• Studiemateriaal
o 2 handboeken + rechtspraakbundel
• 3 vragen examen -> 3u examen -> geeft bijna altijd casussen:
o 1. Een van de arresten die we zagen in het college !!! => ZEKER een van het college ->
meestal de vraag: “geef mij daar een samenvatting van” -> 6P
▪ Tip: meeste tijdschriften publiceren korte samenvatting van een arrest en dat
wordt er verwacht
o 2. Stellingen-> 6P
o 3. Combinatievraag: vraag over aansprakelijkheidsrecht gecombineerd met
verzekeringsrecht -> altijd een casus -> 8P
o Belangrijk !! steeds bronnen meegeven: op welke auteur, wetsbepaling, rechtspraak
baseert u zich
= OPEN BOEK EXAMEN! (2 handboeken) + in het handboek mag geschreven worden wat je wil +
kleine post-its zijn toegelaten (maar geen kladpapier of nota’s) + GEEN WETBOEK + alle
wetgeving die nodig is, zal op het examen aanwezig zijn (boek 6, verzekeringswet,
rechtspraakbundel)
• Bonuspunten (max 3P) mogelijk -> 1. Door tijdens het college actief te zijn en vragen te
stellen en te antwoorden of 2. Door fouten te vinden in het handboek BCA (enkele taalfouten
of tegen de verwijzing)
• geen PP
Inleiding
• Vroeger: onrechtmatige daad -> het is slechts een deel van dit vak dus BCA en
risicoverzekering
• Casus: Transmontana -> brand in Zwitserland op oudejaarsavond: vragen over
aansprakelijkheid -> wat indien in België? recht op schadevergoeding, zoja welke?
,Arrest Hoge Raad Ned “Zwiepende tak”
Feiten: 2 studenten VH en B gaan wandelen in het park. Meneer VH is ontevreden en vindt het
vak vervelend en trapt tegen een struik uit woede. De struik/tak zat vast en zwiept terug in het
oog van B, met zware gevolgen want verliest het volledige zicht uit haar linkeroog. Ondanks de
vriendschap, B zal Van Hee dagvaarden.
• Welke schade heeft B geleden?
o Buitencontractuele rechtsverhouding
o Fysieke schade (verlies oog), morele schade, financiële schade (bv.
ziekenhuiskosten), economische schade (bv. zal bepaalde beroepen niet meer
kunnen uitoefenen zoals piloot of meer inspanningen lezen bij bv. lezen)
• 1. Is meneer VH aansprakelijk?
o 3 vw’en: fout, schade, oorzakelijk verband -> schade en causaliteit staan vast
o Fout? geen intentie -> maar dat is niet nodig: intentie is irrelevant
o Iemand die zich niet als een normaal, zorgvuldig persoon gedragen = voldoende
▪ Nederlandse rechtbanken: verschillende oordelen
▪ PRO: Normaal zorgvuldig persoon schopt niet tegen een tak
▪ CONTRA: Ik dacht dat de tak een paar meter verder zou belanden
o “Het is niet omdat je een fout begaat, dat je aansprakelijk bent” !!
▪ Bv. naar aanleiding van scoutsweekend met wagen door rood licht rijden
zonder iemand te verwonden en overtreding begaat en fout, maar omdat er
geen schade is uit voortgevloeid ben je niet aansprakelijk
o HvB Nederland: VH heeft een fout begaan
o Meneer VH -> naar Hoge Raad: vernietigt arrest van HvB
▪ Een van de essentiële elementen van foutbegrip is de voorzienbaarheid
van de schade -> definitie fout = als de schade voorzienbaar is en je niet de
nodige maatregelen neemt om de schade te voorkomen
▪ Hoge Raad: toen meneer VH tegen die tak schopte, was het niet
voorzienbaar dat die terug zou zwiepen => DUS GEEN VOORZIENBAARHEID,
= GEEN FOUT = GEEN AANSPRAKELIJKHEID
=> DUS streep over de aansprakelijkheidspiste
LLWIF = The loss lies where it falls -> “de schade blijft liggen waar ze geleden is” -> wie
schade lijdt moet die in principe zelf dragen -> enkel wanneer je een 3de kan aanspreken
gekoppeld aan een aanknopingspunt
,• 2. Welke vergoedingsbronnen kan mevrouw B nog aanspreken?
o 1) Sociale zekerheid (SZ)
▪ Dekt niet alle gevallen en als het dekt, is het maar een stuk van de kosten
o 2) Eigen verzekering (Verz.)
