EUROPEAN SOCIETIES
Lecture 1: The European project: some of the good, the bad and the ugly………………...p.1
Lecture 2: The European project as an economic project: fundamental flaws?..................p.9
Lecture 3: Migration and mobility in the European Union……………………………...……..p.19
Lecture 4: Labour market integration of immigrants in Europe………………………………p.39
Lecture 5: Posting workers in the EU: A different kind of labour mobility…………………..p.55
GUEST Lecture 6: United in diversity: poverty and the welfare state in the EU…………...p.65
GUEST Lecture 7: How to Evaluate Justice in Food Systems?..........................................p.87
GUEST Lecture 8: European Union and the green transition. Promises and pitfalls……...p.99
Lecture 1 - HET EUROPEES PROJECT: HET GOEDE, HET
SLECHTE EN HET LELIJKE
1. Inleiding
Beginnings after WWII
Het begin van de Europese Unie zoals we het nu kennen, na de Tweede Wereldoorlog:
● Einde vd Tweede Wereldoorlog liet Europa verdeeld achter tussen het
communistische, door de Sovjet-Unie gedomineerde Oostblok en de grotendeels
democratische westerse landen.
○ A lot of anger, hate → het is dus heel merkwaardig dat Europa zich herenigde
● Angst voor richting die herbouwd Duitsland zou inslaan, de vermeende noodzaak tot
binding Duitsland in pan-Europese democratische instellingen
● Uitbreiding van het communistische oosten.
1
,Een van de oprichters van Europa was Spinelli:
● Ideeën borrelen op... Tijdens zijn gevangenschap onder het fascisme schrijft Altiero
Spinelli het Ventotene-manifest "Voor een vrij en verenigd Europa".
● Hij was een communist
○ had een zeer internationale visie, wilde arbeiders vooruit helpen en verenigen
⇒ dacht dat er geen grenzen moesten zijn
● Zijn manifest werd zeer belangrijk ⇒ pleitte voor eenheid
“Voor een vrij en verenigd Europa. Een ontwerp manifest"
● Soevereine natiestaat = hoofdoorzaak vd crisis van de 20e eeuw
○ Vrede? verkrijgen dr
■ Afschaffing v absolute nationale soevereiniteit
■ Opbouw ve federale Europese staat met werkelijke supranationale
bevoegdheden
● Pleit voor
○ socialistisch geïnspireerde economische orde die zowel ongeremd
kapitalistisch individualisme als autoritair collectivisme verwerpt.
○ Beleid gericht op het verminderen van ongelijkheid, het uitbreiden van sociale
rechten en het waarborgen van waardige leefomstandigheden.
Wat was het begin?
● Oorlog had Europa uitgeput ⇒ Industrie zwaar beschadigd
○ Er was veel schade
■ behoefte aan wederopbouw.
● Samenwerking nodig voor wederopbouw
● Zes buurlanden kwamen overeen in Het Verdrag van Parijs
○ Doel:
■ vrijhandelszone creëren voor aantal belangrijke grondstoffen,
waaronder steenkool, staal en ijzererts, die zijn gekozen vanwege hun
cruciale rol in de industrie en het leger.
○ Idee: ipv concurreren, vrij handelen met elkaar
○ Concreet: Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal - EGKS / ECSC
■ Bestond uit Duitsland, België, Frankrijk, Nederland, Italië en
Luxemburg.
■ Werd opgericht op 23 juli 1952 en eindigde op 23 juli 2002, waarna ze
werd vervangen door andere unies.
Om vrijhandelszone te kunnen runnen, hebben we paar supranationale organen nodig:
● Om de EGKS te beheren, werd een groep ‘supranationale’ instellingen opgericht om
wetten te maken, ideeën uit te werken en geschillen op te lossen.
○ Raad van Ministers
○ Algemene vergadering
○ Hof van Justitie
⇒ Uit deze sleutelorganen zou later de EU ontstaan.
2
, Verdrag van Rome
Verdrag van Rome(uitbreidingen)
● Het succes van de EGKS leidde ertoe dat de lidstaten in 1957 twee nieuwe
verdragen ondertekenden, die beide bekendstaan als Verdrag van Rome.
