Goederenrecht leereenheid 5: bijzonderheden bij overdracht
Informatie Brightspace
Bijzondere vormen van overdracht:
1. De overdracht onder voorwaarde;
2. De levering van toekomstige goederen bij voorbaat;
3. De overdracht van vorderingen op naam (cessie)
Overdracht onder voorwaarde
- Een rechtshandeling kan onder een voorwaarde worden verricht, tenzij uit
de wet of uit de aard v.d. rechtshandeling anders voortvloeit art. 3:38.
- De werking van voorwaardelijke verbintenissen staat in afdeling 6.1.5 BW.
Levering bij voorbaat
- Roerende zaken en vorderingsrechten kunnen bij voorbaat geleverd
worden, registergoederen niet.
Overdracht van vorderingsrechten (cessie)
- De overdracht van vorderingsrechten wordt cessie genoemd.
- Benamingen:
o Overdragen = cederen
o De vervreemder = cedent
o De verkrijger = cessionaris
o De schuldenaar v.d. gecedeerde vordering = debitor cessus
- De wijze van levering art. 3:94 wordt onderverdeeld in:
1. Medegedeelde of openbare cessie
2. Stille cessie
Kennisclip: cessie, de overdracht van vorderingen op naam
Cessie
Cessie = de overdracht van een vordering op naam
Vorderingsrechten zijn goederen
- = een persoonlijk recht, een aanspraak, van een persoon jegens een
bepaalde andere persoon.
- Vorderingsrecht wordt ook wel een relatief recht genoemd.
- Art. 3:94: tegen een of meer bepaalde personen uit te oefenen rechten.
- In het goederenrecht wordt een vordering beschouwd als een goed. En een
vorderingsrecht is een vermogensrecht art. 3:6.
- Elk goed en dus ook een vermogensrecht is ib overdraagbaar.
Overdracht van vorderingsrechten
- Overdracht is een vorm van verkrijging van goederen.
- Vereisten voor overdracht art. 3:83: het vorderingsrecht is voor overdracht
vatbaar, niet-afhankelijk
o Art. 3:83 lid 1: hoofdregel en tenzij-bepaling. De tenzij-bepaling: de
vordering is ib overdraagbaar tenzij:
1. De wet zich ertegen verzet
2. De aard zich ertegen verzet
o Uitzondering: art. 3:83 lid 2: het contractuele
onoverdraagbaarheidsbeding
, Formulering v.h. beding: uitleg naar objectieve maatstaven HR:
Coface/Intergamma: uit de formulering v.h. beding moet naar
objectieve maatstaven blijken dat partijen goederenrechtelijke
werking als bedoeld in art. 3:83 lid 2 hebben beoogd.
o Uitzondering op lid 2 (NA 1 JULI 2025): art. 3:83 lid 3: uitsluiting v.d.
overdraagbaarheid of verpandbaarheid is niet mogelijk als het een
geldvordering op naam betreft die voortkomt uit de uitoefening van
een beroep of bedrijf. Een beding tussen schuldeiser en schuldenaar
dat ertoe strekt de overdraagbaarheid of verpandbaarheid van een
dergelijke vordering geheel of gedeeltelijk uit te sluiten dan wel
vervreemding of verpanding er van tegen te gaan, is nietig.
o Onoverdraagbaarheid leidt NIET tot beschikkingsonbevoegdheid.
- Vereisten voor overdracht art. 3:84 lid 1:
1. Geldige titel
2. Beschikkingsbevoegde vervreemder
3. Voltooide leveringshandeling
2 vormen levering van een cessie:
1. Medegedeelde of openbare cessie.
2. Stille cessie
Medegedeelde of openbare cessie
- Bij deze vorm van levering wordt aan de schuldenaar v.d. vordering
medegedeeld dat de vordering is overgegaan op een nieuwe schuldeiser.
- De vereisten art. 3:94 lid 1:
1. Een akte
Een authentieke akte of een onderhandse akte.
Voldoende is dat de cessieakte zodanige gegevens bevat dat aan de
hand daarvan kan worden vastgesteld om welke vorderingen het gaat:
HR: Spaarbank Rivierenland/Gispen q.q.)
