POLITICOLOGIE
H1: POLITIEK EN POLITICOLOGIE
WAT IS POLITIEK?
EEN FUNDAMENTELE (EXISTENTIËLE) VRAAG
Moeilijk aan te geven wat politiek is, maar wel een belangrijke vraag
- Belangrijke vraag, zowel voor politicologen als voor niet-politiciologen
Definitie van vroeger: politiek is wat door de staat moet geregeld worden
- Maar: wat wordt bedoeld met ‘de staat’? -> verschillende visie’s op ‘de staat’:
Minimal state Nanny state
- 19de eeuw - Hedendaags
- Orde en tucht, bescherming van grenzen - Interventionistische welvaartsstaat
- Beperkt aantal verzorgende taken
o Wat verwacht je van de staat? -> de 1 vindt dat de staat veel meer moet doen dan de
andere
o Onenigheid bij politicologe: eindeloze reeks definities (NK)
Domein/arena vs aspect/proces
Vanaf wanneer hebben we het over politiek?
Arena- of domeinbenadering Proces- of aspectbenadering
Politiek is geassocieerd met een plaats, iets is Politiek is een proces, mechanisme getypeerd
politiek omdat het op een bepaalde plaats door een gedrag dat in alle contexten kan
gebeurt plaatsvinden
Afgebakende sfeer Aspect van sociale verhoudingen
- Stel KSA verzamelt geld met koekjesverkoop, want hebben schaarse middelen
o Discussie over schaarse middelen = typisch voor politiek → dus kan je ook binnen KSA
aan politiek doen?
1
,Essentially contested concept
= wezenlijk betwist begrip; concept waarover eindeloos debat bestaat omdat alle bouwstenen op zichzelf
ook betwist zijn
voorwaarde: verschillende stromingen hebben een verschillende opvatting over het correcte gebruik van
een begrip, maar iedereen erkent dat het eigen gebruik door andere betwist kan worden
- Wezenlijk betwist begrip (cf. nanny state vs minimal state, democratie en gelijkheid), door
normatieve concepten
- Andere wetenschap (vb. chemicus)
o Niet zo, een zuur is een zuur
- Oplossing: bewust zijn van bril en expliciteren (vb. stemgedrag)
o Door welke bril bekijk je iets? → Verschillende definities van politiek, omdat je op
verschillende manieren kan kijken nr de politiek
- Uiteenrafelen concepten
- Politiek moeilijk te definiëren, maar eensgezind over oorsprong
ESSENTIËLE ONDERDELEN VAN POLITIEK
WAT IS POLITIEK (POLITIKA)?
- oorsprong: (πολιτεια) politika: betrekking op polis (collectieve zaken) vs private leven (idiotika)
o ‘De mens is een politiek (sociaal) dier’ (Aristoteles): ‘zoön politikon’ vs. ‘Idiotes’ (politiek
als levenwijze)
▪ De mens moet zich moeien met het organiseren van collectieve zaken
o Zeer hoogstaand, maar beperkt tot vrije mannen (verheven beeld)
▪ Als je je niet bezighoud met de politiek, ben je een idioot
▪ Politiek was exclusief in Griekenland in die tijd, maar was toch een soort
ideaalbeeld
- Traditionele bevolking heeft 2 dingen nodig:
o Territorium: staten, EU, …
o Bevolking; een groep mensen
▪ Ontstaan discussies tussen personen bevolking binnen een bepaald territorium
-> politiek zal oplossing moeten bieden
- David Easton (A framework for Political Analysis):
o Politiek maakt keuzes binnen een wereld van schaarste
o Politiek als “bindende allocatie van waarden voor een samenleving”
- Evolutie
o Definitie van politiek verandert doorheen de tijd
▪ Territorialiteit werd minder belangrijk -> globaliserin!!
• Wereld = 1 groot dorp vb. Europa kan grote bedrijven regelgeving
opleggen => samenwerking op economisch vlak
▪ Migratie, klimaat, corona
- Authoritative allocation for a society
o het gaat om beslissingen die gezaghebbend zijn voor de hele samenleving.
