VERBINTENISSSENRECH
T
SAMENVATTING
2025-2026
ELIZA VAN VLAENDEREN
, unoconv_653868876.docx
Inhoudsopgave
Inleiding en de verbintenis..................................................................3
Hoofdstuk 1: het contract – begrip en soorten......................................6
Hoofdstuk 2: basis van het contractenrecht.........................................9
Hoofdstuk 3: totstandkoming van contracten.....................................14
Dynamisch bekeken.......................................................................................... 14
Statisch bekeken............................................................................................... 18
Nieuwe nietigheidsleer...................................................................................... 25
Hoofdstuk 4: gevolgen van het contract voor partijen.........................27
Contractuele aansprakelijkheid.........................................................................27
De ontoerekenbare niet-nakoming....................................................................29
De toerekenbare niet-nakoming + sancties......................................................33
Hoofdstuk 5: gevolgen van contracten voor derden............................42
Beginselen en begrippen................................................................................... 42
Tegenwerpelijkheid van contracten..................................................................45
Relativiteit van interne gevolgen......................................................................47
Hoofdstuk 1: buitencontractuele aansprakelijkheid.............................50
Inleidende begrippen......................................................................................... 50
Persoonlijke aansprakelijkheid voor eigen daad................................................50
Kwalitatieve aansprakelijkheid..........................................................................52
Aansprakelijkheid voor andere personen/andermans daad...........................52
Aansprakelijkheid voor zaken en dieren.........................................................54
Hoofdstuk 2: schade en schadeloosstelling.........................................56
Het begrip: schade............................................................................................ 56
Voorwaarden..................................................................................................... 56
Soorten schade................................................................................................. 57
Schadeloosstelling............................................................................................. 57
Hoofdstuk 3: oorzakelijk verband.......................................................57
Basisregels en correcties................................................................................... 57
Pluraliteit van oorzaken..................................................................................... 58
Causale onzekerheid (wordt niet gevraagd)......................................................58
Hoofdstuk 4: aansprakelijkheidsregimes............................................58
Begripsafbakening............................................................................................. 58
Samenloop van contractuele en buitencontractuele AH....................................59
Co-existentie van contractuele en buitencontractuele AH................................60
Inleiding...........................................................................................62
1
, unoconv_653868876.docx
Hoofdstuk 1: algemeen regime vd verbintenis....................................62
De voorwaardelijke verbintenis.........................................................................62
De verbintenis met tijdsbepaling.......................................................................64
Hoofdstuk 2: pluraliteit van subjecten................................................65
Deelbaarheid als regel...................................................................................... 65
Uitzonderingen aan de passiefzijde...................................................................65
Hoofdstuk 3: overdracht van verbintenissen en contracten.................69
Begripsbepaling................................................................................................ 69
Overdracht van een schuldvordering of ‘cessie’...............................................70
Overdracht van een schuld............................................................................... 72
Overdracht van een contract............................................................................. 73
Hoofdstuk 4: nakoming vd verbintenis (de betaling)...........................75
Inleiding............................................................................................................. 75
De eenvoudige betaling.................................................................................... 75
Betaling met subrogatie.................................................................................... 76
Hoofdstuk 5: gronden van tenietgaan van verbintenissen...................77
Inleiding............................................................................................................. 77
Schuldvernieuwing (‘novatio’)...........................................................................77
Kwijtschelding................................................................................................... 78
Schuldvergelijking............................................................................................. 78
2
, unoconv_653868876.docx
LB1
Inleiding en de verbintenis
Een verbintenis is afdwingbaar -> je kan naar de rechtbank ermee
Natuurlijke verbintenis = nooit afdwingbaar (meestal een morele verbintenis)
tenzij ze erkend wordt door de schuldenaar
Definitie van de vermogensrechtelijke verbintenis
Rechtsband tussen 2 of meer personen
Door de wet erkend (en dus juridisch afdwingbaar)
Ontstaan uit menselijk handelen of uit de wet
In geld waardeerbaar
2 grootste verbintenissen uit de wet -> quasi contracten & onrechtmatige daad
Wederkerige verbintenissen/contracten
= elke partij is SE en SA in een bepaald opzicht
Koper en verkoper zijn beide SE en SA maar is afhankelijk van naar welk deel van
de verbintenis je kijkt (verplichting tot betaling vs verplichting tot levering)
Kenmerken van de verbintenis:
1. Rechtsband tussen personen
Vorderingsrechten (persoonlijke rechten) <-> zakelijke rechten
1° intern bekijken:
Verhouding tussen personen -> SE kan aanspraak maken op
gedragingen/prestatie van SA (persoonlijk recht)
Verhouding tussen persoon en een goed -> eigenaar heeft zeggenschap
daarover (zakelijk recht)
/!\ verschil is soms redelijk vaag
2° extern bekijken:
Principe van derdenwerking (tegenwerpelijkheid)
Aanspraak is enkel geldig tussen SE en SA (relativiteitsbeginsel) MAAR het
bestaan van het contract is wél tegenwerpelijk aan derden
3
, unoconv_653868876.docx
Derden moeten de zakelijke rechten respecteren (let op: derde
medeplichtigheid)
Derde medeplichtigheid aan andermans contractbreuk
C mag zijn bier niet ook aanbieden aan B want hij heeft kennis van een contract
tussen A-B
-> C zou een onrechtmatige daad begaan
Deze contracten zijn niet onderworpen aan publiciteitsvereisten maar er rust wel
een informatie/onderzoeksplicht op C -> ze moeten eerst onderzoeken en dan B
eventueel benaderen
Alleen afnamecontract
B --------------------------------------- A
|
C
2. Bronnen van verbintenissen
De aard van de verbintenis moet door de wet erkend zijn m.a.w. omvat in
wetsartikelen
Rechtshandeling
= menselijk gedrag dat rechtsgevolgen bewust beoogt
Eenzijdig (vb. beloningsbelofte, ingebrekestelling)
Twee- of meerzijdig (kan ook een Verdrag zijn!)
