Samenvatting Geschiedenis van het
Economisch Denken:
Inhoudsopgave
1 Les 1: Inleiding – Griekse Oudheid – Scholastieken ...................................................................5
1.1 Inleiding ..............................................................................................................................5
1.2 Griekse oudheid ..................................................................................................................6
1.2.1 Situering ......................................................................................................................6
1.2.2 Plato ............................................................................................................................7
1.2.3 Aristoteles ...................................................................................................................8
1.3 Scholastieken .................................................................................................................... 10
2 Les 2: Mercantilisme – Petty – Cantillon – Law – Boisguilbert ................................................... 12
2.1 Mercantilisme.................................................................................................................... 12
2.2 Petty .................................................................................................................................. 16
2.3 Cantillon ........................................................................................................................... 17
2.4 John Law ........................................................................................................................... 19
2.5 De Boisguilbert .................................................................................................................. 20
3 Les 3: De Fysiocraten............................................................................................................. 21
3.1 Situering ............................................................................................................................ 21
3.2 Quesnay en andere fysiocraten .......................................................................................... 21
3.3 Wereldvisie........................................................................................................................ 23
3.4 Econ inzichten ................................................................................................................... 24
3.4.1 Le Tableau Economique ............................................................................................. 25
3.4.2 Econ beleid................................................................................................................ 26
3.5 Neergang fysiocratie .......................................................................................................... 27
3.6 Invloed Tableau 20e E ......................................................................................................... 27
3.6.1 Leontief ..................................................................................................................... 27
3.6.2 Sraffa......................................................................................................................... 28
4 Les 4: Mandeville – Adam Smith ............................................................................................. 28
, 4.1 Mandeville ......................................................................................................................... 28
4.2 Adam Smith ....................................................................................................................... 30
4.2.1 Situering .................................................................................................................... 30
4.2.2 Biografie .................................................................................................................... 31
4.2.3 Als Moraal filosoof ..................................................................................................... 32
4.2.4 Als Liberaal ................................................................................................................ 32
4.2.5 Econ Analyse ............................................................................................................. 33
5 Les 5: Malthus – Ricardo ........................................................................................................ 38
5.1 Malthus ............................................................................................................................. 38
5.1.1 Situering .................................................................................................................... 38
5.1.2 Biografie .................................................................................................................... 39
5.1.3 Demografische theorie ............................................................................................... 39
5.1.4 Wet van Say ............................................................................................................... 41
5.1.5 Malthus en Keynes ..................................................................................................... 42
5.2 Ricardo.............................................................................................................................. 42
5.2.1 Situering .................................................................................................................... 42
5.2.2 Biografie .................................................................................................................... 42
5.2.3 Waardeleer ................................................................................................................ 43
5.2.4 Verdelingsleer ............................................................................................................ 45
5.2.5 Buitenlandse handel & Machinevraagstuk ................................................................... 47
5.2.6 Reacties op hem ........................................................................................................ 48
6 Les 6: Bentham – Vroege Socialisten – Mill .............................................................................. 48
6.1 Bentham ........................................................................................................................... 48
6.1.1 Situering (Rond 1900) ................................................................................................. 48
6.1.2 Biografie .................................................................................................................... 49
6.1.3 Econ onderzoek ......................................................................................................... 50
