Oog, oor en evenwichtsorgaan
dinsdag 31 maart 2026 7:32
Aanvulling netvlies of retina
Pigmentepitheel is helemaal weg van het glasachtig lichaam of corpus vitreum
+ in buitenste plexiforme laag: veel zenuwvezels, interactie neuronen en neuronen staafjes en kegeltjes
+ binnenste korrellaag: cellichamen van neuronen die instaan voor integratie van het signaal
→ Staan in contact met neuronen kegeltjes en staafjes en de 3e lijn neuronen: multipolaire neuronen
→ Hebben meerdere dendrieten die contact maken met 2e lijn neuronen
→ Axonen van multipolaire neuronen verzamelen in zenuwvezellaag
→ Axonen samen: nervus opticus
+ membrana limitans interna: contact met corpus vitreum
In binnenste korrellaag:
Cellen van Muller zijn gliacellen (centraal zenuwstelsel): neuronen ondersteunen of steuncellen
+ zorgen voor een afschermend laagje: membranen limitans interna
Lagen kunnen benoemen + weten welke cellen verantwoordelijk zijn voor de verschillende functies
= hoe lichtgevoelig deel van de retina in elkaar zit
Pigmentepitheel
= wordt begrensd door membraan van Bruch = lamina basalis van pigmentepitheel en van capillairen
• Ronde celkernen: eenlagig kubisch epitheel= pigmentepitheel
+ apicale deel van de cellen bevatten donkere pigmentkorrels of melaninekorrels in grana
(indien licht invallen, licht wordt geabsorbeerd zodat het niet weerkaatst)
• Staafjes en kegeltjes
= past in oppervlak van pigmentepitheel, erin gedrukt MAAR zit er niet in (intercellulaire juncties)
• Vitamine A van de capillairen wordt veresterd in pigmentepitheel (in GER): vorming van retinal
= retinal belangrijk voor staafjes en kegeltjes
Membranen van staafjes en kegeltjes afgesnoerd en verteerd in het pigmentepitheel door lysosomen
→ Fragmenten fotoreceptoren afgesnoerd
→ Apicaal zitten lysosomen
Connectie tussen pigmentepitheel en staafjes + kegeltjes zeer belangrijk voor de retina
Indien GEEN connectie: geen functionele retina
Tussen choroidea en pigmentepitheel: tapetum lucidum, heeft geen grana
TEM: Buitensegmenten van de kegeltjes en staafjes opgebouwd uit membranen
→ deze membranen worden gefagocyteerd door pigmentcellen
→ Door lysosomen
Albinodier: hebben minder pigmentcellen
Fotoreceptoren in de retina
• Cellichaam in de buitenste korrellaag
• Kern voor aanmaak verschillende eiwitten
• Vanuit cellichaam verloopt axon naar de buitenste plexiforme laag
• Dendrietgedeelte is gespecialiseerd voor zijn functie
○ Binnensegment van dendriet bevat organellen: mitochondriën
○ Buitensegment: opgebouwd uit verschillende membranen met moleculaire receptoren om
lichtfotonen op te vangen en veranderen naar signaalcascade
Histologie Pagina 1
, lichtfotonen op te vangen en veranderen naar signaalcascade
Lijkt op een bipolair neuron, maar dendriet is echt gespecialiseerd: staafje of kegel
+ binnen- en buitensegment verbonden door structuur die lijkt op organisatie cilium, niet beweeglijk
In de buurt van het pigmentepitheel: membranen en vesikels steeds afgevoerd, maar bovenaan van de
membranen opnieuw aangemaakt
+ om de 10 dagen: membranen volledig vernieuwd
STAAFJES
• 120 miljoen staafjes bij de mens
• Lichtgevoelig: belangrijk voor kijken bij schemering en 's nachts
• Langgerekt
• Lichtgevoelig buitensegment bevat 600-1000 membraangebonden vesikels
• Bevatten rhodopsine: bestaan uit retinal (ester van vitamine A) en opsine
DUS te weinig vitamine A, te weinig retinal aangemaakt: kans om nachtblind te worden
