Microscopische technieken
dinsdag 10 februari 2026 16:54
Deel 2: microscopische technieken
Weefselvoorbereiding:
Oog LM TEM
Vergroting 1000x 450000x
Resolutie 0,1 tot 0,2mm (100- 200µm) 0,2 µm 0,1 nm
Miscroscoop vervult 3 functies:
○ Een vergroot beeld van het specimen produceren (vergroting)
○ De details in het beeld scheiden (resolutie)
○ De details zichtbaarder maken voor het menselijke oog, voor een camera of voor een ander
waarnemingsapparaat (contrast)
'mikros' en 'skopeo'= klein en kijken
Weefselvoorbereiding:
• Afhankelijk je levende cellen, stukjes van organen of perfect 'bewaarde' cellen wil visualiseren
• Afhankelijk van de microscoop
Makkelijke manier om een staal te maken:
→ Uitstrijkje (2 draagglaasjes, druppel verspreiden) van cellen in suspensie
Vb. bloed, baarmoederhals, mondslijmvlies
1) Fixatie
= noodzakelijk om degradatie van het weefsel door bacteriën en enzymen (autolyse) tegen te gaan
→ Weefsel via biopt of dissectie
→ Chemische vloeistoffen= fixatieven
○ Formaldehyde
○ Glutaaraldehyde
○ Extra fixatie met osmiumtetroxide voor TEM (reactie met dubbele binding van vetzuren,
waardoor membranen structuur behouden)
Deze fixatieven vormen verbindingen tussen de eiwitten van de aanwezige eiwitten (cross-linking)
(Ultra)structuur van weefsel blijft bewaard
Fixatie door:
- Immersie: in chemische vloeistoffen onderdompelen
- Perfusie: doorheen de bloedbaan (grotere gehelen)
Vb. spoelen van een bloedvat om vervolgens fixatieven in te brengen
2) Van orgaan naar coupe
→ Weefselsneden (=weefselcoupes) worden meest frequent gebruikt
Lichtmicroscoop
- Orgaan fixeren en naspoelen
- Ontwateren (paraffine mengt niet goed met iets waterig) door stijgende alcoholreeks (70%, 80% naar
100%)
- Inbedden in paraffine (kaarsvet) mbv xyleen
- Microtoomcoupes met toestel rotatiemicrotoom maken (2-7ꙡm dik)
- Opvangen op draagglaasjes (met water) en laten drogen (aanhechten draagglaasjes)
+ penselen nodig, want de coupes zijn heel dun
Coupes zijn nog niet gekleurd!
Kleuring= combinatie van verschillende (zuur en base) kleurstoffen (contrast)
→ Omgekeerde alcoholreeks: weefsel terug in waterig milieu voor kleuring
Kleuring is noodzakelijk!
WANT niet-gekleurde preparaten hebben dezelfde brekingsindex als glas: weinig zichbaar
Histologie Pagina 1
, WANT niet-gekleurde preparaten hebben dezelfde brekingsindex als glas: weinig zichbaar
Bindingscapaciteit van kleurstoffen: binden aan basische of zure componenten
Hematoxyline/eosine- kleuring (HE) = overzichtskleuring (bindweefsel, maar ook andere structuren)
= combinatie van 2 kleurstoffen:
1) Hematoxyline (basisch)
▪ Bekend voor affiniteit voor zuur materiaal in weefsel
▪ Bindt aan nucleïnezuren, dus kleurt de kern (paars)
2) Eosine (zuur)
▪ Roze kleur
▪ Eerder voor kleding gebruikt
Trichroom en azan-kleuringen Bindweefselkleuring
Orceïne- kleuring Kleuring elastische vezels (zwart)
PAS-kleuring Plaatsen met polysachariden visualiseren (membranen en
gespecialiseerde uiteinden aan oppervlak van cellen)
Oil-red-oil-kleuring Vetten kleuren
+ na de kleuring wordt de coupe opnieuw ontwaterd (gedehydrateerd) door stijgende alcoholreeks
+ ingesloten door een niet-waterig inbindingsmedium vb. Permount
→ Uitdroging voorkomen
MEERKEUZE: Wat is de volgorde om van een weefselblokje naar een coupe te gaan?
Tranmissie elektronenmicroscoop
Weefselblokjes mogen maximum 1mm³ groot zijn!
- Fixatie: paraformaldehyde met glutaaraldehyde
- Postfixatie: immersie (osmiumtetroxide= stof die zorgt dat membranen zwart worden aangekleurd)
- Dehydratatie door stijgende ethanolreeks
- Inbedding in epoxyhars in gelatinecapsules
- Trimmen en snijden van ultradunne sneden (glasmes, dik of diamantmes, dunne: 50- 10nm) met
ultramicrotoom
- Binoculairs nodig om coupes te kunnen zien
- Opvangen met een grid (tussen 3 en 4 mm in diameter)
- Contrasteren met zware metalen (loodcitraat-uranylacetaat en osmium: membranen beter zichtbaar
maken)
WANT biologische materialen verschillen weinig in de doorlaatbaarheid van elektronen
Het contrasteren is een alternatief voor het kleuren bij een LM!