● Zorgde voor twee nieuwe lichamen
○ de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom)
○ de Europese Economische Gemeenschap.
● Deze EEG creëerde
○ een gemeenschappelijke markt tussen de lidstaten
→ voordeel:
■ geen tarieven
■ geen belemmeringen voor vrije verkeer v arbeid en goederen
EEG
Van daaruit breidt het zich uit (EEG)
● Tegen 1970: handel binnen gemeenschappelijke markt 5x toegenomen
● EEG had verschillende supranationale organen
○ Raad van Ministers → om beslissingen te nemen
○ Gemeenschappelijke Vergadering (het Europees Parlement vanaf 1962)
→ om advies te geven
○ Rechtbank → die de beslissingen van lidstaten kan overrulen
○ Commissie → het beleid ten uitvoer te brengen
● Het Verdrag van Brussel uit 1965 fuseerde de commissies van de EEG, de EGKS
en Euratom tot een gezamenlijke permanente ambtenarij
○ Ambtenarij = mensen die de administratie leiden
● Opmerkelijk dat landen als Portugal juist toen toetraden (want daarvoor waren het
niet eens democratische landen) -> Ze wilden dat mensen toetraden.
● Hebben v gemeenschappelijke munt is bovendien allesbehalve gebruikelijk (en
ook zeer opmerkelijk).
3
,Schengen
● Het Schengen Akkoord - ondertekend op 14 juni 1985
○ Verdrag dat meeste Europese landen leidde naar afschaffing van hun
nationale grenzen
■ doel: een Europa zonder grenzen maken
■ naam: “Schengen Area”
○ Ondertekend in Luxemburg, aanvankelijk door slechts vijf EU-landen.
○ Akkoord blijft een vad grootste gebieden ter wereld die grenscontrole tussen
lidstaten hebben beëindigd
Verdrag van Maastricht
● Verdrag betreffende de Europese Unie (Het Verdrag van Maastricht) trad in
werking op 1 november 1993 en veranderde de EEC in de Europese Unie.
● Werkterrein v supranationale organen werd uitgebreid en baseerde zich op drie
'pijlers':
● Betrokkenheid bij de binnenlandse aangelegenheden v lidstaten op gebied v "justitie
en binnenlandse zaken"
○ (en om die reden werd het in Frankrijk slechts nipt aangenomen en was er in
het Verenigd Koninkrijk een stemming nodig).
● Een gemeenschappelijke Europese munt (plus voorwaarden voor lidmaatschap)
Verdere vergrotingen
● In 1995 sloten Zweden, Oostenrijk en Finland zich aan
● Schengenovereenkomst maakt het mogelijk voor mensen om te reizen zonder dat
hun paspoort aan grens werd gecontroleerd
● Stabiliteits-en Groeipact van 1997
● In 1999 bracht Verdrag van Amsterdam werkgelegenheid,
arbeidsomstandigheden en leefomstandigheden onder bevoegdheid v EU
4
, Jaren 2000
jaren 2000:
● 1 januari 1999:Introductie van de euro
● In 2004 traden tien landen toe (Cyprus, Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland,
Litouwen, Malta, Polen, Slowakije en Slovenië) en in 2007 twee (Bulgarije en
Roemenië).
○ Het was een gewaagde stap om deze landen toe te laten
■ Reden: was slechts 14 jaar na de val van de Berlijnse Muur
+ ook omdat deze landen erg arm waren
en weinig kansen boden aan jongeren
● Inmiddels waren er overeenkomsten bereikt om meerderheidsstemming op meer
kwesties toe te passen.
○ Maar er bleven nationale veto's bestaan over belastingen, veiligheid en
andere kwesties.
Verdrag van Lissabon
● Het Verdrag over de Toekomst van Europa
○ Werd in 2002 opgericht om een EU-grondwet te creëren
○ Ontwerp, dat in 2004 werd ondertekend, beoogde
■ Permanente EU-voorzitter
■ Minister van Buitenlandse Zaken
■ Handvest van Rechten.
○ !! Ontwerp in 2005 verworpen, toen Frankrijk en Nederland het niet ratificeren
(en voordat andere EU-lidstaten de kans kregen om te stemmen).