2. Een mededeling
Art. 3:37 lid 3: ontvangsttheorie
- De levering is voltooid als de mededeling de schuldenaar heeft bereikt.
Stille cessie art. 3:94 lid 3
- Vereisten
1. Akte
Authentieke akte of onderhandse akte en registratie bij Belastingdienst.
2. GEEN mededeling
- De levering is voltooid als de authentieke akte is opgesteld of de
onderhandse akte is geregistreerd.
Bescherming
- Bescherming art. 3:88 tegen beschikkingsonbevoegdheid cedent als
gevolg van een leveringsgebrek.
- Is beperkt tot de gevallen waarin er sprake is van een titelgebrek.
Cessie bij voorbaat
Cessie bij voorbaat
- Ook een toekomstige vordering kan op de wijze van art. 3:97 bij voorbaat
worden geleverd. Dus nog voordat de cedent over de vordering kan
beschikken.
- Beperking cessie bij voorbaat: art. 3:94 lid 3: vereist een grondslag in een
bestaande rechtsverhouding.
, Dus niet alle toekomstige vorderingen kunnen bij voorbaat worden
geleverd.
- Vereist is dat de cedent de vordering rechtstreeks zal verkrijgen uit een op
het moment van levering al bestaande rechtsverhouding.
, College 2 juni 2026
Casus Fietsenwinkel
Abe heeft een fietsenwinkel. Abe koopt fietsen in bij fabrikanten en verkoopt deze
in zijn winkel aan particulieren. Op 15 mei bezoekt Brenda de winkel van Abe. Ze
laat zich uitgebreid voorlichten over de elektrische fietsen die Abe op voorraad
heeft staan en maakt een aantal proefritten. Er zit een geschikte fiets tussen die
Brenda besluit te kopen. Aangezien ze met de auto naar de winkel is gekomen,
lukt het haar niet de fiets meteen mee te nemen. Abe en Brenda spreken daarom
af dat Abe de fiets voor Brenda in de showroom bewaart en dat Brenda de fiets
de volgende dag op komt halen.
Wat Brenda niet weet, is dat de fiets enkele weken eerder door Abe is gestolen
van Erik. Op 16 mei, voordat Brenda de fiets komt ophalen, ziet Erik de fiets in de
showroom van Abe staan. Erik meldt zich bij Abe en stelt dat hij eigenaar van de
fiets is. Volgens Abe is de fiets inmiddels echter van Brenda. Hij weigert de fiets
dan ook aan Erik mee te geven.
a. Heeft Abe gelijk?
Stap 1: vereisten voor overdracht + levering
Voor overdracht v.d. fiets aan Brenda moet zijn voldaan aan art. 3:83 en
3:84
1. Overdraagbaarheid art. 3:83 lid 1
Fiets = roerende zaak, eigendomsrecht is overdraagbaar.
2. Geldige titel art. 3:84 lid 1: koopovk Abe-Brenda
3. Beschikkingsbevoegd art. 3:84: Abe heeft de fiets gestolen van
Erik. Abe is geen eigenaar en dus niet beschikkingsbevoegd.
4. Levering art. 3:90 lid 1 jo. 3:115 sub a: Abe en Brenda spreken af
dat Abe de fiets voor Brenda bewaart (Abe houdt de fiets niet
meer voor zichzelf maar voor Brenda). Dit is levering constitutum
possessorium (cp)
Stap 2: derdenbescherming
Toets vereisten art. 3:86 lid 1
1. Roerende zaak niet-registergoed: ja, een fiets
2. Levering overeenkomstig art. 3:90, 3:91 of 3:93: ja, cp-levering
(art. 3:90 jo. 3:115 onder a)
3. Anders dan om niet: ja, Brenda moet betalen voor de fiets.
4. Verkrijger te goeder trouw: Brenda koopt in een fietsenwinkel,
geen aanwijzing dat zij wist/ behoorde te weten dat de fiets
gestolen was art. 3:11.