6.2 Vroege Socialisten ............................................................................................................. 50
6.2.1 Owen......................................................................................................................... 50
6.2.2 Saint-Simon ............................................................................................................... 51
6.2.3 Saint-Simonisten ....................................................................................................... 52
6.2.4 Fourier ....................................................................................................................... 53
6.2.5 Proudhon ................................................................................................................... 55
, 6.3 Mill .................................................................................................................................... 56
6.3.1 Situering .................................................................................................................... 56
6.3.2 Biografie .................................................................................................................... 56
6.3.3 Visie op Economische wetenschap ............................................................................. 56
6.3.4 Eigendom .................................................................................................................. 61
6.3.5 Waardeleer ................................................................................................................ 62
7 Les 7: Marx & Volgelingen....................................................................................................... 62
7.1 Situering ............................................................................................................................ 62
7.2 Biografie ............................................................................................................................ 63
7.3 Filosofische achtergrond .................................................................................................... 64
7.4 Criticus economische wetenschap..................................................................................... 64
7.5 Waardeleer ........................................................................................................................ 65
7.5.1 Formele uitwerking .................................................................................................... 67
7.6 Transformatieprobleem ...................................................................................................... 68
7.7 Ontwikkeling vh kapitalisme ............................................................................................... 69
7.8 Invloed .............................................................................................................................. 70
8 Les 8: Neo-Klassieke Voorlopers ............................................................................................ 70
8.1 Cournot ............................................................................................................................. 70
8.2 Dupuit ............................................................................................................................... 73
8.3 Gossen .............................................................................................................................. 75
9 Les 9: Neo-Klassieke Grondleggers ........................................................................................ 77
9.1 Neo-Klassieke Revolutie .................................................................................................... 77
9.1.1 Situering...................................................................................................................... 77
9.1.2 Klassieke economie in vraag ........................................................................................ 77
9.1.3 Zoektocht alternatieven ............................................................................................... 77
9.2 Jevons ............................................................................................................................... 78
9.3 Menger .............................................................................................................................. 80
9.4 Historische School ............................................................................................................ 82
9.4.1 Situering...................................................................................................................... 82
9.4.2 Oude historische school .............................................................................................. 82
9.4.3 Nieuwe historische school ........................................................................................... 83
, 9.5 Walras ............................................................................................................................... 84
9.6 Neo-Klassieke Economie (tov Klassieke) ............................................................................. 86
10 Les 10: Theorie Algemeen Economisch Evenwicht .................................................................. 86
10.1 Erfenis vn Walras.............................................................................................................. 86
10.2 Pareto .............................................................................................................................. 88
10.3 Weense bijdragen............................................................................................................. 89
10.4 Economisten in het Interbellum ........................................................................................ 91
10.5 Arrow & Debreu ................................................................................................................ 93
11 Les 11: Ontwikkeling vd Welvaartseconomie .......................................................................... 95
12 Les 12: Keynes & Macro-economie......................................................................................... 95
,1 Les 1: Inleiding – Griekse Oudheid – Scholastieken
1.1 Inleiding
• Waarom dit vak
o Interessant
o Waar grote ideeën in economie vandaan komen
• Whig Histories
Verleden bekijken met hedendaagse bril
➔ Nt juiste manier => Zien in tijdsgeest
• Bestudeer verleden + Rationeel bekijken
Zien van waar economische ideeën komen en evolutie er van bekijken
Bronnen
• Primair => Auteurs zelf / Correspondentie op ideeën
• Secundaire bronnen => Literatuur over wat auteurs hebben gedaan
o Professionele literatuur
▪ Klassiekers
▪ Vaktijdschriften (publicatie in wetenschappelijk tijdschrift)
o Handboeken
o Internet
Is economie een wetenschap?
