Technologie & Recht
(14/20 Juni 2026 eerste zit)
Op basis van het handboek, de PWPs, notities en andere samenvattingen
Opmerkingen:
- de College over data space is niet te kennen aangezein het niet in de HB staat en
de prof via Toledo heeft uitgesloten van de leerstof.
- Geen wetgeving nodig op examen (je kan) de vragen zijn gericht op jouw kennis
van technologie en haar gevolgen
-
,R1083384
TABLE OF CONTENTS
DEEL 1 — COMPUTER- EN INTERNETTECHNOLOGIEËN .................................................................. 1
KORTE INLEIDING: OVERZICHT EN RODE DRAAD VAN DEEL 1............................................................................. 1
Hoofdstuk 1 — Computersystemen, algoritmes en software........................................................... 1
Afdeling 1 - Computersystemen ................................................................................................................. 1
§1. De digitale transformatie .................................................................................................................. 1
§2. Wat is een computer? ....................................................................................................................... 2
A) Kort overzicht van de evolutie van computers: ............................................................................. 2
§3. De Von Neumann-architectuur ......................................................................................................... 3
A) CPU — Central Processing Unit .................................................................................................. 4
B) RAM — Random Access Memory ............................................................................................ 4
C) Input, output en massa-opslag ............................................................................................... 5
§4. Digitale data, bits en transistoren ...................................................................................................... 5
§5. Elektronica en de wet van Moore ....................................................................................................... 6
A) Halfgeleidertechnologie ............................................................................................................. 7
B) De wet van Moore .................................................................................................................. 7
C) Exponentiële versus lineaire groei ........................................................................................... 8
§6. Gespecialiseerde processoren en nieuwe computerarchitecturen ..................................................... 8
A) CPU, GPU en DSP ...................................................................................................................... 8
B) Beperking van de Von Neumann-architectuur.......................................................................... 9
C) Neuromorfe computers .......................................................................................................... 9
D) Kwantumcomputers ............................................................................................................ 10
Afdeling 2 - Algoritmes ............................................................................................................................. 10
§1. Wat is een algoritme? ..................................................................................................................... 11
§2. Declaratieve en procedurele kennis ................................................................................................ 11
§3. Kenmerken van een goed algoritme ................................................................................................. 12
§4. Classificatie van algoritmes ............................................................................................................ 12
§5. Juridische vraag: verantwoordelijkheid voor algoritmes .................................................................... 14
Afdeling 3 - Software ................................................................................................................................ 14
§1. Wat is software? ............................................................................................................................. 15
A) Softwareontwikkeling ............................................................................................................... 15
B) Broncode, compiler en uitvoeringscode ................................................................................ 15
C) Softwarebugs....................................................................................................................... 16
§5. Open en gesloten software ............................................................................................................. 17
A) Propriëtaire software / gesloten software .................................................................................. 17
B) Openbronsoftware ............................................................................................................... 17
C) GPL-licentie en BSD-licentie ................................................................................................. 18
Hoofdstuk 2 — Computernetwerken, internet en cloud ................................................................ 18
INLEIDING ......................................................................................................................................... 18
Afdeling 1 - Computernetwerken en het internet ....................................................................................... 19
§1. Het nut van communicatie- en computernetwerken .................................................................. 19
§2. Een beknopte geschiedenis van netwerken en het internet ............................................................... 20
A) Het pre-internettijdperk ............................................................................................................ 20
B) Het internettijdperk .............................................................................................................. 20
C) Het cloudtijdperk ................................................................................................................. 21
§3. Het wereldwijde web en zijn verschillende fasen ....................................................................... 22
A) Web 1.0 — read-only web ......................................................................................................... 22
B) Web 2.0 — read-write web .................................................................................................... 22
C) Web 3.0 — read-write-execute web....................................................................................... 23
D) Web 4.0 — symbiotisch web ................................................................................................. 23
I
,R1083384
§4. Surface web, deep web en dark web ......................................................................................... 23
§5. Technische aspecten van computernetwerken en het internet ................................................... 23
A) Het bestuursmodel van het internet .......................................................................................... 23
B) Datacommunicatie over netwerken ...................................................................................... 24
(I) TCP/IP ................................................................................................................................. 24
(II) Hosts, servers, cliënten en ISP ............................................................................................. 25
(III) Datasnelheid en signaalverwerking ..................................................................................... 25
C) Het OSI-model ..................................................................................................................... 25
(i) Application layer ................................................................................................................ 26
(ii) Presentation layer .............................................................................................................. 26
(iii) Session layer ..................................................................................................................... 26
(iv) Transport layer .................................................................................................................. 26
(v) Network layer ..................................................................................................................... 26
(vi) Data link layer ................................................................................................................... 26
(vii) Physical layer ................................................................................................................... 27
§6. Kanttekeningen bij het internet ................................................................................................. 27
Afdeling 2 — Cloudcomputing .................................................................................................................. 27
§1. Wat is de cloud? ...................................................................................................................... 27
§2. Vormen van cloudcomputing .................................................................................................... 28
A) Software as a Service — SaaS ................................................................................................... 28
B) Platform as a Service — PaaS ............................................................................................... 29
C) Infrastructure as a Service — IaaS ......................................................................................... 29
§3. Types van cloud ....................................................................................................................... 29
A) Publieke cloud ......................................................................................................................... 29
B) Private cloud........................................................................................................................ 30
C) Community cloud / gemeenschappelijke cloud ..................................................................... 31
D) Hybride cloud ...................................................................................................................... 31
§4. Bedenkingen bij cloudcomputing .............................................................................................. 32
A) Eigenaarschap en controle over data ........................................................................................ 32
