H2:DE ALGEMENE NARCOSE
I. COMPONENTEN / DOELEN VAN ANTESTHSIOLOGIE
WAT IS ANESTHESIE?
1.1 ETYMOLOGIE & DEFINITIE
• Grieks: ἀναισθησία = geen gewaarwording.
• Geen universeel geaccepteerde definitie.
De 4 componenten
1) Hypnose / bewustzijnsverlies
2) Analgesie (ongevoeligheid voor pijn)
3) Akinesie (geen beweging, geen motorische reflexen)
4) Neurovegetatieve suppressie (autonoom ZS)
→ stabiele hemodynamiek, geen stressrespons, geen tranen/zweten/flushen
• Sensorisch: afwezigheid van intra-operatieve pijn
• Cognitief:
o Afwezigheid van intra-operatieve gewaarwording
o Afwezigheid van herinnering aan intra-operatieve gebeurtenissen
• Motorisch:
o Afwezigheid van beweging / motorische reflexen
o Adequate spierverslapping
• Autonoom:
o Afwezigheid van hemodynamisch antwoord op stress
o Afwezigheid van tranen, zweten, flushen
,ANESTHESIE ≠ SLAAP
WAAROM GEEN SLAAP?
• Patiënt moet beademd worden → bij slaap nooit.
• Anesthesie = medicamenteus geïnduceerd coma (met de 4 componentenà
• Reversibel, maar levensgevaarlijk → anesthesist moet continu aanwezig zijn
• Bewusteloosheid onder anesthesie ontstaat door verstoring van arousal-netwerken in cortex, thalamus en
hersenstam.
o versterkte GABA-inhibitie (propofol, barbituraten)
o remming van arousalcentra (dexmedetomidine)
o analgesie via opioïde systemen
• EEG-patronen tijdens anesthesie volgen typische fasen:
→ paradoxale excitatie
▪ → lichte anesthesie
▪ → diepe anesthesie
▪ → burst suppression
▪ → isoelectrisch EEG
o Chirurgie gebeurt meestal in fase 2–3.
• Verschillende anesthetica veroorzaken bewusteloosheid via verschillende neurobiologische
mechanismen.
De meeste middelen veroorzaken trage EEG-activiteit (GABA-effect), terwijl ketamine juist een actieve EEG-
toestand veroorzaakt door NMDA-blokkade en desorganisatie van corticale activiteit.
• Emergence uit anesthesie lijkt op herstel uit coma en verloopt van hersenstamfunctie naar corticale
functie.
1. Ademhaling en reflexen (primitieve functies
2. doelgerichte bewegingen
3. bewustzijn.
WAT GEBEURT ER BIJ ONTWAKEN?
Herstel verloopt van hersenstam → cortex:
1. Ademhaling terug
2. Autonome functies
3. Oren “gaan open”
4. Cognitieve functies (pas na uren volledig foutloos)
→ Daarom: 24u niet rijden na propofol.
,ANESTHESIE = DOSISAFHANKELIJK VERLIES VAN HERSENFUNCTIES
VOLGORDE VAN UITVAL
1. Expliciet geheugen
2. Bewustzijn / gewaarwording
3. Motorische reflexen
4. Autonoom zenuwstelsel (valt als laatste weg) (meest primitieve)
SMAL CONCENTRATIEBEREIK
• Anesthesie treedt op binnen <0,2 log-stappen.
• Dose–response curve extreem steil
• Vroeger met ether → therapeutische breedte zeer smal → mortaliteit hoog.
IDEALE ANESTHETICUM (THEORETISCH)
EIGENSCHAPPEN
• Snelle inductie • Analgesie • Geen toxiciteit
• Snelle uitwerking
• Diepe slaap • Spierverslapping
• Milieuvriendelijk
• Aangename geur (voor • Geen autonome bijwerkingen
inhalatie)
→ Bestaat niet.
, 1. HYPNOSE / AMNESIE
1.1 KLASSEN VAN ANESTHETICA
A. INHALATIE-ANESTHETICA B. INTRAVENEUZE HYPNOTICA
• Sevofluraan • Propofol
• Isofluraan • Etomidaat
• Lachgas (N₂O) → milieuschadelijk, wordt verlaten • Ketamine
• Desfluraan → verboden in EU sinds 2026 (broeikasgas) • Benzodiazepines
• Xenon → ideaal maar te duur, firma stopte productie • Dexmedetomidine
1.2 HOE WORDT ANESTHESIE OPGEWEKT?
THEORIE 1 — LIPIDTHEORIE (MEYER–OVERTON-REGEL)
Via aspecifieke biofysische mechanismen: “Potentie neemt toe met lipofiliteit.”
ARGUMENTEN VÓÓR
• Correlatie olie/gas-coëfficiënt ↔ anesthetische potentie.
ZWAKTES
• Stereoisomeren: zelfde lipofiliteit, andere potentie.
• Veranderingen in membraanfluiditeit vergelijkbaar met temperatuur → geen anesthesie.
• Cut-off effect: boven bepaalde molecuulgrootte geen extra potentie.