VROEGER: enkelvoudige microscoop of een loupe (1 lens)
NU: samengestelde microscopen (=lenzensysteem: oculair en objectieflenzen op revolver, dus 2 lenzen)
→ Beeld door de 1e lens gevormd door de 2e vergroot
Histologie Pagina 2
dinsdag 10 februari 2026 16:54
Deel 2: microscopische technieken
Weefselvoorbereiding:
Oog LM TEM
Vergroting 1000x 450000x
Resolutie 0,1 tot 0,2mm (100- 200µm) 0,2 µm 0,1 nm
Miscroscoop vervult 3 functies:
○ Een vergroot beeld van het specimen produceren (vergroting)
○ De details in het beeld scheiden (resolutie)
○ De details zichtbaarder maken voor het menselijke oog, voor een camera of voor een ander
waarnemingsapparaat (contrast)
'mikros' en 'skopeo'= klein en kijken
Weefselvoorbereiding:
• Afhankelijk je levende cellen, stukjes van organen of perfect 'bewaarde' cellen wil visualiseren
• Afhankelijk van de microscoop
Makkelijke manier om een staal te maken:
→ Uitstrijkje (2 draagglaasjes, druppel verspreiden) van cellen in suspensie
Vb. bloed, baarmoederhals, mondslijmvlies
1) Fixatie
= noodzakelijk om degradatie van het weefsel door bacteriën en enzymen (autolyse) tegen te gaan
→ Weefsel via biopt of dissectie
→ Chemische vloeistoffen= fixatieven
○ Formaldehyde
○ Glutaaraldehyde
○ Extra fixatie met osmiumtetroxide voor TEM (reactie met dubbele binding van vetzuren,
waardoor membranen structuur behouden)
Deze fixatieven vormen verbindingen tussen de eiwitten van de aanwezige eiwitten (cross-linking)
(Ultra)structuur van weefsel blijft bewaard
Fixatie door:
- Immersie: in chemische vloeistoffen onderdompelen
- Perfusie: doorheen de bloedbaan (grotere gehelen)
Vb. spoelen van een bloedvat om vervolgens fixatieven in te brengen
2) Van orgaan naar coupe
→ Weefselsneden (=weefselcoupes) worden meest frequent gebruikt
Lichtmicroscoop
- Orgaan fixeren en naspoelen
- Ontwateren (paraffine mengt niet goed met iets waterig) door stijgende alcoholreeks (70%, 80% naar
100%)
- Inbedden in paraffine (kaarsvet) mbv xyleen
- Microtoomcoupes met toestel rotatiemicrotoom maken (2-7ꙡm dik)
- Opvangen op draagglaasjes (met water) en laten drogen (aanhechten draagglaasjes)
+ penselen nodig, want de coupes zijn heel dun
Coupes zijn nog niet gekleurd!
Kleuring= combinatie van verschillende (zuur en base) kleurstoffen (contrast)
→ Omgekeerde alcoholreeks: weefsel terug in waterig milieu voor kleuring
Kleuring is noodzakelijk!
WANT niet-gekleurde preparaten hebben dezelfde brekingsindex als glas: weinig zichbaar
Histologie Pagina 1
, WANT niet-gekleurde preparaten hebben dezelfde brekingsindex als glas: weinig zichbaar
Bindingscapaciteit van kleurstoffen: binden aan basische of zure componenten
Hematoxyline/eosine- kleuring (HE) = overzichtskleuring (bindweefsel, maar ook andere structuren)
= combinatie van 2 kleurstoffen:
1) Hematoxyline (basisch)
▪ Bekend voor affiniteit voor zuur materiaal in weefsel
▪ Bindt aan nucleïnezuren, dus kleurt de kern (paars)
2) Eosine (zuur)
▪ Roze kleur
▪ Eerder voor kleding gebruikt
Trichroom en azan-kleuringen Bindweefselkleuring
Orceïne- kleuring Kleuring elastische vezels (zwart)
PAS-kleuring Plaatsen met polysachariden visualiseren (membranen en
gespecialiseerde uiteinden aan oppervlak van cellen)
Oil-red-oil-kleuring Vetten kleuren
+ na de kleuring wordt de coupe opnieuw ontwaterd (gedehydrateerd) door stijgende alcoholreeks
+ ingesloten door een niet-waterig inbindingsmedium vb. Permount
→ Uitdroging voorkomen
MEERKEUZE: Wat is de volgorde om van een weefselblokje naar een coupe te gaan?
Tranmissie elektronenmicroscoop
Weefselblokjes mogen maximum 1mm³ groot zijn!
- Fixatie: paraformaldehyde met glutaaraldehyde
- Postfixatie: immersie (osmiumtetroxide= stof die zorgt dat membranen zwart worden aangekleurd)
- Dehydratatie door stijgende ethanolreeks
- Inbedding in epoxyhars in gelatinecapsules
- Trimmen en snijden van ultradunne sneden (glasmes, dik of diamantmes, dunne: 50- 10nm) met
ultramicrotoom
- Binoculairs nodig om coupes te kunnen zien
- Opvangen met een grid (tussen 3 en 4 mm in diameter)
- Contrasteren met zware metalen (loodcitraat-uranylacetaat en osmium: membranen beter zichtbaar
maken)
WANT biologische materialen verschillen weinig in de doorlaatbaarheid van elektronen
Het contrasteren is een alternatief voor het kleuren bij een LM!
VROEGER: enkelvoudige microscoop of een loupe (1 lens)
NU: samengestelde microscopen (=lenzensysteem: oculair en objectieflenzen op revolver, dus 2 lenzen)
→ Beeld door de 1e lens gevormd door de 2e vergroot
Histologie Pagina 2