B) Privacy en gegevensbescherming ......................................................................................... 32
C) Fysieke locatie van data ....................................................................................................... 32
D) Betrouwbaarheid van toegang .............................................................................................. 33
E) Bedrijfszekerheid en verantwoordelijkheid ................................................................................ 33
Afdeling 3 — Het internet der dingen ......................................................................................................... 34
§1. Definitie en kenmerken ............................................................................................................ 34
§2. De architectuur van het Internet der Dingen .............................................................................. 34
A) Apparatenlaag ......................................................................................................................... 35
B) Netwerklaag ........................................................................................................................ 35
C) Applicatieondersteuningslaag .............................................................................................. 35
D) Applicatielaag ...................................................................................................................... 35
E) Belangrijk aanvullend punt ....................................................................................................... 36
§3. toepassingen van het Internet der Dingen.................................................................................. 36
A) Slimme woningen .................................................................................................................... 36
B) Slimme steden ..................................................................................................................... 36
C) Gezondheidszorg ................................................................................................................. 37
D) Industrie — IIoT en Industry 4.0 ............................................................................................. 37
E) Mobiliteit, landbouw, handel en andere toepassingen ............................................................... 37
§4. Uitdagingen voor het Internet der Dingen................................................................................... 38
A) Technische uitdagingen............................................................................................................ 38
(I) Energievoorziening ............................................................................................................... 38
(II) Connectiviteit en betrouwbaarheid ...................................................................................... 38
(III) Interoperabiliteit ................................................................................................................ 38
(IV) Tegenstrijdige eisen............................................................................................................ 39
B) Juridische vraagstellingen..................................................................................................... 39
(I) Privacy ................................................................................................................................ 39
II
, R1083384
(II) Verantwoordelijkheid .......................................................................................................... 39
(III) Beveiliging.......................................................................................................................... 40
DEEL 2 – AUTONOME EN INTELLIGENTE SYSTEMEN...................................................................... 41
Hoofdstuk 3 — Big Data en artificiële intelligentie: basisconcepten ............................................... 41
Inleiding .................................................................................................................................................. 41
Afdeling 1 - Big Data ................................................................................................................................. 41
§1. Big Data: de drie V’s en datagedreven analyses ......................................................................... 41
A) Volume — hoeveelheid data ..................................................................................................... 42
B) Variety — verscheidenheid aan data ..................................................................................... 42
C) Velocity — snelheid van dataverzameling en analyse ............................................................. 42
D) Datagedreven analyse .......................................................................................................... 43
§2. Het Big Data-proces uitgelegd .................................................................................................. 43
A) Verzameling en voorbereiding ................................................................................................... 43
B) Analyse ............................................................................................................................... 44
(I) Datamining .......................................................................................................................... 44
• Voorspellende technieken ................................................................................................. 44
• Beschrijvende technieken .................................................................................................. 44
(II) Profilering ........................................................................................................................... 45
C) Gebruik ............................................................................................................................... 45
§3. Enkele toepassingsgebieden .................................................................................................... 45
D) Private sector....................................................................................................................... 46
C) Publieke sector .................................................................................................................... 46
D) Juridische gevoeligheid......................................................................................................... 46
Afdeling 2 - Artificiële intelligentie............................................................................................................. 46
§1. Evolutie van het begrip AI.......................................................................................................... 46
A) De Turingtest ........................................................................................................................... 47
B) AI-winters en AI-zomers........................................................................................................ 47
C) Belangrijke doorbraken ........................................................................................................ 47
§2. De definitie(s) van AI ....................................................................................................................... 48
A) Definitie volgens Russell & Norvig ............................................................................................. 48
B) AI in beleidsdocumenten ...................................................................................................... 48
C) Werk“definitie” uit het handboek .......................................................................................... 49
§3. ENKELE kenmerken van AI .............................................................................................................. 49
A) Autonomie ............................................................................................................................... 49
B) Aanpassingsvermogen ......................................................................................................... 49
C) ONDOORZICHTIGHEID/ black box ........................................................................................ 50
D) Probabilistisch karakter........................................................................................................ 50
E) Afhankelijkheid van data .......................................................................................................... 50
§4. Een verdere verfijning van AI ............................................................................................................ 50
A) Enge AI, brede AI en super-AI .................................................................................................... 51
(I) Enge AI ................................................................................................................................ 51
(II) Brede AI .............................................................................................................................. 51
(III) Super-AI ............................................................................................................................. 51
B) Kennisgebaseerde AI en datagedreven AI .............................................................................. 51
(I) Kennisgebaseerde AI — symbolic AI / top-down .................................................................... 51
(II) Datagedreven AI — machine learning / bottom-up ................................................................ 52
Afdeling 3 - Neurale netwerken ................................................................................................................. 52
§1. Wat zijn diepe neurale netwerken? .................................................................................................. 52
§2. Waarom worden neurale netwerken gebruikt? ................................................................................. 53
§3. Hoe leren neurale netwerken? ........................................................................................................ 54
A) Overfitting en underfitting ......................................................................................................... 55
B) Gesuperviseerd leren ........................................................................................................... 55
C) Ongesuperviseerd leren ....................................................................................................... 55
D) Versterkend leren................................................................................................................. 56
III