▪ Familiale verzekering: enkel indien aansprakelijkheid vaststaat
• Indien meneer VH aansprakelijk gesteld, dan moet hij in principe zelf
vergoeden maar zijn familiale verzekering dekt dan zijn BCA (geen
verplichte verzekering, toch 85% deze verzekering) -> ong. 100 euro
▪ Ongevallenverzekering : geen aansprakelijkheid nodig
• Vergoeding voor ongevallen
• Het feit dat slachtoffer bent van een ongeval = voldoende
o 3) Schadevergoedingsfondsen (F)
▪ BE heeft veel fondsen = solidariteitsmechanisme
▪ Gemeenschappelijk waarborgfonds = deel van de premie voor auto gaat naar
gemeenschappelijk waarborgfonds bij bv. vluchtmisdrijf of indien iemand
niet verzekerd is
▪ Asbestfonds, fonds medische ongevallen..
• Dus 4 vergoedingspijlers:
o 1) Aansprakelijkheid: integrale schadevergoeding, maar hogere drempel (3 vw’en)
o 2) Sociale zekerheid: laagdrempelig, maar niet alles vergoedt -> weinig bewijs nodig
o 3) Verzekering
o 4) Fondsen
, Verzekeringsrecht
• Soorten verzekeringen
o Autoverzekering, familiale verzekering (BA Privéleven)
o Hospitalisatieverzekering, brandverzekering, levensverzekering
o Schuldsaldoverzekering: contractueel opgelegd door de bank waar je uw hypotheek
vraagt
▪ Bv. huis kopen en moet lening aangaan -> bank vraagt
schuldsaldoverzekering zodat de bank sws wordt uitbetaald
o Beroepsaansprakelijkheidsverzekering: advocaten verbonden aan balie + lidgeld,
inclusief beroepsaansprakelijkheidsverzekering
o Reisverzekering, arbeidsongevallenverzekering
o Rechtsbijstandsverzekering: zie HF handboek verzekeringsrecht !!!
▪ Vaak gekoppeld aan familiale, brand.. verzekering
▪ Dekt kosten van gerechtelijke procedure
▪ Bv. stel dat er waterinsijpeling is in huis en buren weigeren te vergoeden en
dan zal je mensen dagvaarden (kosten advocaat, deskundige..)
o Gewaarborgd inkomen verzekering
▪ Als zelfstandige vaak kleine sociale zekerheid
▪ Bij verlies aan inkomen als zelfstandige: verzekering waarborgt voor stuk loon
Wij bekijken enkel de private verzekeringen, niet de sociale verzekeringen
• Functies verzekering
o Beschermende functie tegen onheil -> bv. verlies aan inkomst, verlies aan
integriteit, verlies aan vermogen
o Preventieve functie
▪ In 19de eeuw: maatschappelijke tendens tegen verzekeringen
▪ “Mensen worden onvoorzichtig, want ze weten dat ze verzekerd zijn” -> moral
hazard: meer risico verhogend gedrag, aangezien ze toch verzekerd zijn
▪ Daarom zorgvuldigheidsprikkels ingelast door
• Te werken met vrijstellingen (franchise) -> bv. familiale verzekering:
eerste 300 euro wordt niet vergoed
• De opzettelijke fout nooit te dekken
o Spaarfunctie: bv. levensverzekering
• Wetten
o 1ste wet = Verzekeringswet 11 juli 1874
▪ Korte wet met 40 artikelen die vooral aanvullend recht was
o 1992: Wet op de landverzekeringsovereenkomst => HIER LIGT DE FOCUS
▪ = bijna ongewijzigd overgenomen in de verzekeringswet van 2014
▪ Voor de parlementaire stukken eerder kijken naar wet 1992, dan naar 2014
o 2014: Verzekeringswet 2014
▪ Nu bijna alles van dwingend recht, ter bescherming van de consument
▪ Tenzij blijkt uit de bewoordingen
,• Definities
o Verzekeringspolis = verzekeringsovereenkomst
o Wij bekijken landverzekeringen, niet over zee of luchtvaartverzekering
o Wettelijk verplichte verzekeringen en niet verplichte verzekeringen
▪ Wettelijke verplichte verzekering: autoverzekering, vrijwilligers, architecten,
verzekeringsmakelaars, jacht, uitvoeren medische experimenten op mensen
▪ Verzekering wettelijke verplicht maken LIJKT billijk t.o.v. benadeelde, want bij
onvermogende aansprakelijke partij kan je steeds de verzekeraar aanspreken
▪ MAAR is ENKEL billijk volgens Prof indien de inhoud van de polis ook wordt
geregeld door de wetgever
• Door minimumgarantievoorwaarden of Tariferingsbureau (bv. WAM)
• Bv. wettelijk verplichte verzekering maar de verzekeraar kan de
omvang van de dekking beperken
o Contractuele verzekeringsplichten
▪ Bv. schuldsaldoverzekering opgelegd door bank
o Plicht om aansprakelijkheidsverzekering te sluiten opgelegd door de deontologie
▪ Bv. advocaten, artsen..
