Bestuursrecht Samenvatting Lierman | KU Leuven | 2025/2026

lOMoARcPSD|63443040




Bestuursrecht copy - sv van alle leerstof




Te kennen pagina’s : p. 12-16, 24-25, 29-45, 49-50, 77-82, 122-130, 134-185, 186-201, 204-
240, 242-328, 331-395




Downloaded by ANDREA PRUSZYNSKA ()

, lOMoARcPSD|63443040




¬
Deel 1. Publiekrecht in perspectief
Hoofdstuk 1. Basisbegrippen en centrale thema’s vh publiekrecht
Het recht wordt opgedeeld in twee groepen

 Publiekrecht
o Organisatie & optreden van de overheid
o Regelt verhoudingen tussen overheid en burgers
o GWR, bestuursrecht, fiscaal recht, strafrecht, gerechtelijk recht
 Privaatrecht
o Organisatie van relaties tussen leden van samenleving
o Regelt onderlinge verhoudingen tussen personen
o Contractenrecht, aansprakelijkheidsrecht, goederenrecht

Afdeling 1. Inleiding : publiekrecht in een gelaagde rechtsorde
2 centrale begrippen van het grondwettelijk bestuursrecht: De grondwet en het bestuur
 Vandaag grondwettelijk recht terug te vinden op alle niveaus van het lokale tot het
internationale = gelaagde rechtsorde.

Afdeling 2. De grondwet (Stefan Sottiaux)

De verschillende functies die de GW tot op vandaag vervult :

1. Het organiseren v/d overheidsmacht

2. Het beperken van de overheidsmacht (2 technieken)

§1. De betekenis en functies van de grondwet

Eerste functie : democratische organisatie van de overheidsmacht (positieve functie)

 De GW brengt de OH tot stand = constitutioneel recht
 De GW vervult deze rol door een regering te vormen & de bevoegdheden v/d
verschillende overheidsorganen vast te leggen

Tweede functie : beperken van de overheidsmacht (negatieve functie)

 2 technieken
o Het verdelen v/d Ohsmacht tss diverse ambten, instelling of organen
o Het inperken v/d Ohsmacht door het verankeren van fundamentele rechten
& vrijheden

Machtenscheiding: 1ste techniek om macht OH te begrenzen is spreiding over verschillende
entiteiten & organen kan op 2 manieren :




Downloaded by ANDREA PRUSZYNSKA ()

, lOMoARcPSD|63443040




¬
1. Functionele/horizontale machtenspreiding: verschillende taken & bevoegdheden vd
OH binnen 1 en hetzelfde OHsverband aan verschillende ambten/organen toebedelen

2. Territoriale/verticale machtenspreiding: omschreven OHsverbanden (bv. Unie, staat,
deelstaten, lokale besturen, ...)

Horizontale machtenscheiding

Montesquieu – De l’esprit des lois : “macht in één hand is altijd gevaarlijk, het is een
ingrediënt voor een dictatuur”  er is een scheiding der machten nodig waar verschillende
staatsmachten elkaar in evenwicht houden (verschillende staatsmachten moeten
gescheiden zijn maar toch elkaar in evenwicht houden, checks and balances)

 Deugden : vrede, dapperheid, voorzichtigheid, matigheid/evenredigheid/zuinigheid
(=gematigd omgaan met machtsuitoefening ),zorgvuldigheid/onpartijdigheid
Staatsstructuur

 ‘trias politica’ = horizontale machtenscheiding
o Techniek om macht van overheid te begrenzen
o Verschillende taken & bevoegdheden binnen eenzelfde overheidsverband
kunnen aan verschillende organen worden toebedeeld
 Drie overheidsfuncties die worden beschreven :
o WM : opstellen van algemene regels
o UM : beoogt die regels te doen naleven (RB, hoven)
o RM : beslechten van geschillen (algemene rechtsregels uitvaardigen,
afzonderlijke rechtcolleges)

BEGRIP EN EVOLUTIE VAN HET BESTUUR
Bestuursbegrip : impact horizontale machtenscheiding

Bestuur = organen en instellingen van de UM (nuancering : ook lokale besturen)
Maar meer dan ‘uitvoerende’ taken :
 Bepaalde bestuurlijke handelingen hebben een materieel wetgevende inhoud bv.
gemeentereglement
 Bestuurlijke rechtscolleges oefenen een rechtsprekende functie uit en zijn geen
besturen bv. Raad van State
 Ook WM en RM nemen bestuurlijke beslissingen bv. gunning overheidsopdracht,
aanwerving personeel


Evolutie van het bestuur

 Overheidsapparaat is steeds verder uitgebouwd, in meest uiteenlopende
aangelegenheden (Openbaar vervoer, gezondheidszorg, burgerlijke stand, sociale
zekerheid, cultuur, radio en televisie, onderwijs, ...)




Downloaded by ANDREA PRUSZYNSKA ()

, lOMoARcPSD|63443040




¬
 Doorheen de tijd zijn criteria vooropgesteld die elk afzonderlijk/gecombineerd
trachten de grens tussen privaat & publiek af te lijnen
o Organiek criterium : hoedanigheid van betrokken personen
o Inhoudelijk criterium : functie van de rechtsregels
o Instrumenteel criterium : gehanteerde technieken

Opkomst van nieuwe organisatievormen en werkmethodes

 Modernisering naar het beeld van het private ondernemerschap
- Rationele besteding van middelen
- Resultaatgerichte & klantvriendelijke aanpak
 Verzelfstandiging door beroep op gespecialiseerde diensten en instellingen
- Autonomie ten aanzien van het centrale gezag
 Kerntakendebat en privatisering van overheidstaken
- Uitvoering door private factoren : “wat kunnen we overlaten aan private sectoren
en wat moet de overheid nog doen?”

Verticale machtenscheiding

 Gelaagde rechtsorde : elke burger maakt deel uit van verschillende
overheidsverbanden: gemeente, provincie, Vlaams(e) Gemeenschap en Gewest,
Belgische federale staat, EU &, regionale/ internationale organisaties
 2 technieken: ze sluiten elkaar niet uit maar zijn complementair (bv. België)
1. Federalisme = implicaties van spreiding van bevoegdheden tss verschillende
autonome rechtsordes
2. Decentralisatie = centrale OH kent taken toe aan ondergeschikte besturen



BESTUREN IN DE GELAAGDE RECHTSORDE
Federalisme en decentralisatie

 Federalisme : spreiding van bevoegdheden tussen verschillende autonome
rechtsorde
o Staan op hetzelfde niveau als federaal
o Toekenning van bevoegdheden aan geografisch afgebakende autonome
deelstaten ve groter federaal geheel die gezag uitoefenen over een
grondgebied (Bv. Canada, DL, VS)
o Kenmerken
 Basis is grondwet
 Deelstaten zijn autonoom
 Geen toezicht van de federale overheid
 Deelstatelijke normen hebben kracht van wet
 MAAR niet soeverein




Downloaded by ANDREA PRUSZYNSKA ()