Hematologie - cytologie
1 Organen betrokken bij bloedvorming en opslag
De talrijke roze schijfvormige cellen zijn erytrocyten, die instaan voor het transport van
zuurstof. Daarnaast zijn verschillende types leukocyten zichtbaar, waaronder:
• Neutrofielen
• Eosinofielen
• Basofielen
• Lymfocyten
• Monocyten
Ook kleine bloedplaatjes zijn aanwezig, die belangrijk zijn voor de bloedstolling.
De verschillende celtypes kunnen onderscheiden worden op basis van hun grootte,
kernvorm en kleuring.
Dit schema toont hoe hematopoëtische stamcellen differentiëren tot de verschillende
bloedceltypes en illustreert de hiërarchische opbouw van de hematopoëse.
• Alle onderste cellen zitten standaard in de bloedbaan
• Staven en reticulocyten bevinden zich ook in de bloedbaan (niet erg)
De hoeveelheid actief beenmerg neemt af naarmate je ouder wordt, daardoor verschuift
de hematopoëse naar het axiale skelet.
Organen betrokken bij de vorming en opslag van bloedcellen:
• Beenmerg
• Milt
• Lever
• Lymfeklieren
• Thymus (zwezerik): T-lymfocyten worden hier aangemaakt
o Bij volwassenen verdwijnt dit orgaan grotendeels en wordt de productie
van T-lymfocyten overgenomen door het beenmerg
• MALT (mucose associated lymphoid tissue)
De milt is +/- 11 cm lang en is palpabel bij lichamelijk onderzoek.
, • Steken in de zij tijdens het hardlopen is de milt die samentrekt
De witte en rode pulpa van de milt hebben elk een specifieke functie.
• De witte pulpa is betrokken bij de immuunafweer en bevat vooral lymfocyten die
antigenen herkennen en immuunreacties opstarten
• De rode pulpa staat in voor de filtratie van het bloed, waarbij oude of
beschadigde erytrocyten worden afgebroken en bloedcellen worden opgeslagen
• De marginale zone bevindt zich tussen de witte en rode pulpa en speelt een
belangrijke rol in de herkenning van ziekteverwekkers in het bloed
De milt als geheel speelt een rol in de afweer, bloedfiltratie, opslag en recyclage van
bloedcellen.
Hoofdtaak Uitleg Belang
Filtreren van bloed De milt verwijdert oude of Voorkomt dat afwijkende
beschadigde RBC en BP uit de cellen circuleren
circulatie
Afweerfunctie De milt herkent Belangrijk bij het bestrijden
ziekteverwekkers en maakt AS van kapselvormende bacteriën
aan via WBC
Opslag van De milt slaat een reserve van Draagt bij aan een snelle
bloedcellen RBC en BP op reactie bij verwondingen of
shock
Afbraak van Oude RBC worden Belangrijk voor ijzer
bloedcellen afgebroken; ijzer uit Hb wordt homeostase
herbruikt in het beenmerg
Fetale hematopoëse In de embryonale fase vindt de Essentieel voor de
hematopoëse plaats in de milt ontwikkeling voor de geboorte
De sinusoiden in de milt spelen een belangrijke rol bij het verwijderen van oude en
afwijkende bloedcellen.
De afbeelding in het midden toont de buitenzijde van een sinusoide:
• M: macrofaag met uitstulping
o Herkennen afwijkende RBC’s
• E: erytrocyt
,De afbeelding aan de rechterzijde toont de binnenzijde van een sinusoide:
• 1-6: RBC die door de spleten geduwd worden en daarbij tijdelijk worden uitgerekt
• P: bloedplaatjes
De milt werkt als een filter voor RBC’s:
• Normale erytrocyten zijn vervormbaar en kunnen daardoor gemakkelijk door de
nauwe spleten in de milt passeren
• Afwijkende of beschadigde RBC’s verliezen deze vervormbaarheid en blijven
achter in de milt
Afwijkende RBC’s worden vervolgens door macrofagen herkend en gefagocyteerd.
De milt controleerd de erytrocyten met intracellulaire inclusies, zoals:
• Howell-Jolly bodies
• Heinz bodies
• Pappenheimer bodies
• HbC-kristallen
Sinusmacrofagen verwijderen deze inclusies uit de erytrocyt via “pitting”, waarbij de cel
zelf intact blijft en terug in de circulatie kan.
Sommige ziektes veroorzaken een vergroting van de milt: spenomegalie.