• Belangrijke bijdragen voor deze discussie
o Karl Popper
▪ Falsificationisme
• Elke uitspraak = Voorlopig
o Nooit zeker dat theorie juist is
o Theorie moet GETEST kunnen worden
o => Als niet voldoet aan test -> Klopt nt, verwerp
o Progressie door verwijderen theorieën die fout uitvallen bij
een test
o Thomas Kuhn
▪ Paradigma theorie
• Paradigma = Aanname
• Anomalieën die zich opstapelen
, o => Twijfel over theorie/paradigma -> Vervang/verwerp
• => Wetenschap vooruitgang niet opbouwend, maar vervangt
paradigma’s
o Imre Lakatos
▪ Verfijnd Falsificationisme
• Harde kern vast, maar kan gordel er rond wel aanpassen bij veel
anomalieën
o Deidre McCloskey
▪ Retoriek van Economie
• Veel wetenschappelijke methoden etc maar niet daadwerkelijk
gebruikt in praktijk
• Kijken hoe economen communiceren over hun ideeën
(overtuigingskracht bij praten etc)
• => Economie niet puur objectief
Economie als Dismal Science
• (=trieste wetenschap)
• Van Thomas Carlyle
o Associatie economie en philantropisten bij slavernij
o => Dacht dat in tegenspraak was tegen pessimisme Malthus
▪ (te veel volk, te weinig middelen)
o Maar was eigenlijk in tegenspraak tegen Mill en andere economisten die ijverde
voor afschaffing slavernij
o (Was sterk voor kolonisatie)
1.2 Griekse oudheid
1.2.1 Situering
450-300 bC
Maatschappij anders dan bij ons:
• Klassenstructuur (slaven, vrij, …) => In geboren en kan nt echt in veranderen
• LB dominant
• Geld marginaal (gebruikt, maar niet dominant)
, Gn econ wetenschap
• Wel “Oikonomia”
o = Vaardigheid huishouden beheren vr levensnoodzakelijkheden
▪ Budgetteren etc
• Nt perse rijk worden, mr specifiek goed doel verwezenlijken
o => plato en Aristoteles
1.2.2 Plato
• Leerling van Socrates
o Niet zeker of Socrates bestond, maar naam veel genoemd in dialogen
• Leermeester van Aristoteles
• Oprichter “Academie”
• Schreef als dialoog met Socrates
Werkstukken
• Republiek
o = Ideale “rechtvaardige” staat volgens hem
o Hiërarchische opbouw:
▪ Heersende klasse:
• Heersers
o Wetten maken
o Vr wijze mensen
o Opgeleid vr beleid
▪ => Selectie met examens
• Bewakers
o Zorgen dat wetten gevolgd worden
▪ Producenten
• Ondergeschikt
• (incl. handelaars)
o Handelaars minste waarde volgens Plato
o Indeling obv:
▪ Ongelijkheid van natuurlijke aanleg
• Taak aansluiten bij wat goed kan -> Beste econ
▪ Veel verschillende behoeftes
▪ => Mens wilt veel verschillende dingen die nt iedereen kan maken
Economisch Denken:
Inhoudsopgave
1 Les 1: Inleiding – Griekse Oudheid – Scholastieken ...................................................................5
1.1 Inleiding ..............................................................................................................................5
1.2 Griekse oudheid ..................................................................................................................6
1.2.1 Situering ......................................................................................................................6
1.2.2 Plato ............................................................................................................................7
1.2.3 Aristoteles ...................................................................................................................8
1.3 Scholastieken .................................................................................................................... 10
2 Les 2: Mercantilisme – Petty – Cantillon – Law – Boisguilbert ................................................... 12
2.1 Mercantilisme.................................................................................................................... 12
2.2 Petty .................................................................................................................................. 16
2.3 Cantillon ........................................................................................................................... 17
2.4 John Law ........................................................................................................................... 19
2.5 De Boisguilbert .................................................................................................................. 20
3 Les 3: De Fysiocraten............................................................................................................. 21
3.1 Situering ............................................................................................................................ 21
3.2 Quesnay en andere fysiocraten .......................................................................................... 21
3.3 Wereldvisie........................................................................................................................ 23
3.4 Econ inzichten ................................................................................................................... 24
3.4.1 Le Tableau Economique ............................................................................................. 25
3.4.2 Econ beleid................................................................................................................ 26
3.5 Neergang fysiocratie .......................................................................................................... 27
3.6 Invloed Tableau 20e E ......................................................................................................... 27
3.6.1 Leontief ..................................................................................................................... 27
3.6.2 Sraffa......................................................................................................................... 28
4 Les 4: Mandeville – Adam Smith ............................................................................................. 28
, 4.1 Mandeville ......................................................................................................................... 28
4.2 Adam Smith ....................................................................................................................... 30
4.2.1 Situering .................................................................................................................... 30
4.2.2 Biografie .................................................................................................................... 31
4.2.3 Als Moraal filosoof ..................................................................................................... 32
4.2.4 Als Liberaal ................................................................................................................ 32
4.2.5 Econ Analyse ............................................................................................................. 33
5 Les 5: Malthus – Ricardo ........................................................................................................ 38
5.1 Malthus ............................................................................................................................. 38
5.1.1 Situering .................................................................................................................... 38
5.1.2 Biografie .................................................................................................................... 39
5.1.3 Demografische theorie ............................................................................................... 39
5.1.4 Wet van Say ............................................................................................................... 41
5.1.5 Malthus en Keynes ..................................................................................................... 42
5.2 Ricardo.............................................................................................................................. 42
5.2.1 Situering .................................................................................................................... 42
5.2.2 Biografie .................................................................................................................... 42