De wet
= verbindt rechtsgevolgen aan menselijk gedrag dat die gevolgen niet beoogt
/!\ is art. 5.3 BW een exhaustieve lijst?
Is het gewettigd vertrouwen een bron van verbintenissen?
Cassatie zegt JA indien het gaat over 3-partijenrelaties (schijnmandaat)
Cassatie zegt niet veel indien het gaat over 2-partijenrelaties MAAR Boek 5
maakt wel toepassingen van de vertrouwensleer (verwekken van
vertrouwen en dat schaden kan als rechtsmisbruik gezien worden) en zo
wordt het geaccepteerd
3. Voorwerp van de verbintenis
Het voorwerp van een verbintenis is een prestatie
Prestatie = iets doen, niet doen, iets geven, iets garanderen
= klassieke opdeling
Iets doen (aanneming, diensten…)
Iets niet doen (niet concurreren, geheimhouding…)
Iets geven (eigendomsoverdracht, let op: specifiek vs generiek goed)
4
T
SAMENVATTING
2025-2026
ELIZA VAN VLAENDEREN
, unoconv_653868876.docx
Inhoudsopgave
Inleiding en de verbintenis..................................................................3
Hoofdstuk 1: het contract – begrip en soorten......................................6
Hoofdstuk 2: basis van het contractenrecht.........................................9
Hoofdstuk 3: totstandkoming van contracten.....................................14
Dynamisch bekeken.......................................................................................... 14
Statisch bekeken............................................................................................... 18
Nieuwe nietigheidsleer...................................................................................... 25
Hoofdstuk 4: gevolgen van het contract voor partijen.........................27
Contractuele aansprakelijkheid.........................................................................27
De ontoerekenbare niet-nakoming....................................................................29
De toerekenbare niet-nakoming + sancties......................................................33
Hoofdstuk 5: gevolgen van contracten voor derden............................42
Beginselen en begrippen................................................................................... 42
Tegenwerpelijkheid van contracten..................................................................45
Relativiteit van interne gevolgen......................................................................47
Hoofdstuk 1: buitencontractuele aansprakelijkheid.............................50
Inleidende begrippen......................................................................................... 50
Persoonlijke aansprakelijkheid voor eigen daad................................................50
Kwalitatieve aansprakelijkheid..........................................................................52
Aansprakelijkheid voor andere personen/andermans daad...........................52
Aansprakelijkheid voor zaken en dieren.........................................................54
Hoofdstuk 2: schade en schadeloosstelling.........................................56
Het begrip: schade............................................................................................ 56
Voorwaarden..................................................................................................... 56
Soorten schade................................................................................................. 57
Schadeloosstelling............................................................................................. 57
Hoofdstuk 3: oorzakelijk verband.......................................................57
Basisregels en correcties................................................................................... 57
Pluraliteit van oorzaken..................................................................................... 58
Causale onzekerheid (wordt niet gevraagd)......................................................58
Hoofdstuk 4: aansprakelijkheidsregimes............................................58
Begripsafbakening............................................................................................. 58
Samenloop van contractuele en buitencontractuele AH....................................59
Co-existentie van contractuele en buitencontractuele AH................................60
Inleiding...........................................................................................62
1
, unoconv_653868876.docx
Hoofdstuk 1: algemeen regime vd verbintenis....................................62
De voorwaardelijke verbintenis.........................................................................62
De verbintenis met tijdsbepaling.......................................................................64