• Kan in meerdere fases vergroten
Bij myelofibrose ontstaat er meer littekenweefsel in het beenmerg, waardoor de
normale bloedaanmaak verstoord raakt.
Het lichaam probeert dit te compenseren door bloedcellen aan te maken op andere
plaatsen, vooral in de milt en de lever.
Door deze toegenomen activiteit raakt de milt vaak vergroot en wordt er meer
bloedcelafbraak en -retentie gezien.
Tijdens de passage door het abnormale beenmerg en de vergrote milt kunnen
erytrocyten vervormd raken, waardoor traandruppelcellen ontstaan.
, In een normale milt worden erytrocytaire inclusies efficiënt uit het bloed verwijderd.
Bij hyposplenisme is deze filterfunctie verminderd, waardoor er meer inclusies in de
circulatie blijven aanwezig.
• Howel-jolly bidies blijven zichtbaar
Dit gaat gepaard met een verminderde immunologische functie van de milt.
• De ductus-thoracicus is het hoofdvat van het lymfesysteem dat chylomicronen
uit de darmen naar de vena subclavia voert (bloedsomloop)
De lymfeklier werkt als een filterstation van het immuunsysteem: ziekteverwekkers
worden herkend en vernietigd door lymfocyten en andere afweercellen.
Functie Beschrijving
Filteren van lymfe Verwijderen van micro-organismen
Fagocytose Macrofagen vernitetigen ziekteverwekkers
Immuunactivatie B en T-lymfocyten reageren op antigenen
Trainingscentrum Antigeenpresentatie aan onrijpe T en B cellen
Doorstroompunt voor lymfe Zorgt voor gecontroleerde terugvoer van lymfe naar
de bloedbaan
Waar bevinden zich de witte bloedcellen?
Celtype In bloed In weefsel/organen Opmerkingen
Granulocyten 3 tot 5 procent 95+ procent Grootste deel in
beenmerg en
ontstekingsweefsel
Monocyten 2 tot 3 procent 97+ procent In weefsel
differentiëren ze tot
macrofagen en DC
Lymfocyten 2 tot 5 procent 95 tot 98 procent Vooral in lymfeklieren,
milt en MALT
Trombocyten 66 tot 70 procent 30 tot 35 procent Geen echte
(vooral in de milt) weefselresidentie;
opgeslagen in milt,
vrijgezet bij nood
1 Organen betrokken bij bloedvorming en opslag
De talrijke roze schijfvormige cellen zijn erytrocyten, die instaan voor het transport van
zuurstof. Daarnaast zijn verschillende types leukocyten zichtbaar, waaronder:
• Neutrofielen
• Eosinofielen
• Basofielen
• Lymfocyten
• Monocyten
Ook kleine bloedplaatjes zijn aanwezig, die belangrijk zijn voor de bloedstolling.
De verschillende celtypes kunnen onderscheiden worden op basis van hun grootte,
kernvorm en kleuring.
Dit schema toont hoe hematopoëtische stamcellen differentiëren tot de verschillende
bloedceltypes en illustreert de hiërarchische opbouw van de hematopoëse.
• Alle onderste cellen zitten standaard in de bloedbaan
• Staven en reticulocyten bevinden zich ook in de bloedbaan (niet erg)
De hoeveelheid actief beenmerg neemt af naarmate je ouder wordt, daardoor verschuift
de hematopoëse naar het axiale skelet.
Organen betrokken bij de vorming en opslag van bloedcellen:
• Beenmerg
• Milt
• Lever
• Lymfeklieren
• Thymus (zwezerik): T-lymfocyten worden hier aangemaakt
o Bij volwassenen verdwijnt dit orgaan grotendeels en wordt de productie
van T-lymfocyten overgenomen door het beenmerg
• MALT (mucose associated lymphoid tissue)
De milt is +/- 11 cm lang en is palpabel bij lichamelijk onderzoek.
, • Steken in de zij tijdens het hardlopen is de milt die samentrekt
De witte en rode pulpa van de milt hebben elk een specifieke functie.
• De witte pulpa is betrokken bij de immuunafweer en bevat vooral lymfocyten die
antigenen herkennen en immuunreacties opstarten
• De rode pulpa staat in voor de filtratie van het bloed, waarbij oude of
beschadigde erytrocyten worden afgebroken en bloedcellen worden opgeslagen
• De marginale zone bevindt zich tussen de witte en rode pulpa en speelt een
belangrijke rol in de herkenning van ziekteverwekkers in het bloed
De milt als geheel speelt een rol in de afweer, bloedfiltratie, opslag en recyclage van
bloedcellen.
