ORIËNTATIE OP DE WERELD 2
RUIMTE
• Lln schrijven min. 3 alinea’s over de belangrijkste zaken die ze in deze weken over
het thema geleerd hebben
Daarna wordt een boekjem
NATUUR
SEKSUELE ONTWIKKELING BIJ DE MENS
Algemeen: Pubescere (Latijn): rijpen, lichaamsbeharing krijgen, volwassen worden
- meisjes (9-14 jaar) 1-2 jaar vroeger dan bij jongens (10-17 jaar) en verloopt iets
sneller.
- haargroei: onder de oksels, rond de geslachtsorganen en op de benen (vooral bij
jongens)
- groeispurt: spieren kunnen groei van het skelet niet volgen è pubers zien er
slungelachtig uit
- puistjes: de talgklieren worden groter en actiever. Hierdoor raken ze soms
verstopt en zo ontstaat acné.
- zweet: de samenstelling van zweet verandert, en doordat bacteriën het vettigere
zweet afbreken, beginnen de oksels te ruiken.
- Het zijn de geslachtshormonen in het bloed die hiervoor zorgen ook voor het
ontstaan van secundiare geslachtskenmerken
o Testosteron
o Oestrogeen
- Sociaal-emotionele veranderingen:
o Puber wil onafhankelijker zijn van volwassenen
o Krijgt meer interesse in het andere geslacht
o Voelt zich goed in een groepje
o Periode van onzekerheid over het eigen lichaam, spanning, intense en
wisselende gevoelens
Primaire geslachtskenmerken Secundaire geslachtskenmerken
- zijn bij de geboorte aanwezig jongens
- bij de bevruchting is het geslacht al - beharing neemt sterk toe: baard, snor,
bepaald (XX of XY) been, borst,rug
jongens: - baard in de keel: groei van het
- pennis + balzak strottenhoofd
- groter worden van de teelballen en de
balzak. Nadien lengtegroei van de penis,
rijping van de teelballen en de eerste
zaadlozing
- skelet wordt zwaarder en de spieren
worden sterker
meisjes: Meisjes
- vagina + schaamlippen - Groeien van de borsten
- Vagina: vergroten van de kleine – en de
, grote schaamlippen. De lengte van de
vagina neemt toe en de kleur van het
slijmvlies verandert
- Heupen: worden breder
- Lichaamsvorm: voller door de ontwikkeling
van een onderhuids vetlaagje
- De eierstokken, baarmoeder en clitoris
worden groter. De eerste eivellen rijpen en
het meisje krijgt haar eerste maandstonden
VOORTPLANTINGSSTELSEL BIJ DE MENS
VROUW
Uitwenig
- De grote schaamlippen: beschermen samen met de kleine schaamlippen de
ingang van de vagina
- Clitoris: op het punt waar de kleine schaamlippen samenkomen
o Vrouwelijke tegenhanger van de penis
o Bij opwinding kan het ook zwellen
o We zien enkel de eikel
o De hele clitoris 8 cm lang
- Uitmonding van de urinebuis: bevindt zich niet in de clitoris maar tussen de clitoris
en de opening van de vagina
- Vagina: een buisvormig orgaan met een gespierde wand die bedekt is met een
slijmvlies dat een bacteriedodend zurig slijm afscheidt
, o Aan de ingang vormt dit slijlmvlies een plooi, die de vagina gedeeltelijk
afsluit: maagdenvlies
- Baarmoeder: bevindt zich boven de vagina
o Gemiddeld 8-10cm lang
o Waarbij de baarmiederhals de overgang vormt taai ondoordringbaar
slijm wordt vloeibaar op het moment van de eiersprong
o De wand van de baarmoeder is bedekt door baarmoederslijmblies dat
dikker wordt vanaf zo’n vijf dagen na de maandstonden
- Eierstokken: ontwikkelt zich vanaf de puberteit ongeveer elke maand een