2
,ENKELE BIJDRAGEN UIT DE GESCHIEDENIS
‘GESCHIEDENIS’ VAN POLITIEK
- 3 hoogtepunten geweest in de geschiedenis
o Deze 3 hoogtepunten zijn van groot belang geweest -> hebben impact gehad op de
manier hoe we vandaag kijken naar de politiek
Klassieke Griekenland Machiavelli Franse Revolutie
= nastreven van het goede leven = streven naar macht = organisatie binnen de staat
zoön politikon’ (iedereen Il Principe (1532) Ontstaan ideologieën
politicus)
Handleiding: machtsverwerving Politiek is zaak van velen
Betrokkenheid bij de publieke en –behoud (cf. citaat) (geboorte parlement = parler)
zaak, wie enkel inzit met zijn
Politiek = macht
privé leeft niet volwaardig - Niet enkel de vorst en
- Je moet gewetensloos de elite, maar steeds
- oorsprong: (πολιτεια)
en onbeschaamd meer burgers moeten
politika: betrekking op
heersen zich kunnen uitspreken
polis (collectieve zaken)
- Je moet sluw zijn over de vraag hoe de
vs private leven - “het doel heiligt de samenleving
idiotikos
middelen” georganiseerd moet
- ‘De mens is een politiek
- Je mag als roofdier te worden
(sociaal) dier’
werk gaan (=verlichtingsidee)
(Aristoteles): ‘zoön - Politiek = strijd & alles
politikon’ vs. ‘Idiotes’ Politiek = discussie over
draait om macht
- Zeer hoogstaand, maar inrichting (inhoudelijke laag)
beperkt tot vrije
mannen (verheven - Politiek staat voor de
beeld) manier waarop het
gedachtegoed van
nieuwe stromingen
(ideologieen) moet
gerealiseerd worden
Inhoud en lading evolueren =
moeilijk te definiëren
Dit beeld leeft nog steeds:
mensen hebben veel respect
voor politici -> politici worden
gezien als hoogstaande
personen
+ politici nemen het op voor het
algemeen belang
3
, EEN POGING TOT SYNTHESE
1 goeie, definitieve definitie = quasi onmogelijk, MAAR politiek is de activiteit in een samenleving die
betrekking heeft op:
- Beheren van die samenleving
- Maken vd dwingende collectieve keuzes die het samenleven van individuen en groepen regelen
= > politiek draait om macht. Het betracht de vreedzame oplossing van conflicten over die dwingende
collectieve keuzes (spelregels & instellingen)
Mensen hebben verschillende ideeën/ belangen om met de schaarse middelen hun belangen te
bereiken= belangenstrijd
Ook ideeënstrijd: verklaring en oplossing vd ongelijke verdeling van middelen naar een waardering van
collectieve doelstellingen
Lezen niet vanbuiten kennen: Politiek is een sociaal verschijnsel, d.w.z. dat het enkel kan bestaan in de
verhoudingen en interacties tussen mensen.
Politiek betreft zaken die voor een groep of collectiviteit als geheel geregeld worden. In het bijzonder heeft
politiek betrekking op vormen van samenwerking en conflict m.b.t. collectieve beslissingen, d.w.z.
beslissingen die in naam van en voor de hele gemeenschap genomen moeten worden om het samenleven
via bindende regels te ordenen.
Daartoe hebben zich specifieke instellingen en procedures ontwikkeld, alsook een politieke cultuur.
Essentieel voor deze gestolde vormen van besluitvorming en conflictbeheer is het gebruik van macht en
dus de ontwikkeling van machtsposities.
Politiek heeft een inzet, het gaat om de competitieve realisatie van doelen en de bescherming van
belangen in een omgeving van schaarste en onverenigbare doelen en criteria.
Deze inzet en de manier waarop collectieve conflicten via politiek optreden geregeld worden zijn het
product van materiële omstandigheden maar ook van verschillende en uiteenlopende, geïntegreerde
maatschappijanalyses, waarden en normen en politieke strategie. De laatstgenoemde instrueren politiek
gedrag en ondersteunen de creatie van belangen, doelstellingen en oplossingen.
POLITIEK & CONFLICTEN
Carl Schnitt
- Lid NSDAP (hitler)
- Der Begriff des Politischen(1928): essentie politiek moeten we trachten te omschrijven
- Essentieel/laatste onderscheid
o Bij morele: goed/slecht
o Bij eco: rendabel/niet rendabel
o Bij politiek: vriend/vijand (=denk je hetzelfde of denk je iets anders?)
▪ Politiek draait rond conflict (=verschil tss vriend en vijand)
• Als iedereen hetzelfde denkt, is politiek niet nodig
• Conflict is existentieel voor het bestaan van politiek (=> conflict is
positief)
- =antagonist
o Vriend en vijand -> vijand vernietigt? = geen conflict meer
4
H1: POLITIEK EN POLITICOLOGIE
WAT IS POLITIEK?
