Hoofdstuk 2: personen
§ Algemeen personenrecht >< Bijzonder personenrecht (hfd. 3-7)
§ Wie is persoon en wat is haar statuut (en eventuele erin)?
§ Waarover gaat het?
§ De natuurlijke persoon
§ De menselijke persoon en zijn persoonlijkheidsrechten
§ De juridische persoon en zijn staat
§ De identificatie van de persoon
Waarover gaat het?
Wettelijke aanknopingspunten:
Natuurlijke
personen
Personen
Rechtspersone
n
Cat. Dieren
Lichamelijk
Voorwerpen Goederen
Onlichamelijk
§ 3 entiteiten van elkaar onderscheiden (personen – dieren –
voorwerpen) -> alles zit altijd in 1 van deze categorieën (je bent er
altijd één en nooit meerdere)
o Voorwerpen en dieren kunnen dus geen drager zijn
o Persona = toneelrol die iemand opneemt: het rechtsverkeer is
een toneelspel waarbij elke persoon met een bepaald masker
(rechtspersoonlijkheid) voorkomt met een bepaalde rugzak
met rechten en pichten in
§ Afkomstig uit de vier leerboeken van Gaius
§ Antropocentrisch recht = mens is het middelpunt - enkel personen
kunnen drager zijn van rechten en plichten (recht is gemaakt voor
en door mensen)
§ Natuurlijke persoon: het bestaan in de natuur – ‘egalité’: iedereen is
op gelijke wijze een persoon – 2 facetten:
o Natuur: mens van vlees en bloed (persoonlijkheid)
o Juridisch: juridisch toneelmasker (minder- of meerderjarig)
1
Samenvatting van Kyana Peeters – personen en familierecht – 2025-
2026
, § Rechtspersoon: abstracte mogelijkheid om drager te zijn van rechten
en plichten –> entiteiten die een rechtspersoonlijkheid hebben, die
entiteiten worden altijd gemaakt door een natuurlijk persoon
(vertegenwoordiging)
§ Focus 2.
o Basisonderscheid van categorieën (= juridische indeelkunde)
komt meer onder druk te staan: “het altijd behoren tot enkel
één cathegorie” kan niet altijd kloppen
o Het objectieve recht regelt enkel relaties tussen personen
onderling
o Niet elkel rechtspersonen of mensen zijn de enigste
belangrijkste entiteiten -> voorwerpen en dieren hebben ook
eigen-waardige belangen (niet slechts instrumentele
belangen) waar rekening mee moet gehouden worden = actor-
netwerktheorie: alle mensen bewegen zich in een bepaald
netwerk van het objectieve recht, maar niet enkel mensen
(ook kat en smartphone) -> alles beïnvloed elkaar
§ Niet enkel de categorien die meer aandacht krijgen maar
er is ook aandacht voor een ‘dubbel mandaat’ -> tegelijk
persoon en dier en voorwerp
o Dieren
§ Enkel rechten toekennen aan mensen / rechtspersonen
is achterhaald, OOK aan dieren moeten (gedeeltelijk)
rechtspersoonlijkheid of rechten toekomen (=
revolutionaire gedachte)
§ Dieren beschouwen als wezens met noden en gevoelens
& betrekken in beslissingen -> belang van huisdier als
zelfstandig belang zien
§ Heeft niets te maken met dierenbescherming, dat
gaat over een diersoort en dit gaat over een
specifiek dier
§ Echtscheiding: ook een verblijfsregeling voor huisdier
(niet enkel kinderen) / bezoekrecht -> hond moet
meekomen naar de zitting
o Andere dragers van leven: planten, ecosystemen,…
§ Grens tussen algemeen (klimaat) en specifiek (deze
plant)
2
Samenvatting van Kyana Peeters – personen en familierecht – 2025-
2026
, § Algemeen: kijken naar waardigheid van dragers van
leven WANT staan in contact met de mens in het
netwerk
§ Hoe gezond onze Schelde is, heeft ook invloed op
onze gezondheid
o Levenloze entiteiten: gebouw dat beschermd is
§ Algemeen belang (erfgoedbescherming: belangrijk om te
herinneren aan cultuur en deze over te dragen aan onze
andere generaties)
§ Specifiek: trouwring
De natuurlijke persoon
Wie:
§ Als mens:
o De vraag die al heel lang heerst: wat is een mens?
§ ‘monsters’: Siamese tweelingen, mensen met een
handicap -> mensen die anders waren
§ Cyborgs = mensen met fysieke en psychische
technologische integraties – deels mens en deels
machine
o Elke entiteit (alle mensen)
o Die uit een mens is geboren (ook met een handicap)
o Op basis van menselijke gameten
o Art. 5, 1° embryowet: het is verboden hybride wezens te
creëren – alles wat uit een mens wordt geboren is een mens
§ Ingrepen in de loop van iemands leven: tot waar spreken
we van nogsteeds van een natuurlijk persoon?
