GESCHIEDENIS ~ SEM 2
HOOFDSTUK 6: WO II
6.4 HET HOOGTIJ DER NATUURWETENSCHAPPEN ~ SINDS 19 E EEUW
6.4.1 NIEUWE WETENSCHAPPELIJKE DENKBEELDEN
Darwin: evolutietheorie
• Langzame evolutie door mutaties en natuurlijke selectie
• ‘survival of the fittest’
Lemaître: oerknaltheorie
• Belgische priester
• Het universum dijt uit
• Alles is ontstaan uit één oeratoom
Positivisme: vertrouwen in de rede w te groot
• Enkel empirische wetenschappen (observatie dia de zintuigen) kunnen geldige
kennis opleveren
• We moeten enkel data verzamelen en objectief interpreteren
• Het vertrouwen in data werd te groot
Voorbeelden van ontsporing van de nieuwe denkbeelden
• Frenologie
o Uit de vorm van de schedel kan je iemands karakter afleiden
• Lombroso
o heeft verschillende misdadigers onderzocht om te zeggen ja verkrachter hebben dit gezicht of ja
ma u wenkbrauwen staan zo dicht bij elkaar dus je bent een winkeldief
o Positivistische stroming in de criminologie: verzamelen van data i.v.m gelaatstrekken bij
criminelen
• Sociaal darwinsime
o Mensen die in de onderste lagen van de maatschappij leven, die
drinken…mogen zich niet voorplanten want zijn üntermenschen en
moeten eruit (Hitler euthanaseerde handicappen bv.)
o Volgens deze theorie zijn niet alle mensen gelijkwaardig
o Een basisidee vo racisme
o Übermenschen – Üntermenschen
o Basis vo blank superioriteitsgevoel
• Eugenetica
o Pogingen om de genetische samenstelling van een populatie verbeteren
o Radicale voorbeeld uit het nazisme
o Dat je door kweekprogramma’s het menselijke ras kunt verbeteren en
aanpassen
o Dr. Mengele – lebensbornklinieken
6.4.2 HISTORISCHE VRAAGSTELLING
a) 4 soorten (zie ppt, nt curcus!)
Pagina 1 van 45
, ❖ Vragen over het verleden
❖ Vragen over de relatie heden-verleden
❖ Vragen over de totstandkoming van historische kennis
❖ Vragen over historische beeldvorming
b) Afgebakend in Tijd/ruimte/domein
6.4.3 NALATENSCHAP VAN HET POSITIVISME
- Mensenrassen verschillen genetisch nauwelijks(geen biologische basis voor het indelen van
mensen in rassen)
- Mens- en natuurwetenschappen zijn complementair (vullen elkaar aan en kunnen niet zonder
elkaar)
6.5 DE HOLOCAUST (ANTISEMITISME = SEM (ZOON VAN NOAH ))
6.5.1 ESCALATIE VAN GEWELD
Kristalnacht
• Georganiseerde aanval op Joden in Duitsland en Oostenrijk.
• Synagogen, winkels en huizen vernield.
• Duizenden Joden opgepakt.
• Keerpunt: openlijk en massaal geweld tegen Joden.
Neurenbergerwetten
• Racistische wetten die bepaalden wie “Jood” was.
• Joden verloren burgerrechten/ staatburgerschap
• Verbod op huwelijken tussen Joden en niet-Joden.
• Verplicht dragen v/e gele ster
• Neurenberg is staat v DU
Endlösung
• Wannseeconferentie
o Vergadering van nazi-leiders in Wannsee bij Berlijn.
o Praktische organisatie van de Endlösung beslist.
o Regels over transport, registratie en massamoord vastgelegd.
• werkkamp: Breendronk
Pagina 2 van 45
, o Belgisch kamp gebruikt door nazi’s.
o Gevangenen zwaar mishandeld en gedwongen te werken.
o Vooral politieke gevangenen, verzetsleden en Joden.
o Bekend om extreem wrede omstandigheden.
• Doorgangskampen: Dossin
o Verzamel- en transitkamp voor Joden.
o Mensen geregistreerd en op transport gezet naar het oosten.