5.2.3 Waardeleer ................................................................................................................ 43
5.2.4 Verdelingsleer ............................................................................................................ 45
5.2.5 Buitenlandse handel & Machinevraagstuk ................................................................... 47
5.2.6 Reacties op hem ........................................................................................................ 48
6 Les 6: Bentham – Vroege Socialisten – Mill .............................................................................. 48
6.1 Bentham ........................................................................................................................... 48
6.1.1 Situering (Rond 1900) ................................................................................................. 48
6.1.2 Biografie .................................................................................................................... 49
6.1.3 Econ onderzoek ......................................................................................................... 50
6.2 Vroege Socialisten ............................................................................................................. 50
6.2.1 Owen......................................................................................................................... 50
6.2.2 Saint-Simon ............................................................................................................... 51
6.2.3 Saint-Simonisten ....................................................................................................... 52
6.2.4 Fourier ....................................................................................................................... 53
6.2.5 Proudhon ................................................................................................................... 55
, 6.3 Mill .................................................................................................................................... 56
6.3.1 Situering .................................................................................................................... 56
6.3.2 Biografie .................................................................................................................... 56
6.3.3 Visie op Economische wetenschap ............................................................................. 56
6.3.4 Eigendom .................................................................................................................. 61
6.3.5 Waardeleer ................................................................................................................ 62
7 Les 7: Marx & Volgelingen....................................................................................................... 62
7.1 Situering ............................................................................................................................ 62
7.2 Biografie ............................................................................................................................ 63
7.3 Filosofische achtergrond .................................................................................................... 64
7.4 Criticus economische wetenschap..................................................................................... 64
7.5 Waardeleer ........................................................................................................................ 65
7.5.1 Formele uitwerking .................................................................................................... 67
7.6 Transformatieprobleem ...................................................................................................... 68
7.7 Ontwikkeling vh kapitalisme ............................................................................................... 69
7.8 Invloed .............................................................................................................................. 70
8 Les 8: Neo-Klassieke Voorlopers ............................................................................................ 70
8.1 Cournot ............................................................................................................................. 70
8.2 Dupuit ............................................................................................................................... 73
8.3 Gossen .............................................................................................................................. 75
9 Les 9: Neo-Klassieke Grondleggers ........................................................................................ 77
9.1 Neo-Klassieke Revolutie .................................................................................................... 77
9.1.1 Situering...................................................................................................................... 77
9.1.2 Klassieke economie in vraag ........................................................................................ 77
9.1.3 Zoektocht alternatieven ............................................................................................... 77
9.2 Jevons ............................................................................................................................... 78
9.3 Menger .............................................................................................................................. 80
9.4 Historische School ............................................................................................................ 82
9.4.1 Situering...................................................................................................................... 82
9.4.2 Oude historische school .............................................................................................. 82
9.4.3 Nieuwe historische school ........................................................................................... 83
, 9.5 Walras ............................................................................................................................... 84
9.6 Neo-Klassieke Economie (tov Klassieke) ............................................................................. 86
10 Les 10: Theorie Algemeen Economisch Evenwicht .................................................................. 86
10.1 Erfenis vn Walras.............................................................................................................. 86
10.2 Pareto .............................................................................................................................. 88
10.3 Weense bijdragen............................................................................................................. 89
10.4 Economisten in het Interbellum ........................................................................................ 91
10.5 Arrow & Debreu ................................................................................................................ 93
11 Les 11: Ontwikkeling vd Welvaartseconomie .......................................................................... 95
12 Les 12: Keynes & Macro-economie......................................................................................... 95
,1 Les 1: Inleiding – Griekse Oudheid – Scholastieken
1.1 Inleiding
• Waarom dit vak
o Interessant
o Waar grote ideeën in economie vandaan komen
• Whig Histories
Verleden bekijken met hedendaagse bril
➔ Nt juiste manier => Zien in tijdsgeest
• Bestudeer verleden + Rationeel bekijken
Zien van waar economische ideeën komen en evolutie er van bekijken
Bronnen
• Primair => Auteurs zelf / Correspondentie op ideeën
• Secundaire bronnen => Literatuur over wat auteurs hebben gedaan
o Professionele literatuur
▪ Klassiekers
▪ Vaktijdschriften (publicatie in wetenschappelijk tijdschrift)
o Handboeken
o Internet
Is economie een wetenschap?