eiblaasje, een eicel met voedende cellagen errond
o Wanneer de eicel rijp is barst het eiblaasje open aan het oppervlak van de
eierstok: eiersprong/ ovulatie
o Het brede uiteinde van de eileider, eitrechter vangt het eitje op en ede
eileider voert het naar de baarmoeder (3 dagen)
o In de eerste 24u kan ze bevrucht worden
MAN
Uitwendig
- Penis
- Balzak met daarin de teelballen
o Die testosteron en zaadcellen produceren
o De zaadcellen worden opgeslagen in de
bijballen waar ze verder rijpen
o Te hoge temperaturen zijn schadelijk (dichtbij en veraf
van het lichaam, afhankelijk van de temperatuur)
inwendig
- De zaadleiders: lopen van de bijbal naar de urinebuis
o Voor ze de urinebuis bereiken, monden de
zaadblaasjes er nog in uit
- De zaadblaasjes produceren samen met de prostaat het
zaadvocht, dat de zaadcellen voedt en hen bewegelijk
maakt= sperma
o Sperma= licht basisch om de zure omgeving van de vagina te
neutraliseren en bevat stoffen die de baarmoeder doen samentrekken,
waardoor de zaadcellen makkelijker bij de eicel raken
- Prostaat: zit net onder de blaashals rond de urineleider
o Klierfunctie: gaat sap produceren om bij de zaadcellen mee los te laten
o Poortfunctie: laat de zaadcellen paseren
- De spieren in deze blaashals sluiten de blaas af en zorgen ervoor dat urine en
sperma niet gemengd worden
- De eikel: de gevoelige top van de penis
o Omgeven door een terugschuifbare voorhuid
o Opgewonden: bloed wordt gepompt in de zwellichaampjes stijf
- De klieren van Cowper die onder de prostaat gelegen zijn scheiden dan het
voorvocht af dat de achtergebleven urine in de urinebuis neutraliseert, waarna het
sperma volgt
, - Zaadlozing/ ejaculatie= 3-5ml sperma uit de penis
o 100-500 miljoen zaadcellen
o Deze kunnen nog 2-3 dagen in de baarmoeder overleven
Zaadcel
- Kopje: bevat het ergelijk materiaal
- Middenstuk
- Lang zweephaar
MENSTRUATIECYCLUS EN ZWANGERSCHAP
- Zaadcellen overleven twee à drie dagen, de eicel zo’n 24uur: theoretisch is er dus
een vruchtbare periode van zo’n vier dagen.
MENSTRUATIE
- Als een eitje onbevrucht blijft
- Start: +/- 14 dagen na de eisprong afbraak
van het extra opgebouwde
baarmoederslijmvlies
- Door samentrekken van de spierwand van de
baarmoeder worden stukjes slijmvlies en bloed
afgevoerd
- De samentrekking kan zorgen voor buikpijn
- 1 dag – 1 week
- Daarna begint het baarmoederslijmvlies zich opnieuw te ontwikkelen en vanaf de
eiersprong is er een versterkte ontwikkeling van bloedvaten
- 14 dagen na de ovulatie is er een nieuwe menstruatie
- Menstruatiecyclus: het herhalend proces
o Ongeveer een maand (kan korter of langer)
DE BEVRUCHTING
- De zaadcellen worden bij de ejaculatie met zo’n 18 km/u afgezet in de buurt van
de baarmoederhals.
- Nadat vele zijn omgekomen door het zure milieu, zwemmen de overige zaadcellen
de baarmoeder in waarna ze, tegengewerkt door trilharen, verder zwemmen in de
eileider (deze trilharen zorgen er immers voor dat de eicel naar de baarmoeder
beweegt).
- Alleen de sterkste zaadcellen bereiken de eicel nabij het begin van de eileider en
zorgen daar voor de bevruchting.
DE ZWANGERSCHAP
- De bevruchte eicel of zygote begint zich meteen te delen en na vijf dagen nestelt
het embryo zich in het baarmoederslijmvlies.