→ Theorie onvoldoende.
I. COMPONENTEN / DOELEN VAN ANTESTHSIOLOGIE
WAT IS ANESTHESIE?
1.1 ETYMOLOGIE & DEFINITIE
• Grieks: ἀναισθησία = geen gewaarwording.
• Geen universeel geaccepteerde definitie.
De 4 componenten
1) Hypnose / bewustzijnsverlies
2) Analgesie (ongevoeligheid voor pijn)
3) Akinesie (geen beweging, geen motorische reflexen)
4) Neurovegetatieve suppressie (autonoom ZS)
→ stabiele hemodynamiek, geen stressrespons, geen tranen/zweten/flushen
• Sensorisch: afwezigheid van intra-operatieve pijn
• Cognitief:
o Afwezigheid van intra-operatieve gewaarwording
o Afwezigheid van herinnering aan intra-operatieve gebeurtenissen
• Motorisch:
o Afwezigheid van beweging / motorische reflexen
o Adequate spierverslapping
• Autonoom:
o Afwezigheid van hemodynamisch antwoord op stress
o Afwezigheid van tranen, zweten, flushen
,ANESTHESIE ≠ SLAAP
WAAROM GEEN SLAAP?
• Patiënt moet beademd worden → bij slaap nooit.
• Anesthesie = medicamenteus geïnduceerd coma (met de 4 componentenà
• Reversibel, maar levensgevaarlijk → anesthesist moet continu aanwezig zijn
• Bewusteloosheid onder anesthesie ontstaat door verstoring van arousal-netwerken in cortex, thalamus en
hersenstam.
o versterkte GABA-inhibitie (propofol, barbituraten)
o remming van arousalcentra (dexmedetomidine)
o analgesie via opioïde systemen
• EEG-patronen tijdens anesthesie volgen typische fasen:
→ paradoxale excitatie
▪ → lichte anesthesie
▪ → diepe anesthesie
▪ → burst suppression
▪ → isoelectrisch EEG
o Chirurgie gebeurt meestal in fase 2–3.
• Verschillende anesthetica veroorzaken bewusteloosheid via verschillende neurobiologische
mechanismen.
De meeste middelen veroorzaken trage EEG-activiteit (GABA-effect), terwijl ketamine juist een actieve EEG-
toestand veroorzaakt door NMDA-blokkade en desorganisatie van corticale activiteit.
• Emergence uit anesthesie lijkt op herstel uit coma en verloopt van hersenstamfunctie naar corticale
functie.
1. Ademhaling en reflexen (primitieve functies
2. doelgerichte bewegingen
3. bewustzijn.
WAT GEBEURT ER BIJ ONTWAKEN?
Herstel verloopt van hersenstam → cortex:
1. Ademhaling terug
2. Autonome functies
3. Oren “gaan open”
4. Cognitieve functies (pas na uren volledig foutloos)
→ Daarom: 24u niet rijden na propofol.
,ANESTHESIE = DOSISAFHANKELIJK VERLIES VAN HERSENFUNCTIES
VOLGORDE VAN UITVAL
1. Expliciet geheugen
2. Bewustzijn / gewaarwording
3. Motorische reflexen
4. Autonoom zenuwstelsel (valt als laatste weg) (meest primitieve)
SMAL CONCENTRATIEBEREIK
• Anesthesie treedt op binnen <0,2 log-stappen.
• Dose–response curve extreem steil
• Vroeger met ether → therapeutische breedte zeer smal → mortaliteit hoog.
IDEALE ANESTHETICUM (THEORETISCH)
EIGENSCHAPPEN
• Snelle inductie • Analgesie • Geen toxiciteit
• Snelle uitwerking
• Diepe slaap • Spierverslapping
• Milieuvriendelijk
• Aangename geur (voor • Geen autonome bijwerkingen
inhalatie)
→ Bestaat niet.
, 1. HYPNOSE / AMNESIE
1.1 KLASSEN VAN ANESTHETICA
A. INHALATIE-ANESTHETICA B. INTRAVENEUZE HYPNOTICA
• Sevofluraan • Propofol
• Isofluraan • Etomidaat
• Lachgas (N₂O) → milieuschadelijk, wordt verlaten • Ketamine
• Desfluraan → verboden in EU sinds 2026 (broeikasgas) • Benzodiazepines
• Xenon → ideaal maar te duur, firma stopte productie • Dexmedetomidine
1.2 HOE WORDT ANESTHESIE OPGEWEKT?
THEORIE 1 — LIPIDTHEORIE (MEYER–OVERTON-REGEL)
Via aspecifieke biofysische mechanismen: “Potentie neemt toe met lipofiliteit.”
ARGUMENTEN VÓÓR
• Correlatie olie/gas-coëfficiënt ↔ anesthetische potentie.
ZWAKTES
• Stereoisomeren: zelfde lipofiliteit, andere potentie.
• Veranderingen in membraanfluiditeit vergelijkbaar met temperatuur → geen anesthesie.
• Cut-off effect: boven bepaalde molecuulgrootte geen extra potentie.
→ Theorie onvoldoende.
