Samenvatting KNP Neuropsychologisch onderzoek hoorcolleges en literatuur

KNP Neuropsychologisch Onderzoek Hoorcolleges en Literatuur
Week 1: Inleiding KNP en Motoriek
Hoorcollege – Algemeen
Klinisch neuropsycholoog =
- Een psycholoog die in de gezondheidszorg werkzaam is op het gebied van de diagnostiek en
behandeling van problemen die samenhangen met hersenaandoeningen
- Een scientist practitioner die een brug kan slaan tussen wetenschap en praktijk

NPO = neuropsychologisch onderzoek
KNP richt zich op kennis en theorieën over de relatie tussen hersenen en afwijkend gedrag
Onderzoeksassistent eerst, dan promotie

Hoe bepaal je wat een geschikt journal is?
- Reputatie van tijdschrift
o Impact factor, is afhankelijk van hoe vaak de onderzoeken geciteerd worden
o Er zijn verschillende soorten indexen
o Bijv. Scopus
- Doelgroep en scope
- Open access vs. traditioneel
- Peer-reviewproces
- Indexering en bibliometrische databases
o Er zijn verschillende soorten indexen: impact factor, H-index
- Duur van het publicatieproces
- Voorgaande publicaties
- Kosten en beschikbare financiering

Hoorcollege – Motoriek
Waarom kennis over motoriek belangrijk is in de klinische neuropsychologie:
- Prestatie op neuropsychologische test is afhankelijk van een goed functionerende motoriek
o Zonder beweging geen
- Motorische stoornissen komen vaak voor na hersenletsel
- Beweging & cognitie zijn verbonden
o Het maken van bewegingen is een cognitief proces

Organisatie motorisch systeem:
- Bewegen = sensoriek + cognitie + motoriek + feedback (in- en extern)/feedforward (intern)
- Functionele hiërarchie (laag naar hoog)
o 1. Reflexen
o 2. Geautomatiseerde bewegingen (bijv. houding lichaam)
o 3. Willekeurige bewegingen
- Neuro-anatomische hiërarchie
o 1. Ruggenmerg (neuronen): transport, reflexen/basale bewegingen
 Activatie van de spieren
o 2. Hersenstam: houdingsregulatie en proximale bewegingen
 Beïnvloeden activiteit van neuronen in ruggenmerg



1

, o 3. Basale ganglia: coördinatie en uitvoering
3. Cerebellum: coördinatie en fijn-regulatie
3. Cortex: hogere-orde motor commando’s
 Beïnvloeden activiteit van hersenstam

Ruggenmerg
- Knopen zijn spinal ganglions
- Globale motor functies: reflexen, basale bewegingen
- Knelling bij tussenwervelschijven (motorische/sensorische zenuw
fijngeknepen) = hernia
o Bij hernia veel bewegen
o Uitstulping verschrompelt  knelling zenuw wordt minder
o Zenuwen dus invloed op motoriek
- Reflexboog
o Coördinatie tussen de segmenten
o




- Piramidaal systeem => vrijwillige bewegingen
o Alle banen die vanuit motorische strip door hersenstam lopen naar beneden,
corticospinale tract, verantwoordelijk voor vrijwillige bewegingen




o


2

,Hersenstam
- Globale motor functies: houdingsregulatie en proximale bewegingen
- Alle verschillende tracts:




o
o Belangrijk
o Motorische schors: corticospinalis -> vrijwillige bewegingen
o Tectum (colliculus superior): tectospinalis -> hoofd, ogen
o Formatio reticularis: reticulospinalis -> spierspanning
o Nucleus vestibularis: vestibulospinalis -> lichaamshouding, evenwicht
o Nucleus ruber: rubrospinalis -> grote spieren (armen, benen)
- Zie fig 11.1 boek

Basale ganglia
- Nucleus caudatus en putamen is samen striatum
o Dopamine komt vrij in striatum
- Verder: globus pallidus, nucleus subthalamicus en substantia nigra (SN)
- Striatum ontvangt input uit verschillende corticale gebieden  info wordt in BG via directe
en indirecte route verwerkt  via interne segment van globus pallidus (GPi)  thalamus (VL)
 frontale corticale gebieden
o Indirecte route: via externe segment van globus pallidus (GPe) en de
subthalamicuskern (STN)
 Inhiberend
o Directe route
 Activerend
- SN
o Pars compacta: dopamine productie
o Pars reticularis: aansturing motoriek
- Globale motor functies: selectie, initiatie, coördinatie van gedragingen




3

, -
o Coronale doorsnede
o Verder: Sagittaal (tussen twee hemisferen) en horizontaal
- Plaatje rechts hoef je niet uit je hoofd te leren
- Feedback loops tussen verschillende structuren basale ganglia en ook tussen thalamus en
cortex
o Continue interactie
- Parkinson: minder dopamine productie, SNc
o Traagheid van bewegen
o Degeneratie van dopamine-producerende neuronen in substantia nigra pars
compacta (SNc)  dopamine tekort in striatum  verminderde activatie directe
route & relatieve overactiviteit indirecte route  inhibitie thalamocorticale projectie
en hypokinesie (bewegingsarmoede)
- Huntington: te veel dopamine door afsterven van neuronen in striatum
o Wilde bewegingen, bekendste symptoom is chorea (hele wilde bewegingen, geen
controle, ziet eruit als een dans)
o Neuronenverlies in striatum  onderactiviteit in indirecte route  directe route
overheerst  overmaat aan (onvrijwillige) bewegingen (hyperkinesie) = chorea




-
o Belangrijk
o Donkergroene blokje middenin = striatum
o VL = ventraal laterale thalamus

4