn voor uw antwoord.
Antwoord gestructureerd. Denk eerst na in welk(e) de(e)l(en) van de cursus de vraag zich
situeert en wat er allemaal moet worden vermeld. Noteer dan uw antwoord in een logische
volgorde. Onderlijn of fluoresceer eventueel een aantal kernwoorden (bv. ter kennis brengen
van het stuk of de inhoud van de beslissing, afdoende motivering… bij formele motivering).
Werk schematisch. Maak bij de casussen steeds een schema, zodat u altijd duidelijk voor ogen
heeft wie verbonden is met wie en wat precies de opgave is.
Maak steeds verschillende hypotheses maken waar nodig! Bovendien heeft de professor graag
dat je bepaalde rechtsfiguren vermeld, ook al zijn ze niet van toepassing omdat niet alle
voorwaarden zijn vervuld. Vermeld dus bv. ook het recht op inzage, al lijkt de aanvrager niet
over het vereiste belang te beschikken.
Vermeld steeds de rechtsgronden! Niet alleen de relevante wetsartikelen, maar ook rechtspraak,
Latijnse adagia en algemene rechtsbeginselen.
Veel succes!
DEEL 1: Bestuursrecht
VRAAG 1
Wat is het onderscheid tussen een discretionaire en een gebonden bevoegdheid van het bestuur?
Omschrijf deze begrippen en geeft telkens een voorbeeld. Duid vervolgens de relevantie aan
van het onderscheid tussen beide begrippen voor het bestuursrecht aan de hand van drie
verschillende voorbeelden.
Een discretionaire bevoegdheid van het bestuur betekent dat het bestuur een keuzevrijheid/
appreciatiemarge heeft. Het bestuur kan dan kiezen voor het meest geschikte in die situatie
zelfs als aan de voorwaarden van de toepasselijke norm zijn voldaan (bv. toekennen van
een omgevingsvergunning, opleggen van een tuchtstraf/politiemaatregel). Bij de gebonden
bevoegdheid heeft het bestuur geen keuzevrijheid/ appreciatiemarge. Als een norm een
bepaalde handeling voorschrijft dan moet het bestuur enkel en alleen de voorwaarden van
de toepasselijke norm nagaan en aftoetsen aan de concrete casus (bv. uitreiken van een ID-
kaart, als een ambtenaar twee maal een negatieve evaluatie krijgt, wordt hij ontslaan tenzij
de rechtspositieregeling een andere mogelijkheid voorschrijft).
Het eerste relevante onderscheid: bij discretionaire bevoegdheid is het zo dat de beginselen
van behoorlijk bestuur spelen en dat is niet het geval bij de gebonden bevoegdheid. Bij de
gebonden bevoegdheid moet het bestuur enkel nagaan of aan de voorwaarden die in die
norm vervat liggen zijn voldaan. Er is dus geen enkel risico op willekeur. Dit risico is er
wel bij discretionaire bevoegdheid, want daar heeft het bestuur nog enigszins marge om te
gaan kijken of de beslissing al dan niet geschikt is. De beginselen van behoorlijk bestuur
zijn ontwikkeld om grenzen te stellen aan dat risico op willekeur.
, Tweede onderscheid: Bij een gebonden bevoegdheid kan het bestuur niet anders dan
aftoetsen wat de norm voorschrijft en is het dus met andere woorden zo dat de rechter enkel
kan declareren of bevestigen of er aan de voorwaarden is voldaan. Daarom spreekt men
ook van declaratieve handelingen. Voor declaratieve handelingen is in principe de gewone
rechter bevoegd, want het gaat om geschillen over subjectieve rechten (art. 144-145 GW).
Bij een discretionaire bevoegdheid spreken we over constitutieve rechtshandelingen en
daar is het zo dat in principe de bestuursrechter bevoegd is (in vele gevallen de Raad van
State/Raad voor Vergunningsbetwistingen).
Derde onderscheid: draagwijdte van de rechterlijke controle: Bij een gebonden
bevoegdheid heeft een rechter een volle toetsingsbevoegdheid. Bij een discretionaire
bevoegdheid is de controle veel beperkter, met name een marginale controle, omwille van
de scheiding der machten.
VRAAG 2
Wim en Eline werken beide voor de Vlaamse overheid en stellen zich beide kandidaat voor een
bevorderingsprocedure. Na een uitgebreide selectieprocedure wordt er gekozen voor Eline. De
beslissing was gesteund op twee adviezen. Een eerste advies was afkomstig van de
Examencommissie die oordeelde dat beide kandidaten competent worden geacht. Daarnaast
was er ook een advies van het Directiecomité waarbij slechts één kandidaat, met name Eline,
als competent wordt beschouwd en Wim dus niet. Beide adviezen werden uitgebreid
gemotiveerd alsook ter kennis gebracht aan de betrokkenen.
A. Wim laat het hier niet bij en wil inzage in de resultaten van de afgenomen testen
van alle kandidaten die deelnamen aan de selectieprocedure voor de betrokken
functie, dus zowel van zichzelf als van Eline. Kan hij deze inzage verkrijgen?
Waarom wel/niet?
Wim kan inzage verkrijgen door beroep te doen op de bepalingen van het Vlaams
Bestuursdecreet, aangezien de Vlaamse overheid een overheidsinstantie is in de zin van
art. II.28, §1 Vlaams Bestuursdecreet. Art. II.31, eerste lid Vlaams Bestuursdecreet
voorziet namelijk dat de overheidsinstanties bedoeld in artikel II.28, § 1 verplicht zijn aan
iedereen die erom verzoekt, de gewenste bestuursdocumenten openbaar te maken door er
inzage in te verlenen. Een bestuursdocument wordt gedefinieerd als “alle informatie,
ongeacht de drager ervan, die in het bezit is van een overheidsinstantie (art. I.4,3° Vlaams
Bestuursdecreet). Concreet gaat het hier om examenresultaten als bestuursdocument
waardoor Wim althans wat zijn eigen resultaten betreft, zelfs geen belang hoeft aan te
tonen om inzage te verkrijgen (art. II.40, §3, eerste lid Vlaams Bestuursdecreet).
Wat de examenresultaten van de andere kandidaten betreft, is het zo dat in principe op
grond van artikel 32 GW er een recht op inzage is, recht op openbaarheid van bestuur, en
dat de betrokkene daarbij in beginsel geen belang hoeft aan te tonen (art. II.40, §3, eerste
lid Vlaams Bestuursdecreet). Daarop is er echter een uitzondering, met name wanneer de
aanvraag betrekking heeft op informatie van persoonlijke aard. Voor de openbaarmaking
van informatie van persoonlijke aard moet de aanvrager daarentegen aantonen dat hij
rechtstreeks en persoonlijk in zijn rechtstoestand kan worden geraakt door hetzij de
informatie, hetzij de beslissing waarop de informatie betrekking heeft, hetzij de beslissing
ter voorbereiding waarvan het document de informatie bevat, werd opgesteld (art. II.40,
§3, tweede lid van het Vlaams Bestuursdecreet).
