SV GESPREKSTECHNIEKEN 2 HEREXAMEN
PROBLEEMVERHELDEREND GESPREK (PVH)
LEIDRAAD PROBLEEMVERHELDEREND GESPREK
Doel =
Exploreren
Concretiseren
Probleem/hulpvraag achterhalen
Let op! probleem oplossen de bedoeling!
Werkwijze =
Actief luisteren
Doorvragen
Samenvatten
Gevoelsreflectie
Soorten =
Informeel Formeel
Voorbeeld: je spreekt een gast in de leefgroep Voorbeeld: je werkt in een JAC & een cliënt
aan omdat je vindt dat hij zich vreemd gedraagt komt binnen voor een gesprek
STRUCTUUR FORMEEL GESPREK
4 FASES WORDEN DOORLOPEN:
AANLOOPFASE
Verwelkoming (goedendag, kom binnen, zet u)
Social talk (praatje, heeft u het goed gevonden?)
Relatie defiëren (hulpverlener – cliënt)
PLANNINGSFASE
“formele” voorbereiding van het gesprek
Duidelijkheid scheppen
o Rol verduidelijken
o Doel bepalen
o Randvoorwaarden aangeven (tijd, discretie, notities…)
THEMAFASE
= het voeren van het gesprek
Actief luisteren
Doorvragen
Samenvatten & parafraseren
Gevoelsreflectie (bv. ik zie dat je boos bent, hoe komt dit?)
1
,SLOTFASE
Samenvatting van wat besproken is
Overlopen van eventueel gemaakte afspraken
Social talk
Vangnetvraag (laatste, open vraag “heb je nog opmerkingen?”/”wil je nog iets kwijt?”) +
afscheid
TIPS
Zoek op voorhand info op over bv. de opvoedingswinkel voor als de persoon zou vragen wat
je taak is & hoe je haar kunt helpen
Het probleem oplossen is niet de bedoeling tips geven
Eerst een ontmoeting: vragen of de persoon het gevonden heeft, vertel wat jouw job inhoudt…
Actief luisteren – doorvragen – samenvatten – gevoelsreflectie
Als je soms een vraag van de persoon niet begrepen hebt, herhaal de vraag hoe jij die begrijpt
& vraag of dit klopt
Laat de persoon zijn/haar verhaal doen & vergeet niet door te vragen!!! doorvragen kan
soms nog andere problemen duidelijk maken
Op het einde leg je een volgende afspraak vast (als de persoon dit wil: jij kan het vragen of de
persoon zelf ook)
Let op lichaamstaal, taalgebruik
CASUSSEN PVH
CASUS JOCHEN
GESPREKSSIMULATIE – HULPVERLENER & MOEDER VAN JOCHEN (CLIËNT)
Aanloopfase
Hulpverlener: Goedenavond, mevrouw. Komt u gerust even mee, dan kunnen we rustig zitten.
Moeder: Dank u… ja, dat is goed.
Hulpverlener: Heeft u het goed gevonden onderweg?
Moeder: Ja hoor, dat was geen probleem.
Hulpverlener: Fijn. Voor we beginnen: ik ben hier als begeleider van Jochen, maar ook om even naar
u te luisteren. Alles wat u vertelt blijft vertrouwelijk binnen het team. We nemen hier een kwartiertje
voor, is dat goed voor u?
Moeder: Ja, dat is prima.
Planningsfase
Hulpverlener: U gaf daarnet aan dat het weekend ‘slecht’ verlopen is. Ik stel voor dat we daar samen
even bij stilstaan. Ik ga u vooral wat vragen stellen en luisteren, zodat ik goed kan begrijpen wat er
precies moeilijk liep. Het doel is vooral helder krijgen wat er speelt, niet meteen oplossingen zoeken.
Gaat u daarmee akkoord?
Moeder: Ja, dat vind ik goed.
Themafase
2
,Hulpverlener: Kunt u mij vertellen wat er dit weekend zo moeilijk was?
Moeder: Ja… ik heb het gevoel dat ik hem gewoon niet meer aankan. Alles gaat in strijd.
Hulpverlener (doorvragen): Kunt u daar een voorbeeld van geven?
Moeder: Bijvoorbeeld met de playstation. Als ik vraag om te stoppen, zegt hij altijd ‘nog vijf minuutjes’.
En als ik dan later opnieuw vraag, wordt hij boos. Dit weekend heeft hij zo hard op die spelconsole
geslagen dat er een barst in de salontafel zit.