• Belangrijke bijdragen voor deze discussie
o Karl Popper
▪ Falsificationisme
• Elke uitspraak = Voorlopig
o Nooit zeker dat theorie juist is
o Theorie moet GETEST kunnen worden
o => Als niet voldoet aan test -> Klopt nt, verwerp
o Progressie door verwijderen theorieën die fout uitvallen bij
een test
o Thomas Kuhn
▪ Paradigma theorie
• Paradigma = Aanname
• Anomalieën die zich opstapelen
, o => Twijfel over theorie/paradigma -> Vervang/verwerp
• => Wetenschap vooruitgang niet opbouwend, maar vervangt
paradigma’s
o Imre Lakatos
▪ Verfijnd Falsificationisme
• Harde kern vast, maar kan gordel er rond wel aanpassen bij veel
anomalieën
o Deidre McCloskey
▪ Retoriek van Economie
• Veel wetenschappelijke methoden etc maar niet daadwerkelijk
gebruikt in praktijk
• Kijken hoe economen communiceren over hun ideeën
(overtuigingskracht bij praten etc)
• => Economie niet puur objectief
Economie als Dismal Science
• (=trieste wetenschap)
• Van Thomas Carlyle
o Associatie economie en philantropisten bij slavernij
o => Dacht dat in tegenspraak was tegen pessimisme Malthus
▪ (te veel volk, te weinig middelen)
o Maar was eigenlijk in tegenspraak tegen Mill en andere economisten die ijverde
voor afschaffing slavernij
o (Was sterk voor kolonisatie)
1.2 Griekse oudheid
1.2.1 Situering
450-300 bC
Maatschappij anders dan bij ons:
• Klassenstructuur (slaven, vrij, …) => In geboren en kan nt echt in veranderen
• LB dominant
• Geld marginaal (gebruikt, maar niet dominant)
, Gn econ wetenschap
• Wel “Oikonomia”
o = Vaardigheid huishouden beheren vr levensnoodzakelijkheden
▪ Budgetteren etc
• Nt perse rijk worden, mr specifiek goed doel verwezenlijken
o => plato en Aristoteles
1.2.2 Plato
• Leerling van Socrates
o Niet zeker of Socrates bestond, maar naam veel genoemd in dialogen
• Leermeester van Aristoteles
• Oprichter “Academie”
• Schreef als dialoog met Socrates
Werkstukken
• Republiek
o = Ideale “rechtvaardige” staat volgens hem
o Hiërarchische opbouw:
▪ Heersende klasse:
• Heersers
o Wetten maken
o Vr wijze mensen
o Opgeleid vr beleid
▪ => Selectie met examens
• Bewakers
o Zorgen dat wetten gevolgd worden
▪ Producenten
• Ondergeschikt
• (incl. handelaars)
o Handelaars minste waarde volgens Plato
o Indeling obv:
▪ Ongelijkheid van natuurlijke aanleg
• Taak aansluiten bij wat goed kan -> Beste econ
▪ Veel verschillende behoeftes
▪ => Mens wilt veel verschillende dingen die nt iedereen kan maken