• Onderscheid tussen
o Verzekering tot vergoeding van schade <-> verzekering tot uitkering vast bedrag
▪ Vergoeding schade (volledige schade) = bv. aansprakelijkheidsverzekering
▪ Uitkering van een vast bedrag = bv. levensverzekering
o Schadeverzekering <-> personenverzekering
▪ Schade: afhankelijk van een onzeker voorval dat schade berokkent aan
iemand vermogen = bv. aansprakelijkheidsverzekering
▪ Personenverzekering afhankelijk van onzeker voorval dat iemands leven,
fysieke integriteit aantast = bv. levensverzekering
DUS
aansprakelijkheidsverzekering = verzekering tot vergoeding v schade + schadeverzekering
levensverzekering = verzekering tot uitkering vast bedrag + personenverzekering
• Verzekeringstechniek = segmentatie
o Verzekeraar gaat groep verzekeren met dezelfde kenmerken in een bepaald
segment, bepaalde groepen om het verzekerd risico te kunnen beoordelen
o Als goed of als slecht worden beoordeeld als groep -> komt vaak premie bij
o Risicoselectie uitvoeren door de verzekeraar
▪ Bv. vragenlijst: hoeveel ongevallen in het verleden, hoe oud bent u, rookt u,
bent u opgenomen in het ziekenhuis..
, • Verboden om te discrimineren op basis van leeftijd, gender.. => Discriminatiewet
o Verzekeraar doet niet anders dan discrimineren
o Kan discrimineren o.b.v. legitiem criterium en objectief en pertinent doel
▪ Bv. jongere mensen veroorzaken meer ongevallen
o Rechtspraak EHRM: voor wanverzekeringen en gezondheidsverzekeringen mag
GEEN rekening worden gehouden met geslacht
• Distributiekanalen (Deel 2 HF1, p. 69)
o BE is een land dat veel werkt met verzekeringstussenpersonen
▪ Vrij te kiezen of je werkt met tussenpersoon
▪ Komt commissie bij -> hogere premie, maar wel meer info als consument
o Rechtstreeks verzekeren: verhouding verzekeringnemer - verzekeraar
o Onrechtstreeks: verzekeringsmakelaar of verzekeringsagent
▪ Tss 40-60%: via een verzekeringstussenpersoon -> hebben een verplichte
beroepsaansprakelijkheidsverzekering
▪ Verzekeringsmakelaar: brengt 2 partijen bij elkaar zonder gebonden te zijn
aan een bepaalde verzekeraar -> moet de beste polis voorstellen die er op de
markt beschikbaar is => ONAFHANKELIJK
▪ Verzekeringsagent: brengt 2 partijen bij elkaar en is gebonden aan een of
meerdere verzekeraars (stelt enkel hun producten voor) => GEBONDEN
▪ Doen hetzelfde: partijen bij elkaar brengen om verzekeringsovk te sluiten
p. 123 – 250 : valt weg
• Overheidstoezicht op verzekeraars volgens het Twin Peaks model -> 2 toezichthouders
o Nationale bank van België (NB)
o Autoriteit voor financiële diensten en markten (FSMA) -> ook toezicht op banken
• Verzekeringsovk -> 4 vw’en net zoals de ovk
o 1) Toestemming -> volgens algemene regeling verbintenissenrecht
o 2) Bekwaamheid
o 3) Geoorloofd voorwerp -> bepaalbaar
o 4) Geoorloofde oorzaak
• Arrest 1: Cass. 14 september 2000 – totstandkoming van de verzekeringsovk -> 4 vw’en
o Feiten: onderneming veroorzaakt schade door lek in stookolietank
▪ Exploitatievergunning aangevraagd, maar moet aan vw’en voldaan en niet
nageleefd => misdrijf indien niet naleven: beroep op aanspr.verzekering (PA
uitbuiting)
▪ Verzekeraar weigert tussen te komen -> argument: misdrijf dus strijdig met
openbare orde en goede zeden dus ONGEOORLOOFD VOORWERP
▪ HvC: het voorwerp van de verbintenis bestaat in de uit te voeren prestatie
• Dekking van een risico en dat moet geoorloofd zijn
• Verzekeringovk tegen lekken van stookolie = geoorloofd dus wel geldig