Recht blok 1
Hoofdstuk 1: Het recht en zijn bronnen
Recht: geheel van gedragsregels die ons gedrag id samenleving sturen die
afdwingbaar zijn via staatsapparaat
Belangrijk omdat ze voorspelbaarheid en orde creëren (essentieel
voor een goed functionerende samenleving)
Gedragsregels: afspraken over hoe mensen zich moeten gedragen
Zijn afdwingbaar: als iemand zich niet ad regels houdt, zijn er
gevolgen
Niet alle gedragsregels die afdwingbaar zijn, zijn ook recht: sprake
van recht als gedragsregels afdwingbaar zijn via staatsapparaat
Staatsapparaat: geheel van overheidsinstanties (politie, rechtbanken) die
ervoor zorgen dat regels worden nageleefd
Opm: Rechtsregels zijn voor iedereen van toepassing, daarnaast zijn er
ook nog regels die gelden obv geloof, behoren tot een bepaalde
beroepsgroep… (deze regels gelden alleen op de personen die behoren tot
die welbepaalde groep)
Recht wordt voortdurend beïnvloed door de maatschappij waarin het
functioneert: wetten en rechtsregels zijn vaak een weerspiegeling vd
waarden, normen & behoeften vd samenleving
Geen recht zonder maatschappij, geen maatschappij zonder recht
,1.1. Indeling vh recht
Rechtstelsel: geheel van wetgeving, rechtspraak & rechtsleer
Wordt opgedeeld in verschillende rechtstakken: vb. burgerlijk recht,
strafrecht, arbeidsrecht: deze takken vallen onder publiek- of
privaatrecht en nationaal of internationaal recht;
- Nationaal publiek recht (vb. strafrecht)
- Nationaal privaat recht (vb. burgerlijk recht: huwelijk)
- Internationaal publiek recht (vb. ongeval in Nederland met
een Duitser & een Belg)
- Internationaal privaat recht (vb. volkenrecht)
Nationaal recht: alle wetgeving die in 1 land geldt (verdeeld in privaat- en
publiekrecht)
Vb. In België moet je 18 zijn om te stemmen
Internationaal recht: regels en afspraken tss landen of internationale
organisaties (omvat verdragen, internationale overeenkomsten en regels
die door internationale organisaties zijn opgesteld)
Vb. Het Europees Hof voor de Rechten vd Mens kan een land
veroordelen als het mensenrechten schendt
Privaatrecht: regelt verhoudingen tss burgers onderling (omvat personen-
en familierecht, vermogensrecht en contactenrecht)
Vb. Wie het huis krijgt bij de scheiding (familierecht), iemand betaalt
de huur niet (contractenrecht)
Publiekrecht: regelt verhoudingen tss overheid en burgers en tss
overheidsinstanties onderling (omvat staatsrecht, bestuursrecht, strafrecht
en belastingrecht)
Vb. Boete voor te snel rijden (strafrecht), aanvraag bouwvergunning
bij de gemeente (bestuursrecht)
,1.2. Bronnen vh recht
Regels om het recht te kunnen toepassen staan in verschillende
rechtsbronnen (wet is de belangrijkste)
Rechtsbronnen hebben een volgorde van belangrijkheid: is er een
conflict tss 2 rechtsbronnen, heeft de bron die hoger id hiërarchie
staat voorrang
3 hiërarchieën:
1. Internationaal en federaal niveau;
- Internationale wetgeving
- Belgische federale wetgeving
- Gewoonterecht (vb. een scheepskapitein verlaat als laatste
het zinkende schip)
- Rechtspraak & rechtsleer
2. Federaal niveau (Belgische federale wetgeving);
- Grondwet
- Wet
- Koninklijk besluit
- Ministerieel besluit
3. Federaal en regionaal niveau;
- Belgische federale wetgeving (GW, wet, KB en MB)
- Decreten & ordonnanties
- Provinciale reglementen & besluiten
- Gemeentelijke reglementen & besluiten
Opm: De hiërarchieën zelf staan niet op een volgorde, binnen de
hiërarchieën geldt dat degene vanboven het meeste ‘macht’ heeft vb.