Hoofdtaak Uitleg Belang
Filtreren van bloed De milt verwijdert oude of Voorkomt dat afwijkende
beschadigde RBC en BP uit de cellen circuleren
circulatie
Afweerfunctie De milt herkent Belangrijk bij het bestrijden
ziekteverwekkers en maakt AS van kapselvormende bacteriën
aan via WBC
Opslag van De milt slaat een reserve van Draagt bij aan een snelle
bloedcellen RBC en BP op reactie bij verwondingen of
shock
Afbraak van Oude RBC worden Belangrijk voor ijzer
bloedcellen afgebroken; ijzer uit Hb wordt homeostase
herbruikt in het beenmerg
Fetale hematopoëse In de embryonale fase vindt de Essentieel voor de
hematopoëse plaats in de milt ontwikkeling voor de geboorte
De sinusoiden in de milt spelen een belangrijke rol bij het verwijderen van oude en
afwijkende bloedcellen.
De afbeelding in het midden toont de buitenzijde van een sinusoide:
• M: macrofaag met uitstulping
o Herkennen afwijkende RBC’s
• E: erytrocyt
,De afbeelding aan de rechterzijde toont de binnenzijde van een sinusoide:
• 1-6: RBC die door de spleten geduwd worden en daarbij tijdelijk worden uitgerekt
• P: bloedplaatjes
De milt werkt als een filter voor RBC’s:
• Normale erytrocyten zijn vervormbaar en kunnen daardoor gemakkelijk door de
nauwe spleten in de milt passeren
• Afwijkende of beschadigde RBC’s verliezen deze vervormbaarheid en blijven
achter in de milt
Afwijkende RBC’s worden vervolgens door macrofagen herkend en gefagocyteerd.
De milt controleerd de erytrocyten met intracellulaire inclusies, zoals:
• Howell-Jolly bodies
• Heinz bodies
• Pappenheimer bodies
• HbC-kristallen
Sinusmacrofagen verwijderen deze inclusies uit de erytrocyt via “pitting”, waarbij de cel
zelf intact blijft en terug in de circulatie kan.
Sommige ziektes veroorzaken een vergroting van de milt: spenomegalie.
• Kan in meerdere fases vergroten
Bij myelofibrose ontstaat er meer littekenweefsel in het beenmerg, waardoor de
normale bloedaanmaak verstoord raakt.
Het lichaam probeert dit te compenseren door bloedcellen aan te maken op andere
plaatsen, vooral in de milt en de lever.
Door deze toegenomen activiteit raakt de milt vaak vergroot en wordt er meer
bloedcelafbraak en -retentie gezien.
Tijdens de passage door het abnormale beenmerg en de vergrote milt kunnen
erytrocyten vervormd raken, waardoor traandruppelcellen ontstaan.
, In een normale milt worden erytrocytaire inclusies efficiënt uit het bloed verwijderd.
Bij hyposplenisme is deze filterfunctie verminderd, waardoor er meer inclusies in de
circulatie blijven aanwezig.
• Howel-jolly bidies blijven zichtbaar
Dit gaat gepaard met een verminderde immunologische functie van de milt.
• De ductus-thoracicus is het hoofdvat van het lymfesysteem dat chylomicronen
uit de darmen naar de vena subclavia voert (bloedsomloop)
De lymfeklier werkt als een filterstation van het immuunsysteem: ziekteverwekkers
worden herkend en vernietigd door lymfocyten en andere afweercellen.
Functie Beschrijving
Filteren van lymfe Verwijderen van micro-organismen
Fagocytose Macrofagen vernitetigen ziekteverwekkers
Immuunactivatie B en T-lymfocyten reageren op antigenen
Trainingscentrum Antigeenpresentatie aan onrijpe T en B cellen
Doorstroompunt voor lymfe Zorgt voor gecontroleerde terugvoer van lymfe naar
de bloedbaan
Waar bevinden zich de witte bloedcellen?
Celtype In bloed In weefsel/organen Opmerkingen
Granulocyten 3 tot 5 procent 95+ procent Grootste deel in
beenmerg en
ontstekingsweefsel
Monocyten 2 tot 3 procent 97+ procent In weefsel
differentiëren ze tot
macrofagen en DC
Lymfocyten 2 tot 5 procent 95 tot 98 procent Vooral in lymfeklieren,
milt en MALT
Trombocyten 66 tot 70 procent 30 tot 35 procent Geen echte
(vooral in de milt) weefselresidentie;
opgeslagen in milt,
vrijgezet bij nood