- De placenta ontstaat.
o Bestaat vooral uit cellen van het kind en niet van de moeder
o Zuurstof, CO2, voedingsstoffen uitgewisseld tussen beide bloedstromen
o Door de scheiding van beide bloedstromen is de foetus beschermd
RUIMTE
• Lln schrijven min. 3 alinea’s over de belangrijkste zaken die ze in deze weken over
het thema geleerd hebben
Daarna wordt een boekjem
NATUUR
SEKSUELE ONTWIKKELING BIJ DE MENS
Algemeen: Pubescere (Latijn): rijpen, lichaamsbeharing krijgen, volwassen worden
- meisjes (9-14 jaar) 1-2 jaar vroeger dan bij jongens (10-17 jaar) en verloopt iets
sneller.
- haargroei: onder de oksels, rond de geslachtsorganen en op de benen (vooral bij
jongens)
- groeispurt: spieren kunnen groei van het skelet niet volgen è pubers zien er
slungelachtig uit
- puistjes: de talgklieren worden groter en actiever. Hierdoor raken ze soms
verstopt en zo ontstaat acné.
- zweet: de samenstelling van zweet verandert, en doordat bacteriën het vettigere
zweet afbreken, beginnen de oksels te ruiken.
- Het zijn de geslachtshormonen in het bloed die hiervoor zorgen ook voor het
ontstaan van secundiare geslachtskenmerken
o Testosteron
o Oestrogeen
- Sociaal-emotionele veranderingen:
o Puber wil onafhankelijker zijn van volwassenen
o Krijgt meer interesse in het andere geslacht
o Voelt zich goed in een groepje
o Periode van onzekerheid over het eigen lichaam, spanning, intense en
wisselende gevoelens
Primaire geslachtskenmerken Secundaire geslachtskenmerken
- zijn bij de geboorte aanwezig jongens
- bij de bevruchting is het geslacht al - beharing neemt sterk toe: baard, snor,
bepaald (XX of XY) been, borst,rug
jongens: - baard in de keel: groei van het
- pennis + balzak strottenhoofd
- groter worden van de teelballen en de
balzak. Nadien lengtegroei van de penis,
rijping van de teelballen en de eerste
zaadlozing
- skelet wordt zwaarder en de spieren
worden sterker
meisjes: Meisjes
- vagina + schaamlippen - Groeien van de borsten
- Vagina: vergroten van de kleine – en de
, grote schaamlippen. De lengte van de
vagina neemt toe en de kleur van het
slijmvlies verandert
- Heupen: worden breder
- Lichaamsvorm: voller door de ontwikkeling
van een onderhuids vetlaagje
- De eierstokken, baarmoeder en clitoris
worden groter. De eerste eivellen rijpen en
het meisje krijgt haar eerste maandstonden
VOORTPLANTINGSSTELSEL BIJ DE MENS
VROUW
Uitwenig
- De grote schaamlippen: beschermen samen met de kleine schaamlippen de
ingang van de vagina
- Clitoris: op het punt waar de kleine schaamlippen samenkomen
o Vrouwelijke tegenhanger van de penis
o Bij opwinding kan het ook zwellen
o We zien enkel de eikel
o De hele clitoris 8 cm lang
- Uitmonding van de urinebuis: bevindt zich niet in de clitoris maar tussen de clitoris
en de opening van de vagina
- Vagina: een buisvormig orgaan met een gespierde wand die bedekt is met een
slijmvlies dat een bacteriedodend zurig slijm afscheidt
, o Aan de ingang vormt dit slijlmvlies een plooi, die de vagina gedeeltelijk
afsluit: maagdenvlies
- Baarmoeder: bevindt zich boven de vagina
o Gemiddeld 8-10cm lang
o Waarbij de baarmiederhals de overgang vormt taai ondoordringbaar
slijm wordt vloeibaar op het moment van de eiersprong
o De wand van de baarmoeder is bedekt door baarmoederslijmblies dat
dikker wordt vanaf zo’n vijf dagen na de maandstonden
- Eierstokken: ontwikkelt zich vanaf de puberteit ongeveer elke maand een
eiblaasje, een eicel met voedende cellagen errond