internationale wetgeving is belangrijker dn Belgische federale wetgeving
, Internationale wetgeving
Sommige internationale rechtsregels kunnen van kracht zijn in België en
gelden voor Belgische burgers, kan op 2 manieren;
1. Verdragen tss België en andere landen
= Verdragen die België sluit met 1 of meer andere landen over
bepaalde onderwerpen
2. Lidmaatschap van internationale organisaties
= België kan lid zijn ve internationale organisatie via een verdrag,
organisatie krijgt dan bepaalde bevoegdheden over binnenlandse
zaken
Belgische wetgeving
Publicatie gebeurt ih Belgisch Staatsblad: verschijnen grondwetsartikelen,
wetten, decreten, Koninklijke besluiten…
Federaal niveau (2)
Grondwet: hoogste juridische document ve land en kan niet snel gewijzigd
worden (bevat basisprincipes en fundamentele rechten en vrijheden vd
burgers)
Grondwet legt de structuur vd staat vast, bevoegdheden vd
verschillende overheidsniveaus en rechten vd burgers
De Wet: een regel die door het parlement wordt goedgekeurd en door de
Koning wordt bekrachtigd
Hebben een algemeen karakter en zijn bindend voor iedereen ih
land (regelen allerlei aspecten vh leven zoals sociale zekerheid,
justitie…)
Koninklijk Besluit (K.B.): besluit vd uitvoerende macht, ondertekend door
de koning of 1 of meerdere ministers
Wordt gebruikt om wetten verder uit te werken en toe te passen
Ministerieel Besluit: besluit dat door een minister wordt genomen om een
K.B. veder uit te werken of toe te lichten
Opm: Verschil grondwet & wet: grondwet: fundamentele basisregels waar
alle andere wetten aan moeten gehoorzamen (vb. leerplicht), wet: gewone
regels voor het dagelijks leven (vb. vrijheid van meningsuiting)
Hoofdstuk 1: Het recht en zijn bronnen
Recht: geheel van gedragsregels die ons gedrag id samenleving sturen die
afdwingbaar zijn via staatsapparaat
Belangrijk omdat ze voorspelbaarheid en orde creëren (essentieel
voor een goed functionerende samenleving)
Gedragsregels: afspraken over hoe mensen zich moeten gedragen
Zijn afdwingbaar: als iemand zich niet ad regels houdt, zijn er
gevolgen
Niet alle gedragsregels die afdwingbaar zijn, zijn ook recht: sprake
van recht als gedragsregels afdwingbaar zijn via staatsapparaat
Staatsapparaat: geheel van overheidsinstanties (politie, rechtbanken) die
ervoor zorgen dat regels worden nageleefd
Opm: Rechtsregels zijn voor iedereen van toepassing, daarnaast zijn er
ook nog regels die gelden obv geloof, behoren tot een bepaalde
beroepsgroep… (deze regels gelden alleen op de personen die behoren tot
die welbepaalde groep)
Recht wordt voortdurend beïnvloed door de maatschappij waarin het
functioneert: wetten en rechtsregels zijn vaak een weerspiegeling vd
waarden, normen & behoeften vd samenleving
Geen recht zonder maatschappij, geen maatschappij zonder recht
,1.1. Indeling vh recht
Rechtstelsel: geheel van wetgeving, rechtspraak & rechtsleer
Wordt opgedeeld in verschillende rechtstakken: vb. burgerlijk recht,
strafrecht, arbeidsrecht: deze takken vallen onder publiek- of
privaatrecht en nationaal of internationaal recht;
- Nationaal publiek recht (vb. strafrecht)
- Nationaal privaat recht (vb. burgerlijk recht: huwelijk)
- Internationaal publiek recht (vb. ongeval in Nederland met
een Duitser & een Belg)
- Internationaal privaat recht (vb. volkenrecht)
Nationaal recht: alle wetgeving die in 1 land geldt (verdeeld in privaat- en
publiekrecht)
Vb. In België moet je 18 zijn om te stemmen
