Samenvatting Sociale Psychologie | H7 Zelfcognitie & Attributie | Arteveldehogeschool | 2025/26

Hoofdstuk 7: Zelfcognitie en zelfperceptie
Zelfconcept: zelfkennis (zelfcognitie) + zelfwaardegevoel (zelfperceptie)
 Zelfkennis: resultaat v/ info via verschillende bronnen verkregen

Zelfobservatie = kijken nr jezelf, prestaties, spiegelbeeld, gedrag,
gedachten, verlangens, motieven
ZO beter leren kennen + eigen gedrag leren plaatsen,
begrijpen, voorspellen
Sociale spiegel = anderen jou kennis verschaffen over hoe je bent +
(invloed), overkomt
looking-glass  Expliciet (lijkt geïrriteerd), impliciet (vermijden door
self geïrriteerde reacties)
Vergelijken met Info v/ anderen baseren op signifciant other
anderen Vb. weet alleen dat je hard kan rennen als wedstrijd tegen
anderen, intelligentietest (resultaten vergeleken met
normgroep)


 Zelfwaardegevoel: hoe zie je jezelf? Waar hecht je waarde aan? Hoe zien
anderen jou?

 Helpt sociale info verwerken + gebruiken om sociale wereld begrijpen + in
handelen


7.1 DE ZELFPERCEPTIETHEORIE VAN BEM


= onszelf leren kennen door eigen gedrag observeren
 Vluchtige blik, toevallige waarneming waar conclusies aan verbinden over
eigen verlangens, persoonlijkheidseigenschappen, competenties, opinies,
meningen, capaciteiten
 Objectief OF irrationeel, onlogische wijze tot oordeel
Zelfwaardegevoel: hoe tegenover jezelf staan  appreciatie/attitude tegenover
jezelf
 Zelfkennis afwegen tegenover waardeoordelen
 Pos. Zelfwaardegevoel: jijzelf beantw aan zaken die belangrijk in
leven, wereld
 Laag zelfwaardegevoel: niet voldoen aan hetgeen waar waarde
aan hecht
 Probleem zelfconcept: gedragingen kan foutief + irrationeel gelabeld 
eigen gedrag linken aan onveranderlijke persoonlijkheid (machteloos
voelen)
2 tendensen (belangrijke functie uitoefenen):

Tendens tot = zelfbeeld in stand houden
zelfconsiste  Adolescentie = woelige periode: op korte tijd veel
ntie veranderingen  niet thuis voelen in eigen lichaam,
hoofd

1

,  Emotioneel belastend
Tendens tot = zo pos. Mogelijk zelfbeeld behouden
zelfverheffin  Info die zelfbeeld neg.  vertekend, genegeerd,
g bestreden
 Depressie = omgekeerd: henzelf + eigen gedrag neg.
kaderen




7.2 ZELFATTRIBUTIE


Eigen gedrag verklaren obv persoonseigenschappen, situationele invloeden
 Eigen gedrag extern attribueren, gedrag ander intern (actor-observator-
attributiefout + fundamentele attributiefout)
4 dimensies Weiner:

I. Plaats v/  Intern: persoon in zichzelf kijken om oorzaak
causaliteit te vinden
(intern, extern)  Extern: omgeving = uitlokkende factor
II. Dimensie v/ = eigen gedrag, gevolgen = veranderlijk of stabiel
stabiliteit  Variabel: geleverde inspanning, concentratie
 Stabiel: capaciteiten, vaardigheden
III. Globaliteit  Oorzaak gedrag = algemeen, globaal  veel
terreinen gevolgen
 Gebrek capaciteit ≠ oorzaak falen 1
situatie MAAR vele gevolgen in
uiteenlopende domeinen
 Specifieke oorzaak  gevolgen
beperken tot 1, enkele taken
IV. Controleerbaar = mate waarin controle over gedrag
heid  Oncontroleerbaar? Afwachten tot uitlokkende
factor optreedt/verdwijnt
 Controleerbaar? Heft in handen  proberen
situatie in jouw voordeel doen uitdraaien




7.3 ATTRIBUTIESTIJL


7.3.1 BEHEERSINGSORIENTATIE


Julian Rotter: 4de dimensie kan levensstijl veroorzaken die bepalend vr
prestaties, succes, geluk
= attributiestijl (levensinstelling, houding)
 Afhankelijk beheersingsorientatie, locus of control beliefs:
overtuigingen over eigen (on)macht situatie

Externals (externe = toeschrijven aan geluk, pech (toeval)

2