Methoden van het wetenschappelijk onderzoek:
deel 1
Inleiding
Tips
ECTS-fiche
Doelstellingen kunnen op examen!
Handboek alle info!
Studiewijzer = overzicht leerstof, ook pagina’s die we niet moeten kennen!
Discussieforums
Na elke les huiswerkopdrachten = goede voorbereiding examen
SLIDES
In het dagelijks leven baseren we antwoorden op intuïtie en ervaring, maar
dit is niet wetenschappelijk.
In dit vak focussen we op wetenschappelijke methoden. Kritische vragen
bij onderzoek:
o Klopt de methode?
o Is dit de enige studie of zijn er meer?
o Waarom verschillen studies soms in resultaat?
o Hoe moeilijk is dit te onderzoeken?
Medewerking aan onderzoek
Deelname aan onderzoek (18u) – verplicht bij Methode deel 2 (sem 2)
ECTS-fiche: check de officiële info.
18u onderzoek = credits verdienen
CO (vanop kot): max. 12u.
IO (online of labo): andere 6u.
Voorwaarde: zonder 18u → géén examen.
Deadline: 22 mei.
Praktisch
Info: Toledopagina “medewerking aan onderzoek”.
Inschrijven via EMS.
Geïnformeerde toestemming invullen voor CO → anders kan je niet starten.
Voorbeeld: Cognitive control in media users (online studie, Nederlands,
voor credits).
1
, Hoofdstuk 1: Kennis verwerven en de
wetenschappelijke methode
Psychologen moeten goede en interessante vragen kunnen beantwoorden.
Daarvoor moeten ze ook kritisch kijken naar de manier waarop dat onderzoek
gedaan is. Daarom is een vak over onderzoeksmethoden heel belangrijk in onze
opleiding.
Vragen kun je beantwoorden op twee manieren: met niet-wetenschappelijke
methoden of met de wetenschappelijke methode.
1.1: Niet-wetenschappelijke methoden
1: Vasthoudendheid (tenacity)
Vasthoudendheid betekent dat we informatie geloven en aannemen als waar,
alleen maar omdat het altijd al zo gezegd is. Het gaat vaak om gewoontes,
clichés of bijgeloof.
Voorbeelden:
“Mosselen mag je niet eten in maanden zonder een r.”
“Tegengestelden trekken elkaar aan.”
“Een spiegel breken geeft 7 jaar ongeluk.”
We nemen dit aan als waar, niet omdat het bewezen is, maar omdat we het
steeds opnieuw horen. Hoe vaker we een uitspraak horen, hoe sneller we die
geloven. Reclame maakt hier slim gebruik van: door slogans en jingles eindeloos
te herhalen, hopen adverteerders dat we ze vanzelf als waar gaan zien en hun
product kopen.
Probleem:
Deze overtuigingen kunnen fout zijn (onderzoek toont bijvoorbeeld dat
mensen meestal aangetrokken worden tot mensen die op hen lijken, niet
tot hun tegenpolen).
Het corrigeren van zulke ideeën is erg moeilijk, omdat ze al zo lang en zo
vaak herhaald zijn.
Zelfs als er bewijs is dat het niet klopt, blijven veel mensen toch
vasthouden aan hun geloof.
2
, 2: Intuïtie
Bij intuïtie accepteren we informatie als waar, omdat het “juist aanvoelt”. We
vertrouwen hierbij op buikgevoel, instinct of een voorgevoel.
Kenmerken:
Snelle manier om antwoorden te vinden.
Vooral gebruikt als we geen informatie of bewijs hebben.
Vaak toegepast bij ethische vragen of morele dilemma’s, waar geen goed
of fout antwoord is.
Soms gebaseerd op subtiele signalen (bv. lichaamstaal of stemgeluid) of
op ervaring en herkenning van patronen.
Voorbeelden:
“Ik voel dat mijn vriend een slechte dag heeft.”
“Dit voelt niet goed, dus ik doe het niet.”
Persoonlijke keuzes: Wat zal ik eten? Ga ik uit of blijf ik thuis?
Probleem:
Er is geen manier om juiste en foute informatie te onderscheiden.
Omdat het enkel op gevoel is gebaseerd, kan intuïtie vaak misleidend zijn.
3: Autoriteit
Bij de methode van autoriteit accepteren we informatie als waar, omdat ze
afkomstig is van een expert of autoriteit. Dit kan via direct contact, boeken, tv of
internet.
Kenmerken:
Gebaseerd op vertrouwen in een expert of autoriteitsfiguur.
Vaak de snelste en makkelijkste manier om informatie te vinden (google)
Veel van ons onderwijs en dagelijks leven steunt op deze methode
(leraren, dokters, wetenschappers, boeken, websites).
Prima startpunt om kennis te verzamelen.
Voorbeelden:
Een arts raadplegen voor medische vragen.
Een boek of artikel van een psycholoog lezen.
Op internet iets opzoeken.
Reclame waarin een bekende sporter een product aanbeveelt.
