Samenvatting Rooms-katholieke Godsdienst A

RKG-A
DEEL 1: HET OUDE TESTAMENT

Bijbel = verzameling van verschillende geschriften (73 losse boeken)
 Oude testament + Nieuw testament
Testament = verbond of “overeenkomst van God tussen de mensen”
OT:
 Heilig boek joden  Tenach (Hebreeuws)
 T: Thora (wet)
 N: Neviim (profeten) leefregels en wetten van de Thora toegepast
 CH: Chetoevim (geschriften) poëzie en verhalen
De gelovige duiding van de gebeurtenissen van het Joodse volk

De verhalen in het OT spelen zich af tegen de achtergrond van:
- Historische context (geschiedenis Oude Nabije Oosten)
- Geografische context (vruchtbare halve maan)
- Geestescontext (monotheïsme vs. veelgodendom)

1.1 DE ONTSTAANSGESCHIEDENIS VAN HET OUDE TESTAMENT
Geschiedenis van een VOLK
 Eerste verhalen mondeling
 Daarna neergeschreven
 Meerdere malen herwerkt
 Tijdens ballingschap tot 1 verhaal gemaakt

Aartsvaders Exodus Koningen en profeten Ballingschap Na de ballingschap
2000 v.C. 1250 v.C. 1000 v.C. 700-500v.C. 500v.C tot 0
Mondelinge verhalen Op schrift stellen + voortdurende redactie
 Eerste neerslag  Scheppingsverhalen  Verdere redactie
mondelinge verhalen Verhalen over door priesters
 Gebeurtenissen aan aartsvaders  Thora krijgt zijn
het hof  Verhalen gelinkt aan definitieve vorm
 Profetische rituelen  Psalmen, spreuken,
geschriften wijsheid…
ARTIKEL ONTSTAAN BIJBEL
In 1947: “dode zeerollen”  teksten meer dan 2000 jaar oud
Rode draad in OT:
 Volk zoekt het beloofde land
 Vanuit geloof in 1 God
 Voortdurende confrontatie met omliggende volken

Literaire genres in het OT
 Wetboeken
 Annalen (semi-historische vertellingen over historische gebeurtenissen)
 Profetische boeken
 Psalmen
 Spreuken en wijsheden
 Mythes en legendes:

Mythe = een verhaal waarin handelingen en gebeurtenissen beschreven worden uit een onbepaald verleden, en
waarbij vaak goden, vreemde wezens en/of helden centraal staan. De mythe bevat zodoende waarheden die
leerzaam en instructief zijn voor de mens binnen de gemeenschap waarin de mythe wordt overgeleverd.

,Bijbelse mythes: Niet Bijbelse mythes:
 Scheppingsverhalen > Romulus & Remus
 Ark van Noach > Hand Werpen (Antwerpen)
 Toren van Babel
 Abrahamverhalen
 Mozesverhalen
 Jona en de walvis

1.2 SITUERING VAN DE CONTEXT VAN HET OT
1.2.1 DE HISTORISCHE CONTEXT

 Literaire verhalen met historische kernen als achtergrond of vertrekpunt
Aartsvaders Exodus Koningen en Ballingschap Na de
profeten ballingschap
Periode 2000 v.C. 1250 v.C. 1000 v.C. 700 – 500 v.C. 500 v.C. tot 0
Historische Nomaden Ramses II Koningen Saul, Ballingschap in Begin
achtergrond Clans Dwangarbeid David, Salomo Babel diaspora
Monotheïsme Uittocht Land-koning- Geen land- Griekse en
Hongersnoden Vestiging tempel koning-tempel Romeinse
Kanaän Rol profeten Heimwee + overheersing
beleving Koning
godsdienst Herodes:
heropbouw
tempel
Naam volk Hebreeën Israëlieten Israëlieten Joden Joden
Confrontatie Ur Egypte Kanaän Assyriërs Grieken
met heidense (Mesopotamië) Kanaän Filistijnen Babyloniërs Romeinen
culturen Egypte Amalekieten Nineve
(geestescontext
)
Bijbelse Abraham & Sara Mozes Saul, David, Adam en Eva Rond jaar 1:
personages/ver Isaak & Rebekka Aäron Salomo Kaïn en Abel Jezus
halen Jacob & Rachel Myriam Jona, Elia, Noach
Elisa, Jeremia,
Jesaia

1) De aartsvaders
 Nomaden, leven in tenten
 Clanhoofden van zwerversstammen
 Monotheïsme tegenover veelgodendom van Kanaänieten
 Hongersnood dreef hen naar Egypte (vruchtbaar land ad Nijl)

2) Uittocht uit Egypte = Exodus
 Ramses II: dwangarbeid Israëlieten
+/- 1200 v.C.  tocht door Sinaï woestijn
 Vestiging in Kanaän  lang en moeizaam proces (conflicten omliggende stammen)
 Stammen w sedentair
 Herders w landbouwers
 Tenten w 12 steden (los van elkaar, elk eigen stamhoofd)

3) Koningstijd
 12 stammen  verbonden door geloof
Ark van het verbond (10 geboden)
 Geleid door rechters Gideon, Simson, Samuël
Koning Saul  Koning David  Koning Salomo (zoon David)

,  Maakt Jeruzalem hoofdstad (welvarend)
Salomo: bouw tempel JHWH LAND-KONING-TEMPEL
 Eerste geschriften gemaakt van de mondelinge verhalen/tradities/gebeurtenissen hof
 Scheuring Noordelijk deel (Israël, Samaria) en Zuidelijk deel (Juda, Jeruzalem)

4) Ballingschap
 Assyriërs veroveren Israël (N)
 Babyloniërs veroveren Juda (Z)
 Verwoesting Jeruzalem
LAND-KONING-TEMPEL verloren  Leven in vreemd land  Heimwee
 Verdieping en herbronning: identiteit kan niet w afgepakt JHWH is in de hemel, niet in een tempel
 Priesters:
 Voorlezen in synagogen
 Vieren feesten en rituelen
 Schrijven scheppingsverhaal
 Profeten:
 Hoop!  Verwachting nieuwe koning (= gezalfde = Messias)

5) Na de ballingschap
 Ballingen mogen terug naar huis (niet iedereen doet dat  begin diaspora)
 Joden vrij om eigen tradities te beleven
 Bijbelteksten herschreven door priesters van nieuwe tempel in Jeruzalem



1.2.2 GEOGRAFISCHE CONTEXT: OUDE NABIJE OOSTEN

Vruchtbare halve maan:
Gebied tussen de Middellandse Zee, Perzische Golf en Arabische woestijn
 Mesopotamië: tweestromenland (Tigris & Eufraat)
Ruimtelijk context: Kanaän ‘het beloofde land’




Verschillende namen: Kanaän, Palestina, Israël en de Palestijnse gebieden

Welke gebieden kunnen aanduiden op kaart? Mesopotamië/tweestromenland; Kanaän/Israël/Palestina, de
Sinaï woestijn, Nijl, Egypte, Middellandse Zee, Perzische golf, Tigris, Eufraat, Dode Zee, Rode Zee