Samenvatting De wereld van kinderen verruimen 2: ruimte hier en elders

Ruimte: hier en elders:
1 Wat is de ruimte?
1.1 De objectieve en subjectieve ruimte:
 Objectieve ruimte:
 = de meetbare ruimte
 Ruimte die kan uitgedrukt worden met behulp v/e maat een bijhorende
eenheid (bv: lengte meten in aantal stappen, afstand uitdrukken in kilometer)

 Subjectieve ruimte:
 = beleefde ruimte
 ‘persoonlijke ruimte’
 Een ruimte die door iedereen anders beleefd wordt
Leerdoel: onderscheid maken tussen subjectieve en objectieve ruimte toelichten en
illustreren a.d.h.v. voorbeelden



1.2 De fysieke en psychologische ruimte:
 Fysieke ruimte:
 = de werkelijkheid die ons omringt
 Ruimte die we kunnen waarnemen en waarin we ons verplaatsen
 Jonge kinderen richten zich o/h verkennen v/d bekende ruimtelijke gebieden
‘met/op handen en voeten’
 Bv: de klas, de school, de straat, …

 Psychologische ruimte:
 = de mentale voorstelling
 Zo’n mentale voorstelling is vaak onvolledig en vervormd, maar is ook
veranderlijk
 Worden voortdurend bijsturen en aanvullen vanuit onze ervaringen
 Bij jonge kinderen moeten we er rekening mee houden dat fantasie en
werkelijkheid nog verwerven zijn, wanneer ze zich ‘in hun hoofd’ een bepaalde
ruimte voor de geest halen
 Bv: voorstellingen ‘in het hoofd’ v/h eigen huis

 Zowel de fysieke en psychologische ruimte zijn belangrijk binnen onderwijs
 We laten kinderen kennismaken met fysieke ruimtes (bv: de klas, de school, de
straat, …) en ondersteunen hen bij het opbouwen en uitbreiden v/e mentale
voorstelling v/d ruimte (bv: voorstelling ‘in het hoofd’ v/h eigen huis)
 ‘local to global’- benadering: kinderen leren naarmate ze ouder worden een steeds
groter gebied kennen en ruimtelijk voorstellen
Leerdoel: onderscheid maken tussen de fysieke en psychologische ruimte toelichten en
illustreren a.d.h.v. voorbeelden



1.3 ‘Local-to-global’- benadering en de geografische ruimte:
 ‘local-to-global’- principe om kinderen hun ruimtelijk bewustzijn geleidelijk te
ontwikkelen


1

,  Voorstellen als een omgekeerde driehoek, waarbij ieder hoger stapje in de driehoek
een groter ruimtelijk schaalniveau weergeeft




 1ste graad v/d lagere school wordt de nadruk gelegd o/d ruimte die kleiner is dan het
eigen lichaam (objectruimte) of groter dan het eigen lichaam maar zichtbaar in 1
oogopslag (bv: speelzone, de klas, de speelplaats, …)
 De ruimte wordt geleidelijk groter: v/d omgevingsruimte die we fysiek nog kunnen
verkennen (bv: schoolomgeving) tot uiteindelijk de geografische ruimte die veel groter
is dan het eigen lichaam en die we ons enkel nog mentaal kunnen verbeelden (bv: de
gemeente, Europa, de rest v/d wereld, het heelal)
 Geografische ruimte:
 = de ruimte die we niet langer leren kennen door directe waarneming of
verkenning
 Mentale voorstelling die vorm krijgt op basis van abstracte representaties (bv:
wereldbol, kaart)
 Representaties leren begrijpen
 In de kleuterschool ligt de klemtoon o/d ‘kleinste schaalniveau’ (lokaal)
 De schaalniveaus zijn direct waarneembaar (onder de blauwe lijn in de
driehoek)
 Kleuters leren de gemeente waarin ze wonen kennen
 Doorbreken v/h ‘local-to-globlal’- principe in de kleuterschool
 We laten kleuters af en toe o/e gepaste wijze kennismaken met de
geografische ruimte in de vorm van landen, de wereld, het heelal, …
 Belangrijk om dit te doen --> leggen vanaf een jonge leeftijd een basis om op
verschillende ruimtelijke schaalniveaus te leren denken
 Voldoende tijd en herhaling is nodig --> vollediger en werkelijkheidsgetrouwer
geografisch beeld kunnen vormen --> ‘grotere schaalniveaus’ (globaal)
Leerdoel: local-to-global principe uitleggen en de vertaling ervan naar de doelgroep van
kleuters uitleggen en weergeven in een omgekeerde driehoek met de verschillende
ruimtelijke schaalniveaus (van objectruimte tot het heelal)




2