BESTUURSRECHT
Prof. Lierman
2025-2026
,
,Inhoudsopgave
DEEL I. PUBLIEKRECHT IN PERSPECTIEF ............................................................................................................... 1
HOOFDSTUK I. BASISBEGRIPPEN EN CENTRALE THEMA’S VAN HET PUBLIEKRECHT .................... 1
1.1. De grondwet ..................................................................................................................................................... 1
1.2. Het bestuur ....................................................................................................................................................... 3
1.3. Enkele centrale thema’s van het publiekrecht .................................................................................. 8
HOOFDSTUK II. BRONNEN VAN HET ADMINISTRATIEF RECHT ............................................................... 11
2.1. Internationaal en supranationaal recht ............................................................................................ 11
2.2. Grondwet ........................................................................................................................................................ 11
2.3. Wet, decreet en ordonnantie ................................................................................................................. 12
2.4. Verordeningen (of reglementen) en besluiten............................................................................... 13
2.5. Gewoonterecht en billijkheid................................................................................................................. 14
2.6. Algemene rechtsbeginselen.................................................................................................................... 14
2.7. Pseudo-wetgeving: omzendbrieven, dienstnota’s en beleidsregels ..................................... 15
HOOFDSTUK III. VERHOUDINGEN IN DE GELAAGDE RECHTSORDE ....................................................... 17
3.1. Verhoudingen tussen de centrale overheid en de lokale besturen ....................................... 17
DEEL II. BESTUUR EN ZIJN VERSCHIJNINGSVORMEN .................................................................................... 21
HOOFDSTUK I. BESTUUR: BEGRIP, BEGINSELEN, VERSCHIJNINGSVORMEN EN VORMEN VAN
TOEZICHT ............................................................................................................................................................................ 21
1.1. Begrip (administratieve) overheid...................................................................................................... 21
1.2. Verschijningsvormen van het bestuur............................................................................................... 26
1.3. Vormen en intensiteit van toezicht en georganiseerde bestuurlijke beroepen............... 33
HOOFDSTUK II. LOKALE BESTUREN: ORGANISATIE, WERKING EN BEVOEGDHEDEN................... 39
2.1. Grondwettelijke principes, bevoegdheidsregeling en wettelijke (decretale) bepalingen
39
2.2. Organen en diensten van de gemeenten, hun werking en bevoegdheden......................... 42
2.3. Organen en diensten van de provincies, hun werking en bevoegdheden .......................... 45
2.4. Verzelfstandiging ........................................................................................................................................ 48
2.5. Inspraakmogelijkheden voor de burger ........................................................................................... 49
2.6. Bestuurlijk toezicht .................................................................................................................................... 50
2.7. Aansprakelijkheid ....................................................................................................................................... 51
DEEL III. ACTIEMIDDELEN EN WERKING VAN HET BESTUUR................................................................... 52
HOOFDSTUK I. BESTUURSHANDELING ................................................................................................................. 52
1.1. Bestuurlijke rechtshandeling................................................................................................................. 52
, 1.2. Bijzondere bestuurshandelingen ......................................................................................................... 61
HOOFDSTUK II. CONTRACTEREN MET DE OVERHEID ................................................................................... 68
2.1. Toepasselijkheid van het burgerlijk recht op alle overeenkomsten met de overheid? 68
2.2. De overheidsopdrachtenreglementering ......................................................................................... 71
HOOFDSTUK III. ENIGE NOTIES VAN HET RECHT VAN HET OVERHEIDSPERSONEEL ................... 81
3.1. Rechtstoestand van het overheidspersoneel .................................................................................. 81
3.2. Belang van statutaire verhouding ....................................................................................................... 82
3.3. Wie regelt het statuut van het overheidspersoneel? ................................................................... 83
3.4. Grondwettelijke vrijheden en statutaire rechten en plichten ................................................. 84
3.5. Tuchtrecht ...................................................................................................................................................... 84
3.6. Ordemaatregelen ........................................................................................................................................ 86
HOOFDSTUK IV. OPENBAAR DOMEIN .................................................................................................................... 87
4.1. Onderscheid tussen privaat en openbaar domein........................................................................ 87