● Herziene versie van het werk, het Verdrag van Lissabon, werd in 2007
ondertekend,
○ werd aanvankelijk afgewezen
→ ditmaal door de kiezers in Ierland.
■ In 2009 stemden de Ierse kiezers echter wel voor het verdrag.
● In de winter van 2009 hadden alle 27 EU-lidstaten het proces geratificeerd en trad
het in werking.
● Herman Van Rompuy werd de eerste ‘voorzitter van de Europese Raad’.
5
, 2. Wat heeft het ons gebracht?
= volgende grafieken van de OESO, Hoe was het leven?
● De levensverwachting in Europa stijgt.
⇒ communisme versus kapitalisme / verzorgingsstaat
|| ||
de levensverwachting stabiliseert in plaats van te stijgen zoals in
● BBP is ook verbeterd (niet in SOVJET).
○ De levensstandaard in West-Europa stijgt zeer snel.
○ Maar het gaat alleen om materieel welzijn (geld).
● Ook de lonen worden beter
● Index van democratie scores (dingen zoals: is er een vrije pers, hoeveel partijen
doen er mee aan de verkiezingen, enz.)
6
, 3. Maar natuurlijk is niet alles goed
Euroscepticisme
● Euroscepticisme in opkomst
○ zelfs in landen die economisch gezien extreem goed hebben gedaan
Migratiedruk
● Detentiekampen stijgen
○ bv: : mensen die grens in Bulgarije oversteken, hier vaak vastgehouden
● Immigratiekamp
⇒ grote onenigheid in het Europees Parlement over hoe hiermee om te gaan
● Russisch-Oekraïense oorlog
○ nieuwe regel: in oorlogssituaties tijdelijk vluchtelingen opnemen
○ Discussie! ⇒ Waarom niet hetzelfde doen met vluchtelingen uit Syrië?
en andere graafschappen in het Midden-Oosten
Klimaatverandering
● De gevolgen van klimaatverandering worden steeds duidelijker voelbaar in de EU.
○ Sterfte door hitte neemt toe
○ …
Economische neergang
● Europa verliest terrein.
Geopolitieke onrust
● Mensen vragen zich af wat de betekenis van Europa is.
7
Lecture 1: The European project: some of the good, the bad and the ugly………………...p.1
Lecture 2: The European project as an economic project: fundamental flaws?..................p.9
Lecture 3: Migration and mobility in the European Union……………………………...……..p.19
Lecture 4: Labour market integration of immigrants in Europe………………………………p.39
Lecture 5: Posting workers in the EU: A different kind of labour mobility…………………..p.55
GUEST Lecture 6: United in diversity: poverty and the welfare state in the EU…………...p.65
GUEST Lecture 7: How to Evaluate Justice in Food Systems?..........................................p.87
GUEST Lecture 8: European Union and the green transition. Promises and pitfalls……...p.99
Lecture 1 - HET EUROPEES PROJECT: HET GOEDE, HET
SLECHTE EN HET LELIJKE
1. Inleiding
Beginnings after WWII
Het begin van de Europese Unie zoals we het nu kennen, na de Tweede Wereldoorlog:
● Einde vd Tweede Wereldoorlog liet Europa verdeeld achter tussen het
communistische, door de Sovjet-Unie gedomineerde Oostblok en de grotendeels
democratische westerse landen.
○ A lot of anger, hate → het is dus heel merkwaardig dat Europa zich herenigde
● Angst voor richting die herbouwd Duitsland zou inslaan, de vermeende noodzaak tot
binding Duitsland in pan-Europese democratische instellingen
● Uitbreiding van het communistische oosten.
1
,Een van de oprichters van Europa was Spinelli:
● Ideeën borrelen op... Tijdens zijn gevangenschap onder het fascisme schrijft Altiero
Spinelli het Ventotene-manifest "Voor een vrij en verenigd Europa".
● Hij was een communist
○ had een zeer internationale visie, wilde arbeiders vooruit helpen en verenigen
⇒ dacht dat er geen grenzen moesten zijn
● Zijn manifest werd zeer belangrijk ⇒ pleitte voor eenheid
“Voor een vrij en verenigd Europa. Een ontwerp manifest"
● Soevereine natiestaat = hoofdoorzaak vd crisis van de 20e eeuw
○ Vrede? verkrijgen dr
■ Afschaffing v absolute nationale soevereiniteit
■ Opbouw ve federale Europese staat met werkelijke supranationale
bevoegdheden
● Pleit voor
○ socialistisch geïnspireerde economische orde die zowel ongeremd
kapitalistisch individualisme als autoritair collectivisme verwerpt.