Brenda lijkt in beginsel beschermd, maar de fiets is gestolen. Art. 3:86
lid 3: eigenaar die bezit verloor door diefstal kan zaak binnen 3 jaar
Informatie Brightspace
Bijzondere vormen van overdracht:
1. De overdracht onder voorwaarde;
2. De levering van toekomstige goederen bij voorbaat;
3. De overdracht van vorderingen op naam (cessie)
Overdracht onder voorwaarde
- Een rechtshandeling kan onder een voorwaarde worden verricht, tenzij uit
de wet of uit de aard v.d. rechtshandeling anders voortvloeit art. 3:38.
- De werking van voorwaardelijke verbintenissen staat in afdeling 6.1.5 BW.
Levering bij voorbaat
- Roerende zaken en vorderingsrechten kunnen bij voorbaat geleverd
worden, registergoederen niet.
Overdracht van vorderingsrechten (cessie)
- De overdracht van vorderingsrechten wordt cessie genoemd.
- Benamingen:
o Overdragen = cederen
o De vervreemder = cedent
o De verkrijger = cessionaris
o De schuldenaar v.d. gecedeerde vordering = debitor cessus
- De wijze van levering art. 3:94 wordt onderverdeeld in:
1. Medegedeelde of openbare cessie
2. Stille cessie
Kennisclip: cessie, de overdracht van vorderingen op naam
Cessie
Cessie = de overdracht van een vordering op naam
Vorderingsrechten zijn goederen
- = een persoonlijk recht, een aanspraak, van een persoon jegens een
bepaalde andere persoon.
- Vorderingsrecht wordt ook wel een relatief recht genoemd.
- Art. 3:94: tegen een of meer bepaalde personen uit te oefenen rechten.
- In het goederenrecht wordt een vordering beschouwd als een goed. En een
vorderingsrecht is een vermogensrecht art. 3:6.
- Elk goed en dus ook een vermogensrecht is ib overdraagbaar.
Overdracht van vorderingsrechten
- Overdracht is een vorm van verkrijging van goederen.
- Vereisten voor overdracht art. 3:83: het vorderingsrecht is voor overdracht
vatbaar, niet-afhankelijk
o Art. 3:83 lid 1: hoofdregel en tenzij-bepaling. De tenzij-bepaling: de
vordering is ib overdraagbaar tenzij:
1. De wet zich ertegen verzet
2. De aard zich ertegen verzet
o Uitzondering: art. 3:83 lid 2: het contractuele
onoverdraagbaarheidsbeding
, Formulering v.h. beding: uitleg naar objectieve maatstaven HR:
Coface/Intergamma: uit de formulering v.h. beding moet naar
objectieve maatstaven blijken dat partijen goederenrechtelijke
werking als bedoeld in art. 3:83 lid 2 hebben beoogd.
o Uitzondering op lid 2 (NA 1 JULI 2025): art. 3:83 lid 3: uitsluiting v.d.
overdraagbaarheid of verpandbaarheid is niet mogelijk als het een
geldvordering op naam betreft die voortkomt uit de uitoefening van
een beroep of bedrijf. Een beding tussen schuldeiser en schuldenaar
dat ertoe strekt de overdraagbaarheid of verpandbaarheid van een
dergelijke vordering geheel of gedeeltelijk uit te sluiten dan wel
vervreemding of verpanding er van tegen te gaan, is nietig.
o Onoverdraagbaarheid leidt NIET tot beschikkingsonbevoegdheid.
- Vereisten voor overdracht art. 3:84 lid 1:
1. Geldige titel
2. Beschikkingsbevoegde vervreemder
3. Voltooide leveringshandeling
2 vormen levering van een cessie:
1. Medegedeelde of openbare cessie.
2. Stille cessie
Medegedeelde of openbare cessie
- Bij deze vorm van levering wordt aan de schuldenaar v.d. vordering
medegedeeld dat de vordering is overgegaan op een nieuwe schuldeiser.
- De vereisten art. 3:94 lid 1:
1. Een akte
Een authentieke akte of een onderhandse akte.
Voldoende is dat de cessieakte zodanige gegevens bevat dat aan de
hand daarvan kan worden vastgesteld om welke vorderingen het gaat:
HR: Spaarbank Rivierenland/Gispen q.q.)