4.2. Affectatie en desaffectatie ....................................................................................................................... 87
4.3. Bijzondere bescherming van de goederen behorend tot het openbaar domein en
relativering .................................................................................................................................................... 87
4.4. Privaat gebruik van het openbaar domein ...................................................................................... 88
4.5. Statuut van de goederen van het privaat domein ......................................................................... 89
DEEL IV. GRONDRECHTEN EN FUNDAMENTELE RECHTSBEGINSELEN IN DE VERHOUDING MET
DE OVERHEID .................................................................................................................................................................... 90
HOOFDSTUK I. ALGEMENE RECHTSBEGINSELEN EN BEGINSELEN VAN BEHOORLIJK BESTUUR:
ALGEMEEN KADER ......................................................................................................................................................... 90
1.1. Situering beginselen van behoorlijk bestuur t.a.v. overige algemene rechtsbeginselen... 90
1.2. Oorsprong ...................................................................................................................................................... 91
1.3. Indeling van de beginselen van behoorlijk bestuur ..................................................................... 91
1.4. Kenmerken en toepassingsgebied ....................................................................................................... 92
1.5. Plaats in de hiërarchie der normen..................................................................................................... 93
1.6. Beginselen van behoorlijk burgerschap............................................................................................ 95
1.7. Beginselen van behoorlijk bestuur in de gelaagde rechtsorde ............................................... 95
HOOFDSTUK II. OVERZICHT VAN ENKELE BELANGRIJKE BEGINSELEN VAN BEHOORLIJK
BESTUUR.............................................................................................................................................................................. 97
2.1. Processuele beginselen ............................................................................................................................ 97
2.2. Inhoudelijke beginselen ......................................................................................................................... 100
HOOFDSTUK III. OPENBAARHEID VAN BESTUUR .......................................................................................... 103
3.1. Onderscheid actieve en passieve openbaarheid ......................................................................... 103
Prof. Lierman
2025-2026
,
,Inhoudsopgave
DEEL I. PUBLIEKRECHT IN PERSPECTIEF ............................................................................................................... 1
HOOFDSTUK I. BASISBEGRIPPEN EN CENTRALE THEMA’S VAN HET PUBLIEKRECHT .................... 1
1.1. De grondwet ..................................................................................................................................................... 1
1.2. Het bestuur ....................................................................................................................................................... 3
1.3. Enkele centrale thema’s van het publiekrecht .................................................................................. 8
HOOFDSTUK II. BRONNEN VAN HET ADMINISTRATIEF RECHT ............................................................... 11
2.1. Internationaal en supranationaal recht ............................................................................................ 11
2.2. Grondwet ........................................................................................................................................................ 11
2.3. Wet, decreet en ordonnantie ................................................................................................................. 12
2.4. Verordeningen (of reglementen) en besluiten............................................................................... 13
2.5. Gewoonterecht en billijkheid................................................................................................................. 14
2.6. Algemene rechtsbeginselen.................................................................................................................... 14
2.7. Pseudo-wetgeving: omzendbrieven, dienstnota’s en beleidsregels ..................................... 15
HOOFDSTUK III. VERHOUDINGEN IN DE GELAAGDE RECHTSORDE ....................................................... 17
3.1. Verhoudingen tussen de centrale overheid en de lokale besturen ....................................... 17
DEEL II. BESTUUR EN ZIJN VERSCHIJNINGSVORMEN .................................................................................... 21
HOOFDSTUK I. BESTUUR: BEGRIP, BEGINSELEN, VERSCHIJNINGSVORMEN EN VORMEN VAN
TOEZICHT ............................................................................................................................................................................ 21
1.1. Begrip (administratieve) overheid...................................................................................................... 21
1.2. Verschijningsvormen van het bestuur............................................................................................... 26
1.3. Vormen en intensiteit van toezicht en georganiseerde bestuurlijke beroepen............... 33
HOOFDSTUK II. LOKALE BESTUREN: ORGANISATIE, WERKING EN BEVOEGDHEDEN................... 39