• vernietigingskampen: Auschwitz
o Grootste nazi-vernietigingskamp in Polen.
o Gaskamers voor massamoord.
o Meer dan 1 miljoen slachtoffers, vooral Joden.
o Symbool van de Holocaust.
Verschil kennen tussen vernietigingskamp, werkkamp en doorgangskamp
Film
- Film gemaakt om de Joden slecht te zetten
- Door Duitsers gemaakt
Hier worden de kampen getoond
- Vernietigingskampen in Polen omdat daar
de meeste Joden waren
- Aanduiding van getto’s waar Joden
gedwongen werden te wonen
- Deportatieroutes per spoor vanuit heel
Europa naar de kampen
- Niet alleen joden ook gehandicapten,
homoseksuelen ...
6.5.2 GENOCIDE
De Armeense genocide (1915-1917)
• Vond plaats tijdens het uiteenvallen van het Ottomaanse Rijk.
• Honderdduizenden Armeniërs werden gedeporteerd naar de woestijn, uitgehongerd en systematisch
vermoord.
Genocide in Guatemala (1962-1996)
• Tienduizenden Maya's werden vermoord of verdreven, met als hoogtepunt de jaren 1980 onder het
regime van Efrain Rios Montt.
• Het leger voerde een systematische uitroeiing van inheemse Maya-gemeenschappen uit, die werden
beschuldigde van samenwerking met guerillagroepen.
Rwandese genocide (1994)
Pagina 3 van 45
, • Gedurende ongeveer 100 dagen vermoordden Hutu-extremisten naar schatting 800.000 Tutsi's en
gematigde Hutu's, vaak met machetes, in een campagne van etnische zuivering.
Genocide in Gaza (2023 - …)?
• Sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 lanceerde Israël een militaire campagne die inmiddels
het leven kostte aan naar schatting 44.000 Palestijnen, waarvan het merendeel burgers.
6.5.3 VERANTWOORDELIJKHEID EN BESTRAFFING
Neurenberg processen
o Waren rechtszaken na WOII waarin nazileiders werden berecht voor oorlogsmisdaden, om te tonen
dat ook machthebbers verantwoordelijk zijn voor hun daden.
Het proces EICHMANN
o Dit gaat over Adolf Eichmann: een nazi die een hoofdrol speelde in de Holocaust en later werd
opgespoord, berecht en geëxecuteerd om gerechtigheid te brengen.
Repressie België
• betekende dat collaborateurs na WOII werden opgespoord en gestraft voor hun
samenwerking met de nazi’s.
• Philipp Schmitt:
o Kampcommandant van Fort Breendonk.
o Executie: hij was de laatste persoon en de enige Duitse oorlogsmisdadiger die in
België werd geëxecuteerd
6.6 HET EINDE VAN WO II
6.6.1 EEN BALANS VAN RAMPSPOED
De ondergang v/d As-mogendheden
• Italië - Mussolini
o Mussolini valt → fascistisch regime in Italië stort in.
• USSR - Stalin “bevrijdt” Oost-Europa !!
o Rode Leger verdrijft Duitsers uit de USSR → start bevrijding van Oost-Europa.
• Einde WOII
o 6juni 1944 - D. Day = landing in Normandië
▪ Geallieerden landen in Normandië → 150.000 soldaten aan land, zware verliezen op
Omaha Beach.
▪ Nachtelijke bombardementen op de Atlantikwall hadden hun doel gemist, wat de
landing extra dodelijk maakte.
o Bevrijding Parijs
▪ Na zware gevechten in Normandië breken de geallieerden door.-> Parijs wordt bevrijd.