Hulpverlener (gevoelsreflectie): Dat klinkt heel heftig, dat moet wel schrikken geweest zijn voor u.
Moeder: Ja, ik wist niet wat doen… ik heb hem naar zijn kamer gestuurd, maar daar ging hij verder
met stampen.
Hulpverlener (samenvatten): Dus als ik het goed begrijp: het begint vaak met iets kleins, maar het
mondt uit in hevige reacties die voor u heel zwaar zijn om mee om te gaan?
Moeder: Ja, precies.
Hulpverlener: Waren er nog andere momenten waarop het moeilijk liep?
Moeder: Ja, zaterdagavond moesten we naar oma om te eten. Jochen wou zijn jas en schoenen niet
aandoen. Hij verstopte zich zelfs in de kleerkast. Uiteindelijk deed hij ze na lang aandringen wel aan.
Hulpverlener: Dat moet vermoeiend geweest zijn, telkens dat aandringen.
Moeder: Ja, het vraagt zoveel energie…
Hulpverlener: En hoe liep het met de eetmomenten dit weekend?
Moeder: Ook niet goed. Vrijdagavond had ik spinazie gemaakt, maar hij weigerde te eten. Hij bleef
gewoon met een boze blik aan tafel zitten.
Hulpverlener: U klinkt erg machteloos op die momenten.
Moeder (zucht): Ja… dat ben ik ook.
Hulpverlener: U noemde daarnet ook nog het slapengaan?
Moeder: Ja, dat was ook lastig. Hij bleef vragen om langer tv te kijken, en toen hij eindelijk in bed lag,
stond hij vijf minuten later weer op om te gaan kleuren. Dan hadden we weer ruzie.
Hulpverlener (samenvatten): Dus samengevat: dit weekend waren er meerdere conflicten – rond
spelen op de playstation, mee naar oma gaan, het eten en het slapengaan. Dat maakt dat u zich erg
machteloos en uitgeput voelt. Klopt dat zo?
Moeder: Ja, helemaal.
Hulpverlener: En dit weekend was papa er niet bij, begrijp ik?
Moeder: Nee, hij was in Schotland voor zijn werk. Het is wel beter als papa thuis is. Volgend weekend
gaat hij eens goed met Jochen praten.
Hulpverlener (gevoelsreflectie): Dus u stond er dit weekend alleen voor, en dat heeft u veel energie
gekost.
Moeder: Ja, het was gewoon te veel.
3
, Slotfase
Hulpverlener: Dank u dat u dit allemaal met mij hebt gedeeld. Ik begrijp dat het een zwaar weekend
was, met veel conflicten die u machteloos deden voelen. U zegt dat de situatie beter is als papa thuis
is, maar dat het alleen erg moeilijk wordt.
Moeder: Ja, dat klopt.
Hulpverlener: We gaan dit zeker meenemen in onze begeleiding van Jochen hier op het internaat. U
hoeft er niet alleen voor te staan.
Moeder: Dat stelt me gerust.
Hulpverlener (vangnetvraag): Is er nog iets dat u nu kwijt wil of wat ik moet weten over Jochen voor
deze week begint?
Moeder: Nee, ik denk dat ik alles gezegd heb.
Hulpverlener: Goed, dank u wel. Dan wens ik u nog een rustige avond, en wij vangen Jochen hier
wel mee op.
Moeder: Dank u.
TIPS
1. Aanloopfase
Doel: welkom, vertrouwen, relatie definiëren.
Tips:
Begin met iets kleins (small talk).
Benoem vertrouwelijkheid & tijdsduur.
Leg uit dat je er bent om te luisteren.
Voorbeeldzinnen:
“Goedenavond, komt u gerust mee, dan kunnen we even rustig zitten.”
“Heeft u het goed gevonden onderweg?”
“Wat u vertelt blijft hier binnen de begeleiding, ik neem er een kwartiertje voor om naar u te
luisteren, goed voor u?”
2. Planningsfase
Doel: helder maken waarover het gesprek zal gaan, verwachtingen afstemmen.
Tips:
Benoem doel: probleem verkennen, niet oplossen.
Check of moeder akkoord is.
Voorbeeldzinnen:
“U gaf net aan dat het weekend ‘slecht’ verlopen is. Ik stel voor dat we daar samen even bij
stilstaan.”
“Mijn bedoeling is vooral te luisteren en samen te verkennen wat er precies moeilijk liep, niet
meteen om oplossingen te bedenken. Akkoord?”