○ Beleid gericht op het verminderen van ongelijkheid, het uitbreiden van sociale
rechten en het waarborgen van waardige leefomstandigheden.
Wat was het begin?
● Oorlog had Europa uitgeput ⇒ Industrie zwaar beschadigd
○ Er was veel schade
■ behoefte aan wederopbouw.
● Samenwerking nodig voor wederopbouw
● Zes buurlanden kwamen overeen in Het Verdrag van Parijs
○ Doel:
■ vrijhandelszone creëren voor aantal belangrijke grondstoffen,
waaronder steenkool, staal en ijzererts, die zijn gekozen vanwege hun
cruciale rol in de industrie en het leger.
○ Idee: ipv concurreren, vrij handelen met elkaar
○ Concreet: Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal - EGKS / ECSC
■ Bestond uit Duitsland, België, Frankrijk, Nederland, Italië en
Luxemburg.
■ Werd opgericht op 23 juli 1952 en eindigde op 23 juli 2002, waarna ze
werd vervangen door andere unies.
Om vrijhandelszone te kunnen runnen, hebben we paar supranationale organen nodig:
● Om de EGKS te beheren, werd een groep ‘supranationale’ instellingen opgericht om
wetten te maken, ideeën uit te werken en geschillen op te lossen.
○ Raad van Ministers
○ Algemene vergadering
○ Hof van Justitie
⇒ Uit deze sleutelorganen zou later de EU ontstaan.
2
, Verdrag van Rome
Verdrag van Rome(uitbreidingen)
● Het succes van de EGKS leidde ertoe dat de lidstaten in 1957 twee nieuwe
verdragen ondertekenden, die beide bekendstaan als Verdrag van Rome.
● Zorgde voor twee nieuwe lichamen
○ de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom)
○ de Europese Economische Gemeenschap.
● Deze EEG creëerde
○ een gemeenschappelijke markt tussen de lidstaten
→ voordeel:
■ geen tarieven
■ geen belemmeringen voor vrije verkeer v arbeid en goederen
EEG
Van daaruit breidt het zich uit (EEG)
● Tegen 1970: handel binnen gemeenschappelijke markt 5x toegenomen
● EEG had verschillende supranationale organen
○ Raad van Ministers → om beslissingen te nemen
○ Gemeenschappelijke Vergadering (het Europees Parlement vanaf 1962)
→ om advies te geven
○ Rechtbank → die de beslissingen van lidstaten kan overrulen
○ Commissie → het beleid ten uitvoer te brengen
● Het Verdrag van Brussel uit 1965 fuseerde de commissies van de EEG, de EGKS
en Euratom tot een gezamenlijke permanente ambtenarij
○ Ambtenarij = mensen die de administratie leiden
● Opmerkelijk dat landen als Portugal juist toen toetraden (want daarvoor waren het
niet eens democratische landen) -> Ze wilden dat mensen toetraden.
● Hebben v gemeenschappelijke munt is bovendien allesbehalve gebruikelijk (en
ook zeer opmerkelijk).
3
,Schengen
● Het Schengen Akkoord - ondertekend op 14 juni 1985
○ Verdrag dat meeste Europese landen leidde naar afschaffing van hun
nationale grenzen
■ doel: een Europa zonder grenzen maken
■ naam: “Schengen Area”
○ Ondertekend in Luxemburg, aanvankelijk door slechts vijf EU-landen.
○ Akkoord blijft een vad grootste gebieden ter wereld die grenscontrole tussen
lidstaten hebben beëindigd
Verdrag van Maastricht
● Verdrag betreffende de Europese Unie (Het Verdrag van Maastricht) trad in
werking op 1 november 1993 en veranderde de EEC in de Europese Unie.
