Onderzoeksskills 1 | Samenvatting volledige vak| Hogeschool Gent | 2025/26

Onderzoeksskills
Hoofdstuk 1: onderzoeksprobleem, doelstelling en
onderzoeksvraag
Begrippen
Probleemstelling Afhankelijke kenmerken
Onderzoeksvraag Causaliteit
Doelstelling Controlekenmerken
Eenheden Ethiek
Populatie Informed consent
subpopulatie Anoniem
Steekproef Vertrouwelijk
Respondenten Tijdsplanning
kenmerken Begroting
Onafhankelijke kenmerken Bereidheid
bereikbaarheid


--------------------------------------------------------------------------------------------------------
-------

Aanleiding van onderzoek
-aanleiding voor een onderzoek

Vaak een praktijkprobleem

Vb. zorgvraag, maatschappelijk vraagstuk, kwestie in volksgezondheid,…

Fundamenteel onderzoek
=gericht op het uitbreiden en uitdiepen van kennis zonder directe
toepassing in de praktijk voor ogen

=kennisgericht

Doel: beter begrijpen hoe bepaalde processen werken of waarom
bepaalde fenomenen optreden

Theoretische vragen die nieuwe inzichten opleveren, maar die niet
noodzakelijk meteen een praktische oplossing bieden

Vb. Nieuw virus: fundamentele onderzoekers willen weten hoe dit virus
precies de cellen van de gastheer binnendringt

=antwoord op deze vraag draagt bij aan wetenschappelijke kennisbasis,
maar biedt niet direct een oplossing voor de bestrijding van het virus

,Toegepast onderzoek
=zoekt antwoorden op specifieke vragen en/of oplossingen voor
problemen

=praktijkgericht

Bouwt vaak voort op inzichten die zijn opgedaan in fundamenteel
onderzoek

Vb. Nieuw virus: niet enkel kennis vergaren, maar ook om tastbare
oplossing te creëren voor dit gezondheidsprobleem!

--------------------------------------------------------------------------------------------------------
-------

De probleemstelling
-definiëren van een probleemstelling

=cruciale stap in onderzoeksproces

-5xW + H methode

Wat is het probleem?
 Wat gaat er precies mis?
 Wat is de huidige situatie die als problematisch wordt ervaren?
 Beschrijf probleem nauwkeurig!
 Wat is niet wenselijk of aanvaardbaar?
 Welke aspecten van de situatie zijn problematisch?
 Wat wordt er gemist?
 Zijn er bepaalde middelen, kennis of processen die ontbreken om
de situatie te verbeteren?
 Wat kan beter?
 Welke verbeterpunten zijn er zichtbaar?
 Zijn er processen of methoden die efficiënter of effectiever
kunnen?
 Wat is wel succesvol en kan eventueel breder geïmplementeerd
worden?
 Zijn er onderdelen van de huidige situatie die wel goed
functioneren en als basis kunnen dienen voor verdere
verbetering?
 Wat is de onopgeloste vraag waarop een antwoord gezocht moet
worden?
 Wat is de kernvraag die beantwoordt moet worden om het
probleem op te lossen?
 Wat heeft men in het verleden gedaan om het probleem op te
lossen, en waarom werkte dat wel/niet goed?

,  Zijn er eerdere pogingen geweest om dit probleem op te lossen?
 Welke methoden zijn toegepast en waarom waren ze wel of niet
effectief?

Vb. Het probleem is dat patiënten met diabetes type 2 moeite hebben om
hun bloedsuikerspiegel onder controle te houden, ondanks de bestaande
voedingsrichtlijnen. Deze richtlijnen zijn mogelijk te generiek en niet
afgestemd op individuele behoeften

Wie heeft het probleem?
 Welke personen/groepen ervaren het probleem?
 Patiënten, gezondheidsprofessionals, zorginstellingen,
beleidsmakers,…
 Wat is hun rol in het probleem?
 Beschrijf relatie van groepen tot het probleem
 Zijn ze direct getroffen of hebben ze een rol in het oplossen
ervan?
 Hoe ervaren zij het probleem?

=verschillende groepen kunnen probleem op verschillende manier
ervaren

Vb. patiënten vs. zorgverleners

Vb. de patiënten met diabetes type 2 en hun behandelende diëtisten
ervaren het probleem. Patiënten vinden het lastig om de algemene
richtlijnen te vertalen naar hun dagelijkse eetpatroon, terwijl diëtisten
tegen de beperkte flexibiliteit van de standaardrichtlijnen aanlopen

Wanneer treedt het probleem op?
 Op welke momenten treedt het probleem op?
 Dagelijks
 Onder bepaalde omstandigheden
 Met welke frequentie treedt het probleem op?
 Regelmatig
 Sporadisch

Vb. Het probleem doet zich voor wanneer patiënten hun maaltijden
plannen, vooral in sociale contexten of tijdens speciale gelegenheden,
wanneer zij moeite hebben om hun bloedsuikerspiegel stabiel te houden

Waarom is het een probleem?
 Waarom wordt het probleem als een probleem ervaren?
 Wat zijn de negatieve gevolgen van het probleem voor de
betrokkenen?
 Waarom moet het probleem opgelost worden?

,  Wat zijn de bredere voordelen voor de betrokken personen,
instellingen, of de maatschappij als het probleem wordt opgelost?

Vb. Het probleem is relevant omdat een slechte beheersing van de
bloedsuikerspiegel kan leiden tot ernstige complicaties bij
diabetespatiënten. Dit verhoogt niet alleen de ziektelast voor patiënten,
maar ook de zorgkosten voor de samenleving

Waar doet het probleem zich voor?
 Op welke plekken/gebieden wordt het probleem ervaren?
 Specifieke instellingen
 Ziekenhuizen
 Thuis
 In welke processen of onderdelen manifesteert het probleem zich?
 Zorgprocessen
 Behandelmethoden
 Specifieke interventies

Vb. Het probleem doet zich voor bij de voedingsbegeleiding van
diabetespatiënten in zowel klinische als thuisomgevingen

Hoe is het probleem ontstaan?
 Hoe is het probleem ontstaan?
 Wat is de geschiedenis van het probleem?
 Zijn er specifieke gebeurtenissen die tot het probleem hebben
geleid?
 Wat is er voorafgegaan aan het probleem?
 Welke omstandigheden of acties hebben het probleem
veroorzaakt?
 Hebben andere organisaties of bedrijven al oplossingen bedacht
voor vergelijkbare problemen?
 Zo ja, hoe zijn die oplossingen toegepast en met welk succes?

Vb. Het probleem is ontstaan doordat voedingsrichtlijnen vaak algemeen
zijn opgesteld en onvoldoende rekening houden met individuele variaties
in dieetbehoeften & levensstijlen. Hoewel sommige landen
experimenteren met gepersonaliseerde voedingsplannen, wordt dit nog
niet breed toegepast

De onderzoekscyclus
Kennis als basis voor oplossingen
-onderzoekers leveren kennis (informatieleveranciers)

MAAR: onderzoekers lossen problemen niet op