4
PROBLEEMVERHELDEREND GESPREK (PVH)
LEIDRAAD PROBLEEMVERHELDEREND GESPREK
Doel =
Exploreren
Concretiseren
Probleem/hulpvraag achterhalen
Let op! probleem oplossen de bedoeling!
Werkwijze =
Actief luisteren
Doorvragen
Samenvatten
Gevoelsreflectie
Soorten =
Informeel Formeel
Voorbeeld: je spreekt een gast in de leefgroep Voorbeeld: je werkt in een JAC & een cliënt
aan omdat je vindt dat hij zich vreemd gedraagt komt binnen voor een gesprek
STRUCTUUR FORMEEL GESPREK
4 FASES WORDEN DOORLOPEN:
AANLOOPFASE
Verwelkoming (goedendag, kom binnen, zet u)
Social talk (praatje, heeft u het goed gevonden?)
Relatie defiëren (hulpverlener – cliënt)
PLANNINGSFASE
“formele” voorbereiding van het gesprek
Duidelijkheid scheppen
o Rol verduidelijken
o Doel bepalen
o Randvoorwaarden aangeven (tijd, discretie, notities…)
THEMAFASE
= het voeren van het gesprek
Actief luisteren
Doorvragen
Samenvatten & parafraseren
Gevoelsreflectie (bv. ik zie dat je boos bent, hoe komt dit?)
1
,SLOTFASE
Samenvatting van wat besproken is
Overlopen van eventueel gemaakte afspraken
Social talk
Vangnetvraag (laatste, open vraag “heb je nog opmerkingen?”/”wil je nog iets kwijt?”) +
afscheid
TIPS
Zoek op voorhand info op over bv. de opvoedingswinkel voor als de persoon zou vragen wat
je taak is & hoe je haar kunt helpen
Het probleem oplossen is niet de bedoeling tips geven
Eerst een ontmoeting: vragen of de persoon het gevonden heeft, vertel wat jouw job inhoudt…
Actief luisteren – doorvragen – samenvatten – gevoelsreflectie
Als je soms een vraag van de persoon niet begrepen hebt, herhaal de vraag hoe jij die begrijpt
& vraag of dit klopt
Laat de persoon zijn/haar verhaal doen & vergeet niet door te vragen!!! doorvragen kan
soms nog andere problemen duidelijk maken
Op het einde leg je een volgende afspraak vast (als de persoon dit wil: jij kan het vragen of de
persoon zelf ook)
Let op lichaamstaal, taalgebruik
CASUSSEN PVH
CASUS JOCHEN
GESPREKSSIMULATIE – HULPVERLENER & MOEDER VAN JOCHEN (CLIËNT)
Aanloopfase
Hulpverlener: Goedenavond, mevrouw. Komt u gerust even mee, dan kunnen we rustig zitten.
Moeder: Dank u… ja, dat is goed.
Hulpverlener: Heeft u het goed gevonden onderweg?
Moeder: Ja hoor, dat was geen probleem.
Hulpverlener: Fijn. Voor we beginnen: ik ben hier als begeleider van Jochen, maar ook om even naar
u te luisteren. Alles wat u vertelt blijft vertrouwelijk binnen het team. We nemen hier een kwartiertje
voor, is dat goed voor u?
Moeder: Ja, dat is prima.
Planningsfase
Hulpverlener: U gaf daarnet aan dat het weekend ‘slecht’ verlopen is. Ik stel voor dat we daar samen
even bij stilstaan. Ik ga u vooral wat vragen stellen en luisteren, zodat ik goed kan begrijpen wat er
precies moeilijk liep. Het doel is vooral helder krijgen wat er speelt, niet meteen oplossingen zoeken.
Gaat u daarmee akkoord?
Moeder: Ja, dat vind ik goed.
Themafase
2
,Hulpverlener: Kunt u mij vertellen wat er dit weekend zo moeilijk was?
Moeder: Ja… ik heb het gevoel dat ik hem gewoon niet meer aankan. Alles gaat in strijd.
Hulpverlener (doorvragen): Kunt u daar een voorbeeld van geven?
Moeder: Bijvoorbeeld met de playstation. Als ik vraag om te stoppen, zegt hij altijd ‘nog vijf minuutjes’.
En als ik dan later opnieuw vraag, wordt hij boos. Dit weekend heeft hij zo hard op die spelconsole
geslagen dat er een barst in de salontafel zit.