Conformatieverandering van retinal: membraan van receptor hyperpolariseert
→ Hyperpolarisatie zorgt voor signaaltransductie
KEGELTJES
• 6 miljoen kegeltjes
• Langgerekt
• Lichtgevoelig buitensegment heeft plooien in celmembraan zodat schijfvormige vesikels worden
gevormd
• Bevatten iodopsone (aldehyde van vitamine A) (in 3 varianten verschil in golflengteintensititeit,
morfoloog geen verschil: verschil in kleuren kunnen zien)
Kegeltjes niet te vinden bij bepaalde dieren: geen kleuren zien
Integratie van signalen
Licht passeert corpus vitreum en alle andere lagen tot de dendrieten van neuronen: staafjes + kegeltjes
+ fotoreceptorische laag: zorgt voor hyperpolarisatie door doorsturen signalen
→ Signalen geregistreerd door neuronen en geïntegreerd in buitenste plexiforme laag
→ Bipolaire neuronen en horizontale cel (=maken link tussen uitlopers bipolaire neuronen en
uitlopers staafjes en kegeltjes) en amacriene cel (= verbinding staafjes/ kegeltjes en bipolaire
neuron)
In de 1e lijn neuronen (staafjes en kegeltjes): veel neuronen
<=> 2e lijn neuronen: met veel minder
<=> 3e lijn neuronen: nog minder neuronen
WANT telkens minder signalen doorsturen naar het CZS
→ Signalen worden namelijk geïntegreerd en dan pas weggevoerd door enkele axonen
→ Over de gehele retina
→ Naarmate meer en meer naar achteren oogbol: bevat steeds meer axonen
→ Axonen van de ganglioncellen bekomen een zenuw (=nervus opticus)
DUS nervus opticus ontstaat uit de axonen van de multipolaire neuronen in de ganglionlaag
+ zenuw gaat naar de visuele cortex
Hersenvliezen of de dura mater gaan over in de sclera
van de oogbol
+ tegen de nervus: pia mater -arachnoidea
= BW-zone die de zenuw omsluit
Histologie Pagina 2
dinsdag 31 maart 2026 7:32
Aanvulling netvlies of retina
Pigmentepitheel is helemaal weg van het glasachtig lichaam of corpus vitreum
+ in buitenste plexiforme laag: veel zenuwvezels, interactie neuronen en neuronen staafjes en kegeltjes
+ binnenste korrellaag: cellichamen van neuronen die instaan voor integratie van het signaal
→ Staan in contact met neuronen kegeltjes en staafjes en de 3e lijn neuronen: multipolaire neuronen
→ Hebben meerdere dendrieten die contact maken met 2e lijn neuronen
→ Axonen van multipolaire neuronen verzamelen in zenuwvezellaag
→ Axonen samen: nervus opticus
+ membrana limitans interna: contact met corpus vitreum
In binnenste korrellaag:
Cellen van Muller zijn gliacellen (centraal zenuwstelsel): neuronen ondersteunen of steuncellen
+ zorgen voor een afschermend laagje: membranen limitans interna
Lagen kunnen benoemen + weten welke cellen verantwoordelijk zijn voor de verschillende functies
= hoe lichtgevoelig deel van de retina in elkaar zit
Pigmentepitheel
= wordt begrensd door membraan van Bruch = lamina basalis van pigmentepitheel en van capillairen
• Ronde celkernen: eenlagig kubisch epitheel= pigmentepitheel
+ apicale deel van de cellen bevatten donkere pigmentkorrels of melaninekorrels in grana
(indien licht invallen, licht wordt geabsorbeerd zodat het niet weerkaatst)
• Staafjes en kegeltjes
= past in oppervlak van pigmentepitheel, erin gedrukt MAAR zit er niet in (intercellulaire juncties)
• Vitamine A van de capillairen wordt veresterd in pigmentepitheel (in GER): vorming van retinal
= retinal belangrijk voor staafjes en kegeltjes
Membranen van staafjes en kegeltjes afgesnoerd en verteerd in het pigmentepitheel door lysosomen