2. Een mededeling
Art. 3:37 lid 3: ontvangsttheorie
- De levering is voltooid als de mededeling de schuldenaar heeft bereikt.
Stille cessie art. 3:94 lid 3
- Vereisten
1. Akte
Authentieke akte of onderhandse akte en registratie bij Belastingdienst.
2. GEEN mededeling
- De levering is voltooid als de authentieke akte is opgesteld of de
onderhandse akte is geregistreerd.
Bescherming
- Bescherming art. 3:88 tegen beschikkingsonbevoegdheid cedent als
gevolg van een leveringsgebrek.
- Is beperkt tot de gevallen waarin er sprake is van een titelgebrek.
Cessie bij voorbaat
Cessie bij voorbaat
- Ook een toekomstige vordering kan op de wijze van art. 3:97 bij voorbaat
worden geleverd. Dus nog voordat de cedent over de vordering kan
beschikken.
- Beperking cessie bij voorbaat: art. 3:94 lid 3: vereist een grondslag in een
bestaande rechtsverhouding.
, Dus niet alle toekomstige vorderingen kunnen bij voorbaat worden
geleverd.
- Vereist is dat de cedent de vordering rechtstreeks zal verkrijgen uit een op
het moment van levering al bestaande rechtsverhouding.
, College 2 juni 2026
Casus Fietsenwinkel
Abe heeft een fietsenwinkel. Abe koopt fietsen in bij fabrikanten en verkoopt deze
in zijn winkel aan particulieren. Op 15 mei bezoekt Brenda de winkel van Abe. Ze
laat zich uitgebreid voorlichten over de elektrische fietsen die Abe op voorraad
heeft staan en maakt een aantal proefritten. Er zit een geschikte fiets tussen die
Brenda besluit te kopen. Aangezien ze met de auto naar de winkel is gekomen,
lukt het haar niet de fiets meteen mee te nemen. Abe en Brenda spreken daarom
af dat Abe de fiets voor Brenda in de showroom bewaart en dat Brenda de fiets
de volgende dag op komt halen.
Wat Brenda niet weet, is dat de fiets enkele weken eerder door Abe is gestolen
van Erik. Op 16 mei, voordat Brenda de fiets komt ophalen, ziet Erik de fiets in de
showroom van Abe staan. Erik meldt zich bij Abe en stelt dat hij eigenaar van de
fiets is. Volgens Abe is de fiets inmiddels echter van Brenda. Hij weigert de fiets
dan ook aan Erik mee te geven.
a. Heeft Abe gelijk?
Stap 1: vereisten voor overdracht + levering
Voor overdracht v.d. fiets aan Brenda moet zijn voldaan aan art. 3:83 en
3:84
1. Overdraagbaarheid art. 3:83 lid 1
Fiets = roerende zaak, eigendomsrecht is overdraagbaar.
2. Geldige titel art. 3:84 lid 1: koopovk Abe-Brenda
3. Beschikkingsbevoegd art. 3:84: Abe heeft de fiets gestolen van
Erik. Abe is geen eigenaar en dus niet beschikkingsbevoegd.
4. Levering art. 3:90 lid 1 jo. 3:115 sub a: Abe en Brenda spreken af
dat Abe de fiets voor Brenda bewaart (Abe houdt de fiets niet
meer voor zichzelf maar voor Brenda). Dit is levering constitutum
possessorium (cp)
Stap 2: derdenbescherming
Toets vereisten art. 3:86 lid 1
1. Roerende zaak niet-registergoed: ja, een fiets
2. Levering overeenkomstig art. 3:90, 3:91 of 3:93: ja, cp-levering
(art. 3:90 jo. 3:115 onder a)
3. Anders dan om niet: ja, Brenda moet betalen voor de fiets.
4. Verkrijger te goeder trouw: Brenda koopt in een fietsenwinkel,
geen aanwijzing dat zij wist/ behoorde te weten dat de fiets
gestolen was art. 3:11.
Brenda lijkt in beginsel beschermd, maar de fiets is gestolen. Art. 3:86
lid 3: eigenaar die bezit verloor door diefstal kan zaak binnen 3 jaar
