Samenvatting | Taal Jonge Kind | Thomas More | 2025/26

-> Spraakklanken of lettertekens
SAMENVATTING
1. Geletterdheid en
Lezen  Pompert (2022, p2)
 Culturele ontwikkeling
1.0 Fasen van geletterdheid (en  Andere manier van denken
Ehri)  Verbinding met de wereld
 Ontluikende geletterdheid  Kansen op school
 0 - 4 jaar  Actief meedoen
 Ervaring opdoen door verpakkingen/boeken etc.
 Ontdekken dat geschreven taal betekenis heeft  (Taal)vaardigheden die verbonden zijn:
 Denk aan ‘meelezen’ met boek, doen alsof ze  Spelling
schrijven of letters uit naam herkennen  Woordenschat
 Taalbeschouwing
 Beginnende geletterdheid
 Groep 1 – 3
 Leren dat letters en klanken bij elkaar horen
 Beginnende schrijvers noteren klanken met letters
 Denk aan rijmen, hakken en plakken, lezen oefenen

 Gevorderde geletterdheid
 Groep 4 – 8
 Vlotter lezen en complexere teksten begrijpen
 Leesstrategieën leren
1.2 Lezen in verbinding met
 Schrijfvaardigheid en structuur uitbreiden andere (taal-)contexten
 Denk aan verslag schrijven, informatie opzoeken,  Bijvoorbeeld boek: Boer Boris
tekstsoorten begrijpen  Taal: gedicht, rijmen, letteraanbod
 Rekenen: hoeveel appels/geld, oogst wegen
 Fasenmodel van Ehri (2005)  Spel: verteltafel maken/naspelen, kraam maken
 Overig: verkeer (borden)



1.3 Kerndoelen, referentiekader
en -niveaus
 Kerndoelen
 Doelen en aanbod
 Uitgewerkt in TULE (tussendoelen)

 Referentiekader
 Beschrijft voor alle taaldomeinen wat de leerlingen
zouden moeten kennen en kunnen op verschillende
momenten in hun schoolloopbaan.
 Vanuit de overheid
1.1 Belang van lezen/schrijven  Geven aan welk aanbod scholen moeten realiseren
 Taalfuncties  Eind groep 8 streven is 2F
 Expressief  Goed functioneren 1F
 Communicatief
 Conceptualiserend  Referentieniveaus

 Portaal
 Receptief -> Ontvangend
-> Betekenis geven aan klanken en tekens
 Productief -> Zelf klanken en tekens produceren

,  Toetsen

 Interactieve model
 Bottom-up en Top-down door elkaar heen
gebruiken -> deelprocessen in interactie
 Nieuwe woorden kijken wat ze betekenen met
Bottom-up en daarna top down de tekst lezen
2.3 Elementaire
2. Ontwikkeling spellingshandeling
2.0 Elementaire leeshandeling




2.4 Fonetiek en fonologie
 Fonetiek
 Klanken zoals ze klinken
 Hoe mensen geluid produceren en interpreteren
 Werkt alleen bij klankzuivere woorden  Klankproductie: keel, voor/achter in de mond
 Kan je per grafeem/foneem synthetiseren tot woord  Hoe klinkt een klank en hoe maak je deze?
 Appel zou anders gesynthetiseerd worden als: ap-pu-pél  Bv. verschil in uitspraak /r/ in Frans en Nederlands

 Fonologie
2.1 Informatieniveaus  Klank leer
 Klanken zoal ze betekenis maken
 Hoe klanken functioneren binnen een
taal
 Bv. verschil tussen /p/ en /b/ in pak en
bak (verschil verandert de betekenis


2.5 Grafemen-fonemen en
klankzuiverheid
 Grafeem
 Schrijftaal
 Teken wat je schrijft
 Grafeem = ‘e’
 ‘E’ heeft meerdere fonemen (je kan het op
verschillende manieren zeggen -> meter)
 B – oo – m, klank /oo/ wordt geschreven met
2.2 Leesmodellen grafeem ‘oo’
 Bottom-up
 Letter voor letter  Foneem
 Woord voor woord  Spreektaal
 Daarna de hele zin  Klank, wat je hoort
 Bv. bij lastige tekst/woorden  Verschil tussen ‘b’ en ‘p’ in bal en pal
 ‘b’ en ‘p’ maken hier betekenisonderscheid
 Top-down  Klanken die betekenis onderscheiden -> fonemen
 Voorspellen adhv paar woorden  Beer = 3 fonemen (b – ee – r)
 Selecteren