Hoofdstuk 2: pluraliteit van subjecten................................................65
Deelbaarheid als regel...................................................................................... 65
Uitzonderingen aan de passiefzijde...................................................................65
Hoofdstuk 3: overdracht van verbintenissen en contracten.................69
Begripsbepaling................................................................................................ 69
Overdracht van een schuldvordering of ‘cessie’...............................................70
Overdracht van een schuld............................................................................... 72
Overdracht van een contract............................................................................. 73
Hoofdstuk 4: nakoming vd verbintenis (de betaling)...........................75
Inleiding............................................................................................................. 75
De eenvoudige betaling.................................................................................... 75
Betaling met subrogatie.................................................................................... 76
Hoofdstuk 5: gronden van tenietgaan van verbintenissen...................77
Inleiding............................................................................................................. 77
Schuldvernieuwing (‘novatio’)...........................................................................77
Kwijtschelding................................................................................................... 78
Schuldvergelijking............................................................................................. 78
2
, unoconv_653868876.docx
LB1
Inleiding en de verbintenis
Een verbintenis is afdwingbaar -> je kan naar de rechtbank ermee
Natuurlijke verbintenis = nooit afdwingbaar (meestal een morele verbintenis)
tenzij ze erkend wordt door de schuldenaar
Definitie van de vermogensrechtelijke verbintenis
Rechtsband tussen 2 of meer personen
Door de wet erkend (en dus juridisch afdwingbaar)
Ontstaan uit menselijk handelen of uit de wet
In geld waardeerbaar
2 grootste verbintenissen uit de wet -> quasi contracten & onrechtmatige daad
Wederkerige verbintenissen/contracten
= elke partij is SE en SA in een bepaald opzicht
Koper en verkoper zijn beide SE en SA maar is afhankelijk van naar welk deel van
de verbintenis je kijkt (verplichting tot betaling vs verplichting tot levering)
Kenmerken van de verbintenis:
1. Rechtsband tussen personen
Vorderingsrechten (persoonlijke rechten) <-> zakelijke rechten
1° intern bekijken:
Verhouding tussen personen -> SE kan aanspraak maken op
gedragingen/prestatie van SA (persoonlijk recht)
Verhouding tussen persoon en een goed -> eigenaar heeft zeggenschap
daarover (zakelijk recht)
/!\ verschil is soms redelijk vaag
2° extern bekijken:
Principe van derdenwerking (tegenwerpelijkheid)
Aanspraak is enkel geldig tussen SE en SA (relativiteitsbeginsel) MAAR het
bestaan van het contract is wél tegenwerpelijk aan derden
3
, unoconv_653868876.docx
Derden moeten de zakelijke rechten respecteren (let op: derde
medeplichtigheid)
Derde medeplichtigheid aan andermans contractbreuk
C mag zijn bier niet ook aanbieden aan B want hij heeft kennis van een contract
tussen A-B
-> C zou een onrechtmatige daad begaan
Deze contracten zijn niet onderworpen aan publiciteitsvereisten maar er rust wel
een informatie/onderzoeksplicht op C -> ze moeten eerst onderzoeken en dan B
eventueel benaderen
Alleen afnamecontract
B --------------------------------------- A
|
C
2. Bronnen van verbintenissen
De aard van de verbintenis moet door de wet erkend zijn m.a.w. omvat in
wetsartikelen
Rechtshandeling
= menselijk gedrag dat rechtsgevolgen bewust beoogt
Eenzijdig (vb. beloningsbelofte, ingebrekestelling)
Twee- of meerzijdig (kan ook een Verdrag zijn!)
De wet
= verbindt rechtsgevolgen aan menselijk gedrag dat die gevolgen niet beoogt
/!\ is art. 5.3 BW een exhaustieve lijst?
Is het gewettigd vertrouwen een bron van verbintenissen?
Cassatie zegt JA indien het gaat over 3-partijenrelaties (schijnmandaat)
Cassatie zegt niet veel indien het gaat over 2-partijenrelaties MAAR Boek 5
maakt wel toepassingen van de vertrouwensleer (verwekken van
vertrouwen en dat schaden kan als rechtsmisbruik gezien worden) en zo
wordt het geaccepteerd
3. Voorwerp van de verbintenis
Het voorwerp van een verbintenis is een prestatie
Prestatie = iets doen, niet doen, iets geven, iets garanderen
= klassieke opdeling
Iets doen (aanneming, diensten…)
Iets niet doen (niet concurreren, geheimhouding…)
Iets geven (eigendomsoverdracht, let op: specifiek vs generiek goed)
4