Hulpverlener (gevoelsreflectie): Dat klinkt heel heftig, dat moet wel schrikken geweest zijn voor u.
Moeder: Ja, ik wist niet wat doen… ik heb hem naar zijn kamer gestuurd, maar daar ging hij verder
met stampen.
Hulpverlener (samenvatten): Dus als ik het goed begrijp: het begint vaak met iets kleins, maar het
mondt uit in hevige reacties die voor u heel zwaar zijn om mee om te gaan?
Moeder: Ja, precies.
Hulpverlener: Waren er nog andere momenten waarop het moeilijk liep?
Moeder: Ja, zaterdagavond moesten we naar oma om te eten. Jochen wou zijn jas en schoenen niet
aandoen. Hij verstopte zich zelfs in de kleerkast. Uiteindelijk deed hij ze na lang aandringen wel aan.
Hulpverlener: Dat moet vermoeiend geweest zijn, telkens dat aandringen.
Moeder: Ja, het vraagt zoveel energie…
Hulpverlener: En hoe liep het met de eetmomenten dit weekend?
Moeder: Ook niet goed. Vrijdagavond had ik spinazie gemaakt, maar hij weigerde te eten. Hij bleef
gewoon met een boze blik aan tafel zitten.
Hulpverlener: U klinkt erg machteloos op die momenten.
Moeder (zucht): Ja… dat ben ik ook.
Hulpverlener: U noemde daarnet ook nog het slapengaan?
Moeder: Ja, dat was ook lastig. Hij bleef vragen om langer tv te kijken, en toen hij eindelijk in bed lag,
stond hij vijf minuten later weer op om te gaan kleuren. Dan hadden we weer ruzie.
Hulpverlener (samenvatten): Dus samengevat: dit weekend waren er meerdere conflicten – rond
spelen op de playstation, mee naar oma gaan, het eten en het slapengaan. Dat maakt dat u zich erg
machteloos en uitgeput voelt. Klopt dat zo?
Moeder: Ja, helemaal.
Hulpverlener: En dit weekend was papa er niet bij, begrijp ik?
Moeder: Nee, hij was in Schotland voor zijn werk. Het is wel beter als papa thuis is. Volgend weekend
gaat hij eens goed met Jochen praten.
Hulpverlener (gevoelsreflectie): Dus u stond er dit weekend alleen voor, en dat heeft u veel energie
gekost.
Moeder: Ja, het was gewoon te veel.
3
, Slotfase
Hulpverlener: Dank u dat u dit allemaal met mij hebt gedeeld. Ik begrijp dat het een zwaar weekend
was, met veel conflicten die u machteloos deden voelen. U zegt dat de situatie beter is als papa thuis
is, maar dat het alleen erg moeilijk wordt.
Moeder: Ja, dat klopt.
Hulpverlener: We gaan dit zeker meenemen in onze begeleiding van Jochen hier op het internaat. U
hoeft er niet alleen voor te staan.
Moeder: Dat stelt me gerust.
Hulpverlener (vangnetvraag): Is er nog iets dat u nu kwijt wil of wat ik moet weten over Jochen voor
deze week begint?
Moeder: Nee, ik denk dat ik alles gezegd heb.
Hulpverlener: Goed, dank u wel. Dan wens ik u nog een rustige avond, en wij vangen Jochen hier
wel mee op.
Moeder: Dank u.
TIPS
1. Aanloopfase
Doel: welkom, vertrouwen, relatie definiëren.
Tips:
Begin met iets kleins (small talk).
Benoem vertrouwelijkheid & tijdsduur.
Leg uit dat je er bent om te luisteren.
Voorbeeldzinnen:
“Goedenavond, komt u gerust mee, dan kunnen we even rustig zitten.”
“Heeft u het goed gevonden onderweg?”
“Wat u vertelt blijft hier binnen de begeleiding, ik neem er een kwartiertje voor om naar u te
luisteren, goed voor u?”
2. Planningsfase
Doel: helder maken waarover het gesprek zal gaan, verwachtingen afstemmen.
Tips:
Benoem doel: probleem verkennen, niet oplossen.
Check of moeder akkoord is.
Voorbeeldzinnen:
“U gaf net aan dat het weekend ‘slecht’ verlopen is. Ik stel voor dat we daar samen even bij
stilstaan.”
“Mijn bedoeling is vooral te luisteren en samen te verkennen wat er precies moeilijk liep, niet
meteen om oplossingen te bedenken. Akkoord?”
4