3
deel 1
Inleiding
Tips
ECTS-fiche
Doelstellingen kunnen op examen!
Handboek alle info!
Studiewijzer = overzicht leerstof, ook pagina’s die we niet moeten kennen!
Discussieforums
Na elke les huiswerkopdrachten = goede voorbereiding examen
SLIDES
In het dagelijks leven baseren we antwoorden op intuïtie en ervaring, maar
dit is niet wetenschappelijk.
In dit vak focussen we op wetenschappelijke methoden. Kritische vragen
bij onderzoek:
o Klopt de methode?
o Is dit de enige studie of zijn er meer?
o Waarom verschillen studies soms in resultaat?
o Hoe moeilijk is dit te onderzoeken?
Medewerking aan onderzoek
Deelname aan onderzoek (18u) – verplicht bij Methode deel 2 (sem 2)
ECTS-fiche: check de officiële info.
18u onderzoek = credits verdienen
CO (vanop kot): max. 12u.
IO (online of labo): andere 6u.
Voorwaarde: zonder 18u → géén examen.
Deadline: 22 mei.
Praktisch
Info: Toledopagina “medewerking aan onderzoek”.
Inschrijven via EMS.
Geïnformeerde toestemming invullen voor CO → anders kan je niet starten.
Voorbeeld: Cognitive control in media users (online studie, Nederlands,
voor credits).
1
, Hoofdstuk 1: Kennis verwerven en de
wetenschappelijke methode
Psychologen moeten goede en interessante vragen kunnen beantwoorden.
Daarvoor moeten ze ook kritisch kijken naar de manier waarop dat onderzoek
gedaan is. Daarom is een vak over onderzoeksmethoden heel belangrijk in onze
opleiding.
Vragen kun je beantwoorden op twee manieren: met niet-wetenschappelijke
methoden of met de wetenschappelijke methode.
1.1: Niet-wetenschappelijke methoden
1: Vasthoudendheid (tenacity)
Vasthoudendheid betekent dat we informatie geloven en aannemen als waar,
alleen maar omdat het altijd al zo gezegd is. Het gaat vaak om gewoontes,
clichés of bijgeloof.
Voorbeelden:
“Mosselen mag je niet eten in maanden zonder een r.”
“Tegengestelden trekken elkaar aan.”
“Een spiegel breken geeft 7 jaar ongeluk.”
We nemen dit aan als waar, niet omdat het bewezen is, maar omdat we het
steeds opnieuw horen. Hoe vaker we een uitspraak horen, hoe sneller we die
geloven. Reclame maakt hier slim gebruik van: door slogans en jingles eindeloos
te herhalen, hopen adverteerders dat we ze vanzelf als waar gaan zien en hun
product kopen.
Probleem:
Deze overtuigingen kunnen fout zijn (onderzoek toont bijvoorbeeld dat
mensen meestal aangetrokken worden tot mensen die op hen lijken, niet
tot hun tegenpolen).
Het corrigeren van zulke ideeën is erg moeilijk, omdat ze al zo lang en zo
vaak herhaald zijn.
Zelfs als er bewijs is dat het niet klopt, blijven veel mensen toch
vasthouden aan hun geloof.
2
, 2: Intuïtie
Bij intuïtie accepteren we informatie als waar, omdat het “juist aanvoelt”. We
vertrouwen hierbij op buikgevoel, instinct of een voorgevoel.
Kenmerken:
Snelle manier om antwoorden te vinden.
Vooral gebruikt als we geen informatie of bewijs hebben.
Vaak toegepast bij ethische vragen of morele dilemma’s, waar geen goed
of fout antwoord is.
Soms gebaseerd op subtiele signalen (bv. lichaamstaal of stemgeluid) of
op ervaring en herkenning van patronen.
Voorbeelden:
“Ik voel dat mijn vriend een slechte dag heeft.”
“Dit voelt niet goed, dus ik doe het niet.”
Persoonlijke keuzes: Wat zal ik eten? Ga ik uit of blijf ik thuis?
Probleem:
Er is geen manier om juiste en foute informatie te onderscheiden.
Omdat het enkel op gevoel is gebaseerd, kan intuïtie vaak misleidend zijn.
3: Autoriteit
Bij de methode van autoriteit accepteren we informatie als waar, omdat ze
afkomstig is van een expert of autoriteit. Dit kan via direct contact, boeken, tv of
internet.
Kenmerken:
Gebaseerd op vertrouwen in een expert of autoriteitsfiguur.
Vaak de snelste en makkelijkste manier om informatie te vinden (google)
Veel van ons onderwijs en dagelijks leven steunt op deze methode
(leraren, dokters, wetenschappers, boeken, websites).
Prima startpunt om kennis te verzamelen.
Voorbeelden:
Een arts raadplegen voor medische vragen.
Een boek of artikel van een psycholoog lezen.
Op internet iets opzoeken.
Reclame waarin een bekende sporter een product aanbeveelt.
3