▪ De Duitse commandant weigert Hitlers bevel om de stad te vernietigen. (weetje)
o Ardennenoffensief
▪ (rode lijn kaart dia 3) – winterstop
▪ Laatste grote Duitse aanval i/h westen
▪ Doel: geallieerden terugdringen
▪ Mislukt dr gebrek aan brandstof en geallieerde tegenaanval
Pagina 4 van 45
HOOFDSTUK 6: WO II
6.4 HET HOOGTIJ DER NATUURWETENSCHAPPEN ~ SINDS 19 E EEUW
6.4.1 NIEUWE WETENSCHAPPELIJKE DENKBEELDEN
Darwin: evolutietheorie
• Langzame evolutie door mutaties en natuurlijke selectie
• ‘survival of the fittest’
Lemaître: oerknaltheorie
• Belgische priester
• Het universum dijt uit
• Alles is ontstaan uit één oeratoom
Positivisme: vertrouwen in de rede w te groot
• Enkel empirische wetenschappen (observatie dia de zintuigen) kunnen geldige
kennis opleveren
• We moeten enkel data verzamelen en objectief interpreteren
• Het vertrouwen in data werd te groot
Voorbeelden van ontsporing van de nieuwe denkbeelden
• Frenologie
o Uit de vorm van de schedel kan je iemands karakter afleiden
• Lombroso
o heeft verschillende misdadigers onderzocht om te zeggen ja verkrachter hebben dit gezicht of ja
ma u wenkbrauwen staan zo dicht bij elkaar dus je bent een winkeldief
o Positivistische stroming in de criminologie: verzamelen van data i.v.m gelaatstrekken bij
criminelen
• Sociaal darwinsime
o Mensen die in de onderste lagen van de maatschappij leven, die
drinken…mogen zich niet voorplanten want zijn üntermenschen en
moeten eruit (Hitler euthanaseerde handicappen bv.)
o Volgens deze theorie zijn niet alle mensen gelijkwaardig
o Een basisidee vo racisme
o Übermenschen – Üntermenschen
o Basis vo blank superioriteitsgevoel
• Eugenetica
o Pogingen om de genetische samenstelling van een populatie verbeteren
o Radicale voorbeeld uit het nazisme
o Dat je door kweekprogramma’s het menselijke ras kunt verbeteren en
aanpassen
o Dr. Mengele – lebensbornklinieken
6.4.2 HISTORISCHE VRAAGSTELLING
a) 4 soorten (zie ppt, nt curcus!)
Pagina 1 van 45
, ❖ Vragen over het verleden
❖ Vragen over de relatie heden-verleden
❖ Vragen over de totstandkoming van historische kennis
❖ Vragen over historische beeldvorming
b) Afgebakend in Tijd/ruimte/domein
6.4.3 NALATENSCHAP VAN HET POSITIVISME
- Mensenrassen verschillen genetisch nauwelijks(geen biologische basis voor het indelen van
mensen in rassen)
- Mens- en natuurwetenschappen zijn complementair (vullen elkaar aan en kunnen niet zonder
elkaar)
6.5 DE HOLOCAUST (ANTISEMITISME = SEM (ZOON VAN NOAH ))
6.5.1 ESCALATIE VAN GEWELD
Kristalnacht
• Georganiseerde aanval op Joden in Duitsland en Oostenrijk.
• Synagogen, winkels en huizen vernield.
• Duizenden Joden opgepakt.
• Keerpunt: openlijk en massaal geweld tegen Joden.
Neurenbergerwetten
• Racistische wetten die bepaalden wie “Jood” was.
• Joden verloren burgerrechten/ staatburgerschap
• Verbod op huwelijken tussen Joden en niet-Joden.
• Verplicht dragen v/e gele ster
• Neurenberg is staat v DU
Endlösung
• Wannseeconferentie
o Vergadering van nazi-leiders in Wannsee bij Berlijn.
o Praktische organisatie van de Endlösung beslist.
o Regels over transport, registratie en massamoord vastgelegd.
• werkkamp: Breendronk
Pagina 2 van 45
, o Belgisch kamp gebruikt door nazi’s.
o Gevangenen zwaar mishandeld en gedwongen te werken.
o Vooral politieke gevangenen, verzetsleden en Joden.
o Bekend om extreem wrede omstandigheden.
• Doorgangskampen: Dossin
o Verzamel- en transitkamp voor Joden.
o Mensen geregistreerd en op transport gezet naar het oosten.