o Wanneer de eicel rijp is barst het eiblaasje open aan het oppervlak van de
eierstok: eiersprong/ ovulatie
o Het brede uiteinde van de eileider, eitrechter vangt het eitje op en ede
eileider voert het naar de baarmoeder (3 dagen)
o In de eerste 24u kan ze bevrucht worden
MAN
Uitwendig
- Penis
- Balzak met daarin de teelballen
o Die testosteron en zaadcellen produceren
o De zaadcellen worden opgeslagen in de
bijballen waar ze verder rijpen
o Te hoge temperaturen zijn schadelijk (dichtbij en veraf
van het lichaam, afhankelijk van de temperatuur)
inwendig
- De zaadleiders: lopen van de bijbal naar de urinebuis
o Voor ze de urinebuis bereiken, monden de
zaadblaasjes er nog in uit
- De zaadblaasjes produceren samen met de prostaat het
zaadvocht, dat de zaadcellen voedt en hen bewegelijk
maakt= sperma
o Sperma= licht basisch om de zure omgeving van de vagina te
neutraliseren en bevat stoffen die de baarmoeder doen samentrekken,
waardoor de zaadcellen makkelijker bij de eicel raken
- Prostaat: zit net onder de blaashals rond de urineleider
o Klierfunctie: gaat sap produceren om bij de zaadcellen mee los te laten
o Poortfunctie: laat de zaadcellen paseren
- De spieren in deze blaashals sluiten de blaas af en zorgen ervoor dat urine en
sperma niet gemengd worden
- De eikel: de gevoelige top van de penis
o Omgeven door een terugschuifbare voorhuid
o Opgewonden: bloed wordt gepompt in de zwellichaampjes stijf
- De klieren van Cowper die onder de prostaat gelegen zijn scheiden dan het
voorvocht af dat de achtergebleven urine in de urinebuis neutraliseert, waarna het
sperma volgt
, - Zaadlozing/ ejaculatie= 3-5ml sperma uit de penis
o 100-500 miljoen zaadcellen
o Deze kunnen nog 2-3 dagen in de baarmoeder overleven
Zaadcel
- Kopje: bevat het ergelijk materiaal
- Middenstuk
- Lang zweephaar
MENSTRUATIECYCLUS EN ZWANGERSCHAP
- Zaadcellen overleven twee à drie dagen, de eicel zo’n 24uur: theoretisch is er dus
een vruchtbare periode van zo’n vier dagen.
MENSTRUATIE
- Als een eitje onbevrucht blijft
- Start: +/- 14 dagen na de eisprong afbraak
van het extra opgebouwde
baarmoederslijmvlies
- Door samentrekken van de spierwand van de
baarmoeder worden stukjes slijmvlies en bloed
afgevoerd
- De samentrekking kan zorgen voor buikpijn
- 1 dag – 1 week
- Daarna begint het baarmoederslijmvlies zich opnieuw te ontwikkelen en vanaf de
eiersprong is er een versterkte ontwikkeling van bloedvaten
- 14 dagen na de ovulatie is er een nieuwe menstruatie
- Menstruatiecyclus: het herhalend proces
o Ongeveer een maand (kan korter of langer)
DE BEVRUCHTING
- De zaadcellen worden bij de ejaculatie met zo’n 18 km/u afgezet in de buurt van
de baarmoederhals.
- Nadat vele zijn omgekomen door het zure milieu, zwemmen de overige zaadcellen
de baarmoeder in waarna ze, tegengewerkt door trilharen, verder zwemmen in de
eileider (deze trilharen zorgen er immers voor dat de eicel naar de baarmoeder
beweegt).
- Alleen de sterkste zaadcellen bereiken de eicel nabij het begin van de eileider en
zorgen daar voor de bevruchting.
DE ZWANGERSCHAP
- De bevruchte eicel of zygote begint zich meteen te delen en na vijf dagen nestelt
het embryo zich in het baarmoederslijmvlies.
- De placenta ontstaat.
o Bestaat vooral uit cellen van het kind en niet van de moeder
o Zuurstof, CO2, voedingsstoffen uitgewisseld tussen beide bloedstromen
o Door de scheiding van beide bloedstromen is de foetus beschermd