Internationaal recht: regels en afspraken tss landen of internationale
organisaties (omvat verdragen, internationale overeenkomsten en regels
die door internationale organisaties zijn opgesteld)
Vb. Het Europees Hof voor de Rechten vd Mens kan een land
veroordelen als het mensenrechten schendt
Privaatrecht: regelt verhoudingen tss burgers onderling (omvat personen-
en familierecht, vermogensrecht en contactenrecht)
Vb. Wie het huis krijgt bij de scheiding (familierecht), iemand betaalt
de huur niet (contractenrecht)
Publiekrecht: regelt verhoudingen tss overheid en burgers en tss
overheidsinstanties onderling (omvat staatsrecht, bestuursrecht, strafrecht
en belastingrecht)
Vb. Boete voor te snel rijden (strafrecht), aanvraag bouwvergunning
bij de gemeente (bestuursrecht)
,1.2. Bronnen vh recht
Regels om het recht te kunnen toepassen staan in verschillende
rechtsbronnen (wet is de belangrijkste)
Rechtsbronnen hebben een volgorde van belangrijkheid: is er een
conflict tss 2 rechtsbronnen, heeft de bron die hoger id hiërarchie
staat voorrang
3 hiërarchieën:
1. Internationaal en federaal niveau;
- Internationale wetgeving
- Belgische federale wetgeving
- Gewoonterecht (vb. een scheepskapitein verlaat als laatste
het zinkende schip)
- Rechtspraak & rechtsleer
2. Federaal niveau (Belgische federale wetgeving);
- Grondwet
- Wet
- Koninklijk besluit
- Ministerieel besluit
3. Federaal en regionaal niveau;
- Belgische federale wetgeving (GW, wet, KB en MB)
- Decreten & ordonnanties
- Provinciale reglementen & besluiten
- Gemeentelijke reglementen & besluiten
Opm: De hiërarchieën zelf staan niet op een volgorde, binnen de
hiërarchieën geldt dat degene vanboven het meeste ‘macht’ heeft vb.
internationale wetgeving is belangrijker dn Belgische federale wetgeving
, Internationale wetgeving
Sommige internationale rechtsregels kunnen van kracht zijn in België en
gelden voor Belgische burgers, kan op 2 manieren;
1. Verdragen tss België en andere landen
= Verdragen die België sluit met 1 of meer andere landen over
bepaalde onderwerpen
2. Lidmaatschap van internationale organisaties
= België kan lid zijn ve internationale organisatie via een verdrag,
organisatie krijgt dan bepaalde bevoegdheden over binnenlandse
zaken
Belgische wetgeving
Publicatie gebeurt ih Belgisch Staatsblad: verschijnen grondwetsartikelen,
wetten, decreten, Koninklijke besluiten…
Federaal niveau (2)
Grondwet: hoogste juridische document ve land en kan niet snel gewijzigd
worden (bevat basisprincipes en fundamentele rechten en vrijheden vd
burgers)
Grondwet legt de structuur vd staat vast, bevoegdheden vd
verschillende overheidsniveaus en rechten vd burgers
De Wet: een regel die door het parlement wordt goedgekeurd en door de
Koning wordt bekrachtigd
Hebben een algemeen karakter en zijn bindend voor iedereen ih
land (regelen allerlei aspecten vh leven zoals sociale zekerheid,
justitie…)
Koninklijk Besluit (K.B.): besluit vd uitvoerende macht, ondertekend door
de koning of 1 of meerdere ministers
Wordt gebruikt om wetten verder uit te werken en toe te passen
Ministerieel Besluit: besluit dat door een minister wordt genomen om een
K.B. veder uit te werken of toe te lichten
Opm: Verschil grondwet & wet: grondwet: fundamentele basisregels waar
alle andere wetten aan moeten gehoorzamen (vb. leerplicht), wet: gewone
regels voor het dagelijks leven (vb. vrijheid van meningsuiting)