● Werkterrein v supranationale organen werd uitgebreid en baseerde zich op drie
'pijlers':
● Betrokkenheid bij de binnenlandse aangelegenheden v lidstaten op gebied v "justitie
en binnenlandse zaken"
○ (en om die reden werd het in Frankrijk slechts nipt aangenomen en was er in
het Verenigd Koninkrijk een stemming nodig).
● Een gemeenschappelijke Europese munt (plus voorwaarden voor lidmaatschap)
Verdere vergrotingen
● In 1995 sloten Zweden, Oostenrijk en Finland zich aan
● Schengenovereenkomst maakt het mogelijk voor mensen om te reizen zonder dat
hun paspoort aan grens werd gecontroleerd
● Stabiliteits-en Groeipact van 1997
● In 1999 bracht Verdrag van Amsterdam werkgelegenheid,
arbeidsomstandigheden en leefomstandigheden onder bevoegdheid v EU
4
, Jaren 2000
jaren 2000:
● 1 januari 1999:Introductie van de euro
● In 2004 traden tien landen toe (Cyprus, Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland,
Litouwen, Malta, Polen, Slowakije en Slovenië) en in 2007 twee (Bulgarije en
Roemenië).
○ Het was een gewaagde stap om deze landen toe te laten
■ Reden: was slechts 14 jaar na de val van de Berlijnse Muur
+ ook omdat deze landen erg arm waren
en weinig kansen boden aan jongeren
● Inmiddels waren er overeenkomsten bereikt om meerderheidsstemming op meer
kwesties toe te passen.
○ Maar er bleven nationale veto's bestaan over belastingen, veiligheid en
andere kwesties.
Verdrag van Lissabon
● Het Verdrag over de Toekomst van Europa
○ Werd in 2002 opgericht om een EU-grondwet te creëren
○ Ontwerp, dat in 2004 werd ondertekend, beoogde
■ Permanente EU-voorzitter
■ Minister van Buitenlandse Zaken
■ Handvest van Rechten.
○ !! Ontwerp in 2005 verworpen, toen Frankrijk en Nederland het niet ratificeren
(en voordat andere EU-lidstaten de kans kregen om te stemmen).
● Herziene versie van het werk, het Verdrag van Lissabon, werd in 2007
ondertekend,
○ werd aanvankelijk afgewezen
→ ditmaal door de kiezers in Ierland.
■ In 2009 stemden de Ierse kiezers echter wel voor het verdrag.
● In de winter van 2009 hadden alle 27 EU-lidstaten het proces geratificeerd en trad
het in werking.
● Herman Van Rompuy werd de eerste ‘voorzitter van de Europese Raad’.
5
, 2. Wat heeft het ons gebracht?
= volgende grafieken van de OESO, Hoe was het leven?
● De levensverwachting in Europa stijgt.
⇒ communisme versus kapitalisme / verzorgingsstaat
|| ||
de levensverwachting stabiliseert in plaats van te stijgen zoals in
● BBP is ook verbeterd (niet in SOVJET).
○ De levensstandaard in West-Europa stijgt zeer snel.
○ Maar het gaat alleen om materieel welzijn (geld).
● Ook de lonen worden beter
● Index van democratie scores (dingen zoals: is er een vrije pers, hoeveel partijen
doen er mee aan de verkiezingen, enz.)
6
, 3. Maar natuurlijk is niet alles goed
Euroscepticisme
● Euroscepticisme in opkomst
○ zelfs in landen die economisch gezien extreem goed hebben gedaan
Migratiedruk
● Detentiekampen stijgen
○ bv: : mensen die grens in Bulgarije oversteken, hier vaak vastgehouden
● Immigratiekamp
⇒ grote onenigheid in het Europees Parlement over hoe hiermee om te gaan
● Russisch-Oekraïense oorlog
○ nieuwe regel: in oorlogssituaties tijdelijk vluchtelingen opnemen
○ Discussie! ⇒ Waarom niet hetzelfde doen met vluchtelingen uit Syrië?
en andere graafschappen in het Midden-Oosten
Klimaatverandering
● De gevolgen van klimaatverandering worden steeds duidelijker voelbaar in de EU.
○ Sterfte door hitte neemt toe
○ …
Economische neergang
● Europa verliest terrein.
Geopolitieke onrust
● Mensen vragen zich af wat de betekenis van Europa is.
7
