GESPECIALISEERDE
DIERENARTSASSISTENTIE
TECHNIEKEN
H1 – TOEDIENING MEDICATIE
1.1. ADME PROCES
Farmacokinetiek
Absorptie : plaats waar je medicatie hebt ingediend en die wordt opgenomen
Medicijn wordt toegediend -> absorptie in systematische circulatie / bloedbaan
Plaats van absorptie -> afh chemische eigenschappen van medicijn
vb. maag (meloxicam), darm (omeprazole)
Uitz. intraveneuze toediening -> GEEN absorptie fase want al direct in bloedbaan !!
Distributie : na medicatie opname verspreid in lichaam (verschillende weefsels
naar doelorgaan : orgaan waar medicatie nodig heeft
Metabolisme : afbreken van medicijn zodat het kan worden uitgescheiden -> vnl
in LEVER
Lever is heel belangrijk => zorgt dat medicatie deel wordt omgezet of afgebroken zodat
het wordt uitgescheiden MAAR pas op met leverproblemen: te hoge dosis in lichaam
blijven DRM preventief bloedonderzoek vooraleer je medicatie opstart !! (zeker senior
dieren)
Meestal: inactiviteit van medicijn
Prodrugs = wordt gegeven voor medicatie zelf + nodig voor lever te activeren (=
metabolisme nodig)
Cytochroom P450 enzymes (enzyme in lever) = invloed op metabolisme van medicijn
en belangrijk rol !
enzyme inducerende medicijn : zorgt voor toename CYP450 -> medicatie wordt
sneller
afgebroken dan verwacht
enzyme inhiberende medicijn : zorgt voor afname CYP450 -> medicatie wordt
minder snel
afgebroken dan verwacht
DRM belangrijk om te weten als men medicatie combineert
Excretie : verwijderen van medicatie uit lichaam -> via NIEREN (kan ook via gal
dus SS en zweet, tranen, adem, speeksel…)
EXAMENVRAAG: Waarom wordt er preventief een bloedonderzoek gedaan vooraleer je medicatie
toegediend? Of foto krijgen met waarden van lever of nieren en probleem zeggen + gevolg wnr je medicatie
krijgt
= Om 2 belangrijke organen te controleren:
Nieren : cruciale rol bij excretie van medicatie
Lever : metabolisme van medicatie 1
vb.: Intraveneuze toediening !! -> geen absorptie fase want zit onmiddellijk in bloedbaan en kan direct naar
doelorganen gaan
Vb.: in slaap via spier maar na halfuur nog niet in slaap wat doen? Intraveneus (niet bijspuiten!!)
, 1.2. INTRAVASCULAIRE – EXTRAVASCULAIRE TOEDIENING
Intravasculaire : rechtstreeks in vasculair systeem
vd? Snelle werking want geen absorptiefase
Intraveneus
Intra-arterieel -> NOOIT bedoeling !!
Extravasculaire : alle manieren wnr niet intraveneus en intra - arterieel is
nd? Eerst absorptie op plaats van toediening naar systemische circulatie + weten wnr
werking duurt
dus geen direct effect na toediening
medicatie toegediend via maagdarmstelsel (orale opname: inslikken)
EERST via FIRST PASS EFFECT
o first pass effect = portale circulatie = alle bloed vanuit
maag/darm/pancreas niet onmiddellijk naar grote circulatie maar eerst via
vena porta -> naar lever en daarin metabolisme -> dan pas in vena
cava dus in systematische fase
o nadeel? Deel van medicatie gaat verloren via lever (dus niet volledige
medicatie opnemen maar een deel)
o H4 = porto systemische shunk = vena porta -> vena cava ZONDER
lever !! maar hogere dosis aan medicatie dan verwacht dus probleem
Vena cava
gemetabolise
in
Vena porta ert
bloedbaan
= niet direct na
grote circulatie
PS
S
1.3. RECEPTOREN MEDICATIE
Receptor (eiwit) in of op de celwand -> bindt met specifieke moleculen van medicijn =
REACTIE CEL door de binding
Agonist : medicatie die bindt op receptor = RESPONS
Antagonist : medicatie die bindt op receptor = GEEN RESPONS + blokkeert binding
van agonist
2
,Medicijn kan ook binden op andere receptoren => neveneffecten !!
