Samenvatting Sociologie

DE SOCIOLOGISCHE
BENADERING
DE SOCIOLOGISCHE VERBEELDING

 Speelt een rol bij het zoeken naar verklaringen
 Gebeurtenissen die het leven van mensen typeren worden bekeken vanuit een ruimer geheel
waarbinnen mensen met elkaar samenleven
 Sociale relaties bepalen het persoonlijk leven van mensen, maar die sociale relaties zijn ook het
resultaat van een historisch proces
 “Het vermogen om brede maatschappelijke ontwikkelingen in verband te brengen met de
individuele ervarings- en belevingswereld.”
 In 3 stappen (casus kiezen voor hoger onderwijs)
o De biografie
 Verder studeren is de norm in je gezin
 In een democratische samenleving moet iedereen gelijke toegang hebben tot
onderwijs
o De sociale omgeving
 Belang van een diploma
 Er is vraag van bedrijven naar hooggeschoolde werknemers
o Historische ontwikkeling
 Resultaat van de modernisatie, industrialisatie, democratisering, emancipatie

EEN SOCIOLOGISCH PROBLEEM

Een sociaal/sociologisch probleem spruit voort uit de werking van de samenleving, het is de probleemstelling
van een sociologische studie

DE SOCIOLOGISCHE BRIL

SOCIOLOGIE EN HET SOCIAAL HANDELEN

Sociologie bestudeert de sociale werkelijkheid

 Het sociaal handelen van de mensen
 Het onderscheidt zich van de andere sociale wetenschappen
 Het geeft geen verklaring voor gedrag op individueel niveau

WEBER : 4 TYPES VAN SOCIAAL HANDELEN

 Instrumenteel-rationeel handelen
o Er wordt een afweging gemaakt welke middelen het best geschikt zijn om je doel te bereiken
 Waarde-rationeel handelen
o Het bewust geloof in de waardevolheid van de handeling staat centraal
 Affectief handelen
o Het handelen wordt gedreven door gevoelens
 Traditioneel handelen
o De gewoonte ligt aan de basis

,AANVERWANTE DISCIPLINES

“Elke wetenschap probeert vanuit eigen invalshoeken de sociale werkelijkheid te verklaren, we noemen dit de
aspectualiteit van de wetenschap”

 Psychologie
o Focust op het individu
o Sociologie focust zich op de interactieprocessen tussen individuen
o Referentiekader psychologie: het interne functioneren, de psyche en de mentale processen
o Referentiekader sociologie: klemtonen vanuit de sociale omgeving
 Sociale psychologie
o Bestudeert hoe individuen denken, voelen, zich gedragen in relatie tot anderen en hoe de
gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen beïnvloed worden door anderen
o Bestudeert effecten van groepskenmerken op het individuele handelen (verloop
socialisatieprocessen, impact massamedia op groepen)
o Bestudeert attitudes
 Culturele antropologie
o Komt voort uit de etnologie met accent op de studie van 1 cultuur
o Zoekt naar verschillen en gelijkenissen tussen culturen
o Maakt gebruik van kwalitatief onderzoek (veldwerk, participerende observatie)
 Sociobiologie
o Voortrekker: Wilson
o Uitgangspunt: sociaal gedrag heeft een biologische basis en kan verklaard worden door
biologische principes
o Wisselwerking biologische en sociologische processen

GRONDLEGGERS VAN DE SOCIOLOGIE

AUGUST COMTE

 Synthese van het ‘nieuwe denken’ over de samenleving
 Bakende het terrein van de sociologie af
 ‘vader van de sociologie’
 Sociologie moet zich volgens hem bezig houden met observeren, analyseren en vergelijken van sociale
fenomenen en ontdekken van wetten die de relaties tussen deze fenomenen bepalen

KARL MARX

 Bracht wetenschappelijke analyse van de structuur van het kapitalisme
o Deze structuur leidt tot armoede en werkloosheid
 Ontwikkeling kapitalisme leidt ook tot sociale revolutie
 Marx droeg bij aan begrip “sociale klasse”

EMILE DURKHEIM

 Sociale feiten (faits sociaux) zijn producten die voortspruiten uit het georganiseerde sociale leven
o Bv: structuren, instituties, cultuur
 Sociale feiten zijn dwingend en extern aan het individu
 Sociale feiten zijn gekenmerkt door statistische regelmaat

, o Anomie (normenloosheid)
o Mechanische/organische solidariteit
o Typologie van de zelfmoord
 Grondlegger van het structuralisme

MAX WEBER

 Grondlegger
o Sociale actierichting
o Verstehende methode
 Typologie van het sociaal handelen
o Instrumenteel-rationeel handelen
o Waarde-rationeel handelen
o Affectief handelen
o Traditioneel handelen
 Typologie van macht/gezag
o Rationeel-legaal gezag
o Charismatisch gezag
o Traditioneel gezag

, HET TERREIN VAN DE
SOCIOLOGIE
DEFINITIE SOCIOLOGIE

OMSCHRIJVING

Sociologie: de wetenschap die begaan is met de systematische studie van de interactie tussen personen en
sociale eenheden, van de factoren die de interactie bepalen en van de gevolgen daarvan op het menselijk
gedrag

 Sociologie is studie van
o Interacties tussen personen en groepen
o De omgevingsfactoren die deze interacties beïnvloeden
o Het effect hiervan op het menselijk gedrag
 De wijze waarop mensen elkaar beïnvloeden is bepaald door de context, de interactie tussen mensen
bepaalt op zijn beurt het menselijk gedrag


ANALYSE VAN DE DEFINITIE
GEDRAG

 Resultaat van het sociaal handelen binnen een bepaalde context
 Gedragingen vertonen patronen

INTERACTIE

 Legt de nadruk op de uitwisselingen van handelingen tussen mensen
 Geeft de manier aan waarop sociaal handelen verloopt
 Bv: samenwerken tussen mensen, tegenwerken van elkaar

OMGEVING

 Interactie gebeurt in een context of omgeving
 Bv: manier waarop we met anderen omgaan met mensen van andere afkomst is bepaald door evolutie
naar multiculturele samenleving

GEDRAG

 Gedrag
o Resultaat van betrokkenheid van mensen op elkaar
o Heeft waarneembare dimensie
o Vertoont patronen en is daardoor voorspelbaar

OBJECTIEF EN SUBJECTIEF WAARNEMEN

 Gedrag: elke actie of reactie van een individu
 Bevat altijd een objectief en subjectief waarneembare dimensie
o Objectief: aspecten van het gedrag kunnen door iedereen waargenomen worden
o Subjectief: interne component van het gedrag, kan door 1 partij waargenomen worden