2.1. Grondwettelijke principes, bevoegdheidsregeling en wettelijke (decretale) bepalingen
39
2.2. Organen en diensten van de gemeenten, hun werking en bevoegdheden......................... 42
2.3. Organen en diensten van de provincies, hun werking en bevoegdheden .......................... 45
2.4. Verzelfstandiging ........................................................................................................................................ 48
2.5. Inspraakmogelijkheden voor de burger ........................................................................................... 49
2.6. Bestuurlijk toezicht .................................................................................................................................... 50
2.7. Aansprakelijkheid ....................................................................................................................................... 51
DEEL III. ACTIEMIDDELEN EN WERKING VAN HET BESTUUR................................................................... 52
HOOFDSTUK I. BESTUURSHANDELING ................................................................................................................. 52
1.1. Bestuurlijke rechtshandeling................................................................................................................. 52
, 1.2. Bijzondere bestuurshandelingen ......................................................................................................... 61
HOOFDSTUK II. CONTRACTEREN MET DE OVERHEID ................................................................................... 68
2.1. Toepasselijkheid van het burgerlijk recht op alle overeenkomsten met de overheid? 68
2.2. De overheidsopdrachtenreglementering ......................................................................................... 71
HOOFDSTUK III. ENIGE NOTIES VAN HET RECHT VAN HET OVERHEIDSPERSONEEL ................... 81
3.1. Rechtstoestand van het overheidspersoneel .................................................................................. 81
3.2. Belang van statutaire verhouding ....................................................................................................... 82
3.3. Wie regelt het statuut van het overheidspersoneel? ................................................................... 83
3.4. Grondwettelijke vrijheden en statutaire rechten en plichten ................................................. 84
3.5. Tuchtrecht ...................................................................................................................................................... 84
3.6. Ordemaatregelen ........................................................................................................................................ 86
HOOFDSTUK IV. OPENBAAR DOMEIN .................................................................................................................... 87
4.1. Onderscheid tussen privaat en openbaar domein........................................................................ 87
4.2. Affectatie en desaffectatie ....................................................................................................................... 87
4.3. Bijzondere bescherming van de goederen behorend tot het openbaar domein en
relativering .................................................................................................................................................... 87
4.4. Privaat gebruik van het openbaar domein ...................................................................................... 88
4.5. Statuut van de goederen van het privaat domein ......................................................................... 89
DEEL IV. GRONDRECHTEN EN FUNDAMENTELE RECHTSBEGINSELEN IN DE VERHOUDING MET
DE OVERHEID .................................................................................................................................................................... 90
HOOFDSTUK I. ALGEMENE RECHTSBEGINSELEN EN BEGINSELEN VAN BEHOORLIJK BESTUUR:
ALGEMEEN KADER ......................................................................................................................................................... 90
1.1. Situering beginselen van behoorlijk bestuur t.a.v. overige algemene rechtsbeginselen... 90
1.2. Oorsprong ...................................................................................................................................................... 91
1.3. Indeling van de beginselen van behoorlijk bestuur ..................................................................... 91
1.4. Kenmerken en toepassingsgebied ....................................................................................................... 92
1.5. Plaats in de hiërarchie der normen..................................................................................................... 93
1.6. Beginselen van behoorlijk burgerschap............................................................................................ 95
1.7. Beginselen van behoorlijk bestuur in de gelaagde rechtsorde ............................................... 95
HOOFDSTUK II. OVERZICHT VAN ENKELE BELANGRIJKE BEGINSELEN VAN BEHOORLIJK
BESTUUR.............................................................................................................................................................................. 97
2.1. Processuele beginselen ............................................................................................................................ 97
2.2. Inhoudelijke beginselen ......................................................................................................................... 100
HOOFDSTUK III. OPENBAARHEID VAN BESTUUR .......................................................................................... 103
3.1. Onderscheid actieve en passieve openbaarheid ......................................................................... 103