→ Fragmenten fotoreceptoren afgesnoerd
→ Apicaal zitten lysosomen
Connectie tussen pigmentepitheel en staafjes + kegeltjes zeer belangrijk voor de retina
Indien GEEN connectie: geen functionele retina
Tussen choroidea en pigmentepitheel: tapetum lucidum, heeft geen grana
TEM: Buitensegmenten van de kegeltjes en staafjes opgebouwd uit membranen
→ deze membranen worden gefagocyteerd door pigmentcellen
→ Door lysosomen
Albinodier: hebben minder pigmentcellen
Fotoreceptoren in de retina
• Cellichaam in de buitenste korrellaag
• Kern voor aanmaak verschillende eiwitten
• Vanuit cellichaam verloopt axon naar de buitenste plexiforme laag
• Dendrietgedeelte is gespecialiseerd voor zijn functie
○ Binnensegment van dendriet bevat organellen: mitochondriën
○ Buitensegment: opgebouwd uit verschillende membranen met moleculaire receptoren om
lichtfotonen op te vangen en veranderen naar signaalcascade
Histologie Pagina 1
, lichtfotonen op te vangen en veranderen naar signaalcascade
Lijkt op een bipolair neuron, maar dendriet is echt gespecialiseerd: staafje of kegel
+ binnen- en buitensegment verbonden door structuur die lijkt op organisatie cilium, niet beweeglijk
In de buurt van het pigmentepitheel: membranen en vesikels steeds afgevoerd, maar bovenaan van de
membranen opnieuw aangemaakt
+ om de 10 dagen: membranen volledig vernieuwd
STAAFJES
• 120 miljoen staafjes bij de mens
• Lichtgevoelig: belangrijk voor kijken bij schemering en 's nachts
• Langgerekt
• Lichtgevoelig buitensegment bevat 600-1000 membraangebonden vesikels
• Bevatten rhodopsine: bestaan uit retinal (ester van vitamine A) en opsine
DUS te weinig vitamine A, te weinig retinal aangemaakt: kans om nachtblind te worden
Conformatieverandering van retinal: membraan van receptor hyperpolariseert
→ Hyperpolarisatie zorgt voor signaaltransductie
KEGELTJES
• 6 miljoen kegeltjes
• Langgerekt
• Lichtgevoelig buitensegment heeft plooien in celmembraan zodat schijfvormige vesikels worden
gevormd
• Bevatten iodopsone (aldehyde van vitamine A) (in 3 varianten verschil in golflengteintensititeit,
morfoloog geen verschil: verschil in kleuren kunnen zien)
Kegeltjes niet te vinden bij bepaalde dieren: geen kleuren zien
Integratie van signalen
Licht passeert corpus vitreum en alle andere lagen tot de dendrieten van neuronen: staafjes + kegeltjes
+ fotoreceptorische laag: zorgt voor hyperpolarisatie door doorsturen signalen
→ Signalen geregistreerd door neuronen en geïntegreerd in buitenste plexiforme laag
→ Bipolaire neuronen en horizontale cel (=maken link tussen uitlopers bipolaire neuronen en
uitlopers staafjes en kegeltjes) en amacriene cel (= verbinding staafjes/ kegeltjes en bipolaire
neuron)
In de 1e lijn neuronen (staafjes en kegeltjes): veel neuronen
<=> 2e lijn neuronen: met veel minder
<=> 3e lijn neuronen: nog minder neuronen
WANT telkens minder signalen doorsturen naar het CZS
→ Signalen worden namelijk geïntegreerd en dan pas weggevoerd door enkele axonen
→ Over de gehele retina
→ Naarmate meer en meer naar achteren oogbol: bevat steeds meer axonen
→ Axonen van de ganglioncellen bekomen een zenuw (=nervus opticus)
DUS nervus opticus ontstaat uit de axonen van de multipolaire neuronen in de ganglionlaag
+ zenuw gaat naar de visuele cortex
Hersenvliezen of de dura mater gaan over in de sclera
van de oogbol
+ tegen de nervus: pia mater -arachnoidea
= BW-zone die de zenuw omsluit
Histologie Pagina 2