EEN FUNDAMENTELE (EXISTENTIËLE) VRAAG
Moeilijk aan te geven wat politiek is, maar wel een belangrijke vraag
- Belangrijke vraag, zowel voor politicologen als voor niet-politiciologen
Definitie van vroeger: politiek is wat door de staat moet geregeld worden
- Maar: wat wordt bedoeld met ‘de staat’? -> verschillende visie’s op ‘de staat’:
Minimal state Nanny state
- 19de eeuw - Hedendaags
- Orde en tucht, bescherming van grenzen - Interventionistische welvaartsstaat
- Beperkt aantal verzorgende taken
o Wat verwacht je van de staat? -> de 1 vindt dat de staat veel meer moet doen dan de
andere
o Onenigheid bij politicologe: eindeloze reeks definities (NK)
Domein/arena vs aspect/proces
Vanaf wanneer hebben we het over politiek?
Arena- of domeinbenadering Proces- of aspectbenadering
Politiek is geassocieerd met een plaats, iets is Politiek is een proces, mechanisme getypeerd
politiek omdat het op een bepaalde plaats door een gedrag dat in alle contexten kan
gebeurt plaatsvinden
Afgebakende sfeer Aspect van sociale verhoudingen
- Stel KSA verzamelt geld met koekjesverkoop, want hebben schaarse middelen
o Discussie over schaarse middelen = typisch voor politiek → dus kan je ook binnen KSA
aan politiek doen?
1
,Essentially contested concept
= wezenlijk betwist begrip; concept waarover eindeloos debat bestaat omdat alle bouwstenen op zichzelf
ook betwist zijn
voorwaarde: verschillende stromingen hebben een verschillende opvatting over het correcte gebruik van
een begrip, maar iedereen erkent dat het eigen gebruik door andere betwist kan worden
- Wezenlijk betwist begrip (cf. nanny state vs minimal state, democratie en gelijkheid), door
normatieve concepten
- Andere wetenschap (vb. chemicus)
o Niet zo, een zuur is een zuur
- Oplossing: bewust zijn van bril en expliciteren (vb. stemgedrag)
o Door welke bril bekijk je iets? → Verschillende definities van politiek, omdat je op
verschillende manieren kan kijken nr de politiek
- Uiteenrafelen concepten
- Politiek moeilijk te definiëren, maar eensgezind over oorsprong
ESSENTIËLE ONDERDELEN VAN POLITIEK
WAT IS POLITIEK (POLITIKA)?
- oorsprong: (πολιτεια) politika: betrekking op polis (collectieve zaken) vs private leven (idiotika)
o ‘De mens is een politiek (sociaal) dier’ (Aristoteles): ‘zoön politikon’ vs. ‘Idiotes’ (politiek
als levenwijze)
▪ De mens moet zich moeien met het organiseren van collectieve zaken
o Zeer hoogstaand, maar beperkt tot vrije mannen (verheven beeld)
▪ Als je je niet bezighoud met de politiek, ben je een idioot
▪ Politiek was exclusief in Griekenland in die tijd, maar was toch een soort
ideaalbeeld
- Traditionele bevolking heeft 2 dingen nodig:
o Territorium: staten, EU, …
o Bevolking; een groep mensen
▪ Ontstaan discussies tussen personen bevolking binnen een bepaald territorium
-> politiek zal oplossing moeten bieden
- David Easton (A framework for Political Analysis):
o Politiek maakt keuzes binnen een wereld van schaarste
o Politiek als “bindende allocatie van waarden voor een samenleving”
- Evolutie
o Definitie van politiek verandert doorheen de tijd
▪ Territorialiteit werd minder belangrijk -> globaliserin!!
• Wereld = 1 groot dorp vb. Europa kan grote bedrijven regelgeving
opleggen => samenwerking op economisch vlak
▪ Migratie, klimaat, corona
- Authoritative allocation for a society
o het gaat om beslissingen die gezaghebbend zijn voor de hele samenleving.