vb. medicatie remt jeukprikkel af MAAR zorgt ervoor dat er sneller tumorale groei is want
werkt dit afremmende receptor af dus bindt ook op andere receptoren
3
, 1.4. TOEDIENEN VAN MEDICATIE
ENTERAAL : VIA MDS
ORAAL toediening (pasta, siroop, pil)
Voordelen Nadeel
Goedkoop - Trage absorptie en distributie
Relatief makkelijk - Voedsel in maag kan absorptie
Door eigenaar zelf uitgevoerd beïnvloeden
worden - First pass effect
Verschillende doseringen - Sommige medicatie afgebroken door
beschikbaar enzymen in MDS
- Niet geschikt voor alle patiënten
(braken, buiten bewust zijn)
PAS OP:
Niet elke capsule mag je open doen !! => niet meer werken want capsule zorgt ervoor
dat intact blijft anders afgebroken door maagzuur of enzymen
Ook niet alle medicatie pleten => kan zijn dat je moet kauwen voor de werking
Ook niet alle medicatie deelbaar => enkel waar breuklijn opstaat
BUCCAAL (via het wangslijmvlies) EN SUBLINGUAAL(onder tong)
Voordelen Nadeel
Snelle werking : veel bloedvaten in - Niet veel medicatie op de markt
wang - Diersoort verschillend
Bewusteloze patiënten - Smaak is vies
Brakende patiënten => moet niet - Stel inslikken = werkt NIET dus
worden ingeslikt belangrijk hoe de opname gebeurt
Actieve stof meteen in circulatie =
niet via first pass effect
RECTAAL (poep)
Voordelen Nadeel
Makkelijke manier (diep en schuin - Absorptie onvoorspelbaar en
gng voor contact met slijmvlies) onregelmatig => variabel effect
Bruikbaar als orale route niet lukt (door stoelgang)
- Minder evident door eigenaar thuis
4
DIERENARTSASSISTENTIE
TECHNIEKEN
H1 – TOEDIENING MEDICATIE
1.1. ADME PROCES
Farmacokinetiek
Absorptie : plaats waar je medicatie hebt ingediend en die wordt opgenomen
Medicijn wordt toegediend -> absorptie in systematische circulatie / bloedbaan
Plaats van absorptie -> afh chemische eigenschappen van medicijn
vb. maag (meloxicam), darm (omeprazole)
Uitz. intraveneuze toediening -> GEEN absorptie fase want al direct in bloedbaan !!
Distributie : na medicatie opname verspreid in lichaam (verschillende weefsels
naar doelorgaan : orgaan waar medicatie nodig heeft
Metabolisme : afbreken van medicijn zodat het kan worden uitgescheiden -> vnl
in LEVER
Lever is heel belangrijk => zorgt dat medicatie deel wordt omgezet of afgebroken zodat
het wordt uitgescheiden MAAR pas op met leverproblemen: te hoge dosis in lichaam
blijven DRM preventief bloedonderzoek vooraleer je medicatie opstart !! (zeker senior
dieren)
Meestal: inactiviteit van medicijn
Prodrugs = wordt gegeven voor medicatie zelf + nodig voor lever te activeren (=
metabolisme nodig)
Cytochroom P450 enzymes (enzyme in lever) = invloed op metabolisme van medicijn
en belangrijk rol !
enzyme inducerende medicijn : zorgt voor toename CYP450 -> medicatie wordt
sneller
afgebroken dan verwacht
enzyme inhiberende medicijn : zorgt voor afname CYP450 -> medicatie wordt
minder snel
afgebroken dan verwacht
DRM belangrijk om te weten als men medicatie combineert
Excretie : verwijderen van medicatie uit lichaam -> via NIEREN (kan ook via gal
dus SS en zweet, tranen, adem, speeksel…)
EXAMENVRAAG: Waarom wordt er preventief een bloedonderzoek gedaan vooraleer je medicatie
toegediend? Of foto krijgen met waarden van lever of nieren en probleem zeggen + gevolg wnr je medicatie
krijgt
= Om 2 belangrijke organen te controleren:
Nieren : cruciale rol bij excretie van medicatie
Lever : metabolisme van medicatie 1
vb.: Intraveneuze toediening !! -> geen absorptie fase want zit onmiddellijk in bloedbaan en kan direct naar
doelorganen gaan
Vb.: in slaap via spier maar na halfuur nog niet in slaap wat doen? Intraveneus (niet bijspuiten!!)