• vernietigingskampen: Auschwitz
o Grootste nazi-vernietigingskamp in Polen.
o Gaskamers voor massamoord.
o Meer dan 1 miljoen slachtoffers, vooral Joden.
o Symbool van de Holocaust.
Verschil kennen tussen vernietigingskamp, werkkamp en doorgangskamp
Film
- Film gemaakt om de Joden slecht te zetten
- Door Duitsers gemaakt
Hier worden de kampen getoond
- Vernietigingskampen in Polen omdat daar
de meeste Joden waren
- Aanduiding van getto’s waar Joden
gedwongen werden te wonen
- Deportatieroutes per spoor vanuit heel
Europa naar de kampen
- Niet alleen joden ook gehandicapten,
homoseksuelen ...
6.5.2 GENOCIDE
De Armeense genocide (1915-1917)
• Vond plaats tijdens het uiteenvallen van het Ottomaanse Rijk.
• Honderdduizenden Armeniërs werden gedeporteerd naar de woestijn, uitgehongerd en systematisch
vermoord.
Genocide in Guatemala (1962-1996)
• Tienduizenden Maya's werden vermoord of verdreven, met als hoogtepunt de jaren 1980 onder het
regime van Efrain Rios Montt.
• Het leger voerde een systematische uitroeiing van inheemse Maya-gemeenschappen uit, die werden
beschuldigde van samenwerking met guerillagroepen.
Rwandese genocide (1994)
Pagina 3 van 45
, • Gedurende ongeveer 100 dagen vermoordden Hutu-extremisten naar schatting 800.000 Tutsi's en
gematigde Hutu's, vaak met machetes, in een campagne van etnische zuivering.
Genocide in Gaza (2023 - …)?
• Sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 lanceerde Israël een militaire campagne die inmiddels
het leven kostte aan naar schatting 44.000 Palestijnen, waarvan het merendeel burgers.
6.5.3 VERANTWOORDELIJKHEID EN BESTRAFFING
Neurenberg processen
o Waren rechtszaken na WOII waarin nazileiders werden berecht voor oorlogsmisdaden, om te tonen
dat ook machthebbers verantwoordelijk zijn voor hun daden.
Het proces EICHMANN
o Dit gaat over Adolf Eichmann: een nazi die een hoofdrol speelde in de Holocaust en later werd
opgespoord, berecht en geëxecuteerd om gerechtigheid te brengen.
Repressie België
• betekende dat collaborateurs na WOII werden opgespoord en gestraft voor hun
samenwerking met de nazi’s.
• Philipp Schmitt:
o Kampcommandant van Fort Breendonk.
o Executie: hij was de laatste persoon en de enige Duitse oorlogsmisdadiger die in
België werd geëxecuteerd
6.6 HET EINDE VAN WO II
6.6.1 EEN BALANS VAN RAMPSPOED
De ondergang v/d As-mogendheden
• Italië - Mussolini
o Mussolini valt → fascistisch regime in Italië stort in.
• USSR - Stalin “bevrijdt” Oost-Europa !!
o Rode Leger verdrijft Duitsers uit de USSR → start bevrijding van Oost-Europa.
• Einde WOII
o 6juni 1944 - D. Day = landing in Normandië
▪ Geallieerden landen in Normandië → 150.000 soldaten aan land, zware verliezen op
Omaha Beach.
▪ Nachtelijke bombardementen op de Atlantikwall hadden hun doel gemist, wat de
landing extra dodelijk maakte.
o Bevrijding Parijs
▪ Na zware gevechten in Normandië breken de geallieerden door.-> Parijs wordt bevrijd.
▪ De Duitse commandant weigert Hitlers bevel om de stad te vernietigen. (weetje)
o Ardennenoffensief
▪ (rode lijn kaart dia 3) – winterstop
▪ Laatste grote Duitse aanval i/h westen
▪ Doel: geallieerden terugdringen
▪ Mislukt dr gebrek aan brandstof en geallieerde tegenaanval
Pagina 4 van 45