2
,ENKELE BIJDRAGEN UIT DE GESCHIEDENIS
‘GESCHIEDENIS’ VAN POLITIEK
- 3 hoogtepunten geweest in de geschiedenis
o Deze 3 hoogtepunten zijn van groot belang geweest -> hebben impact gehad op de
manier hoe we vandaag kijken naar de politiek
Klassieke Griekenland Machiavelli Franse Revolutie
= nastreven van het goede leven = streven naar macht = organisatie binnen de staat
zoön politikon’ (iedereen Il Principe (1532) Ontstaan ideologieën
politicus)
Handleiding: machtsverwerving Politiek is zaak van velen
Betrokkenheid bij de publieke en –behoud (cf. citaat) (geboorte parlement = parler)
zaak, wie enkel inzit met zijn
Politiek = macht
privé leeft niet volwaardig - Niet enkel de vorst en
- Je moet gewetensloos de elite, maar steeds
- oorsprong: (πολιτεια)
en onbeschaamd meer burgers moeten
politika: betrekking op
heersen zich kunnen uitspreken
polis (collectieve zaken)
- Je moet sluw zijn over de vraag hoe de
vs private leven - “het doel heiligt de samenleving
idiotikos
middelen” georganiseerd moet
- ‘De mens is een politiek
- Je mag als roofdier te worden
(sociaal) dier’
werk gaan (=verlichtingsidee)
(Aristoteles): ‘zoön - Politiek = strijd & alles
politikon’ vs. ‘Idiotes’ Politiek = discussie over
draait om macht
- Zeer hoogstaand, maar inrichting (inhoudelijke laag)
beperkt tot vrije
mannen (verheven - Politiek staat voor de
beeld) manier waarop het
gedachtegoed van
nieuwe stromingen
(ideologieen) moet
gerealiseerd worden
Inhoud en lading evolueren =
moeilijk te definiëren
Dit beeld leeft nog steeds:
mensen hebben veel respect
voor politici -> politici worden
gezien als hoogstaande
personen
+ politici nemen het op voor het
algemeen belang
3
, EEN POGING TOT SYNTHESE
1 goeie, definitieve definitie = quasi onmogelijk, MAAR politiek is de activiteit in een samenleving die
betrekking heeft op:
- Beheren van die samenleving
- Maken vd dwingende collectieve keuzes die het samenleven van individuen en groepen regelen
= > politiek draait om macht. Het betracht de vreedzame oplossing van conflicten over die dwingende
collectieve keuzes (spelregels & instellingen)
Mensen hebben verschillende ideeën/ belangen om met de schaarse middelen hun belangen te
bereiken= belangenstrijd
Ook ideeënstrijd: verklaring en oplossing vd ongelijke verdeling van middelen naar een waardering van
collectieve doelstellingen
Lezen niet vanbuiten kennen: Politiek is een sociaal verschijnsel, d.w.z. dat het enkel kan bestaan in de
verhoudingen en interacties tussen mensen.
Politiek betreft zaken die voor een groep of collectiviteit als geheel geregeld worden. In het bijzonder heeft
politiek betrekking op vormen van samenwerking en conflict m.b.t. collectieve beslissingen, d.w.z.
beslissingen die in naam van en voor de hele gemeenschap genomen moeten worden om het samenleven
via bindende regels te ordenen.
Daartoe hebben zich specifieke instellingen en procedures ontwikkeld, alsook een politieke cultuur.
Essentieel voor deze gestolde vormen van besluitvorming en conflictbeheer is het gebruik van macht en
dus de ontwikkeling van machtsposities.
Politiek heeft een inzet, het gaat om de competitieve realisatie van doelen en de bescherming van
belangen in een omgeving van schaarste en onverenigbare doelen en criteria.
Deze inzet en de manier waarop collectieve conflicten via politiek optreden geregeld worden zijn het
product van materiële omstandigheden maar ook van verschillende en uiteenlopende, geïntegreerde
maatschappijanalyses, waarden en normen en politieke strategie. De laatstgenoemde instrueren politiek
gedrag en ondersteunen de creatie van belangen, doelstellingen en oplossingen.
POLITIEK & CONFLICTEN
Carl Schnitt
- Lid NSDAP (hitler)
- Der Begriff des Politischen(1928): essentie politiek moeten we trachten te omschrijven
- Essentieel/laatste onderscheid
o Bij morele: goed/slecht
o Bij eco: rendabel/niet rendabel
o Bij politiek: vriend/vijand (=denk je hetzelfde of denk je iets anders?)
▪ Politiek draait rond conflict (=verschil tss vriend en vijand)
• Als iedereen hetzelfde denkt, is politiek niet nodig
• Conflict is existentieel voor het bestaan van politiek (=> conflict is
positief)
- =antagonist
o Vriend en vijand -> vijand vernietigt? = geen conflict meer
4