, 1.2. INTRAVASCULAIRE – EXTRAVASCULAIRE TOEDIENING
Intravasculaire : rechtstreeks in vasculair systeem
vd? Snelle werking want geen absorptiefase
Intraveneus
Intra-arterieel -> NOOIT bedoeling !!
Extravasculaire : alle manieren wnr niet intraveneus en intra - arterieel is
nd? Eerst absorptie op plaats van toediening naar systemische circulatie + weten wnr
werking duurt
dus geen direct effect na toediening
medicatie toegediend via maagdarmstelsel (orale opname: inslikken)
EERST via FIRST PASS EFFECT
o first pass effect = portale circulatie = alle bloed vanuit
maag/darm/pancreas niet onmiddellijk naar grote circulatie maar eerst via
vena porta -> naar lever en daarin metabolisme -> dan pas in vena
cava dus in systematische fase
o nadeel? Deel van medicatie gaat verloren via lever (dus niet volledige
medicatie opnemen maar een deel)
o H4 = porto systemische shunk = vena porta -> vena cava ZONDER
lever !! maar hogere dosis aan medicatie dan verwacht dus probleem
Vena cava
gemetabolise
in
Vena porta ert
bloedbaan
= niet direct na
grote circulatie
PS
S
1.3. RECEPTOREN MEDICATIE
Receptor (eiwit) in of op de celwand -> bindt met specifieke moleculen van medicijn =
REACTIE CEL door de binding
Agonist : medicatie die bindt op receptor = RESPONS
Antagonist : medicatie die bindt op receptor = GEEN RESPONS + blokkeert binding
van agonist
2
,Medicijn kan ook binden op andere receptoren => neveneffecten !!
vb. medicatie remt jeukprikkel af MAAR zorgt ervoor dat er sneller tumorale groei is want
werkt dit afremmende receptor af dus bindt ook op andere receptoren
3
, 1.4. TOEDIENEN VAN MEDICATIE
ENTERAAL : VIA MDS
ORAAL toediening (pasta, siroop, pil)
Voordelen Nadeel
Goedkoop - Trage absorptie en distributie
Relatief makkelijk - Voedsel in maag kan absorptie
Door eigenaar zelf uitgevoerd beïnvloeden
worden - First pass effect
Verschillende doseringen - Sommige medicatie afgebroken door
beschikbaar enzymen in MDS
- Niet geschikt voor alle patiënten
(braken, buiten bewust zijn)
PAS OP:
Niet elke capsule mag je open doen !! => niet meer werken want capsule zorgt ervoor
dat intact blijft anders afgebroken door maagzuur of enzymen
Ook niet alle medicatie pleten => kan zijn dat je moet kauwen voor de werking
Ook niet alle medicatie deelbaar => enkel waar breuklijn opstaat
BUCCAAL (via het wangslijmvlies) EN SUBLINGUAAL(onder tong)
Voordelen Nadeel
Snelle werking : veel bloedvaten in - Niet veel medicatie op de markt
wang - Diersoort verschillend
Bewusteloze patiënten - Smaak is vies
Brakende patiënten => moet niet - Stel inslikken = werkt NIET dus
worden ingeslikt belangrijk hoe de opname gebeurt
Actieve stof meteen in circulatie =
niet via first pass effect
RECTAAL (poep)
Voordelen Nadeel
Makkelijke manier (diep en schuin - Absorptie onvoorspelbaar en
gng voor contact met slijmvlies) onregelmatig => variabel effect
Bruikbaar als orale route niet lukt (door stoelgang)
- Minder evident door eigenaar thuis
4