(kunstknie,…) -> cyborg
Vanaf wanneer:
§ Uitgangspunt: levende (en levensvatbare) geboorte
o Een natuurlijke persoon bestaat zodra hij uit de baarmoeder is
gekomen -> vaststelling door arts / vroetvrouw
o Akte van geboorte: uw rechtspersoonlijkheid en leven als
mens vangt aan bij levende geboorte = volledig uit de
baarmoeder komen en leven (vroetvrouw stelt vast dat je
ademt -> medisch attest)
3
Samenvatting van Kyana Peeters – personen en familierecht – 2025-
2026
, • Niet enkel levend MAAR ook levensvatbaar -> niet-
levensvatbare kinderen NIET beschouwen als persoon
want teveel onnodige complexe juridische verhoudingen
voor geen enkel nut
• Wanneer levensvatbaar: art. 3.26 BW: kind is
levensvatbaar na 180 dagen zwangerschap
o Akte van geboorte en van overlijden: wanneer het kind
overlijdt na de vaststelling maar voor de aangifte -> het kind
heeft een rechtspersoonlijkheid verworve met alle gevolgen
vandien
§ Doodgeboorte
o Evolutie: hele lange tijd geen regeling over doodgeboorte
(want juridisch niet-noodzakelijk)
• Doodgeboorte = kind leeft niet wanneer de arts of
vroedvrouw vaststellen dat het kind niet ademd
o Begrafenis/crematie = verplicht na 6 maanden (180 dagen)
zwangerschap
• Minder dan 180 dagen: niet verplicht maar de
mogelijkheid is er – op verzoek van de ouders
• Wanneer ouders hier niet voor kiezen = anatomisch
afval
§ Dood kind meenemen naar huis en in de tuin
begraven is geen mogelijkheid – enkel begraven
op toegelaten plekken
§ Anatomisch afval OF begraven/crematie
o Nieuwe regeling: Akte van een levenloos kind – lees eerst de
artikelen 58-59 oud BW
• In functie van bijstand voor rouwverwerking van ouders
• Zwangerschap
§ < 140 dagen: er gebeurd niets – juridisch niet
relevant (sterrenregister = onofficieel papier van
de gemeente)
§ ≥ 140 en < 180 dagen:
§ Akte op verzoek (ouders kunnen hiervoor
kiezen), de ouders worden hierin vermeld en
kunnen kiezen om een voornaam te geven
maar geen achternaam
§ ≥ 180 dagen:
4
Samenvatting van Kyana Peeters – personen en familierecht – 2025-
2026
§ Algemeen personenrecht >< Bijzonder personenrecht (hfd. 3-7)
§ Wie is persoon en wat is haar statuut (en eventuele erin)?
§ Waarover gaat het?
§ De natuurlijke persoon
§ De menselijke persoon en zijn persoonlijkheidsrechten
§ De juridische persoon en zijn staat
§ De identificatie van de persoon
Waarover gaat het?
Wettelijke aanknopingspunten:
Natuurlijke
personen
Personen
Rechtspersone
n
Cat. Dieren
Lichamelijk
Voorwerpen Goederen
Onlichamelijk
§ 3 entiteiten van elkaar onderscheiden (personen – dieren –
voorwerpen) -> alles zit altijd in 1 van deze categorieën (je bent er
altijd één en nooit meerdere)
o Voorwerpen en dieren kunnen dus geen drager zijn
o Persona = toneelrol die iemand opneemt: het rechtsverkeer is
een toneelspel waarbij elke persoon met een bepaald masker
(rechtspersoonlijkheid) voorkomt met een bepaalde rugzak
met rechten en pichten in
§ Afkomstig uit de vier leerboeken van Gaius
§ Antropocentrisch recht = mens is het middelpunt - enkel personen
kunnen drager zijn van rechten en plichten (recht is gemaakt voor
en door mensen)
§ Natuurlijke persoon: het bestaan in de natuur – ‘egalité’: iedereen is
op gelijke wijze een persoon – 2 facetten:
o Natuur: mens van vlees en bloed (persoonlijkheid)
o Juridisch: juridisch toneelmasker (minder- of meerderjarig)
1
Samenvatting van Kyana Peeters – personen en familierecht – 2025-
2026
, § Rechtspersoon: abstracte mogelijkheid om drager te zijn van rechten
en plichten –> entiteiten die een rechtspersoonlijkheid hebben, die
entiteiten worden altijd gemaakt door een natuurlijk persoon
(vertegenwoordiging)
§ Focus 2.
o Basisonderscheid van categorieën (= juridische indeelkunde)
komt meer onder druk te staan: “het altijd behoren tot enkel
één cathegorie” kan niet altijd kloppen
o Het objectieve recht regelt enkel relaties tussen personen
onderling
o Niet elkel rechtspersonen of mensen zijn de enigste
belangrijkste entiteiten -> voorwerpen en dieren hebben ook
eigen-waardige belangen (niet slechts instrumentele
belangen) waar rekening mee moet gehouden worden = actor-
netwerktheorie: alle mensen bewegen zich in een bepaald
netwerk van het objectieve recht, maar niet enkel mensen
(ook kat en smartphone) -> alles beïnvloed elkaar
§ Niet enkel de categorien die meer aandacht krijgen maar
er is ook aandacht voor een ‘dubbel mandaat’ -> tegelijk
persoon en dier en voorwerp
o Dieren
§ Enkel rechten toekennen aan mensen / rechtspersonen
is achterhaald, OOK aan dieren moeten (gedeeltelijk)
rechtspersoonlijkheid of rechten toekomen (=
revolutionaire gedachte)
§ Dieren beschouwen als wezens met noden en gevoelens
& betrekken in beslissingen -> belang van huisdier als
zelfstandig belang zien
§ Heeft niets te maken met dierenbescherming, dat
gaat over een diersoort en dit gaat over een
specifiek dier
§ Echtscheiding: ook een verblijfsregeling voor huisdier
(niet enkel kinderen) / bezoekrecht -> hond moet
meekomen naar de zitting
o Andere dragers van leven: planten, ecosystemen,…
§ Grens tussen algemeen (klimaat) en specifiek (deze
plant)
2
Samenvatting van Kyana Peeters – personen en familierecht – 2025-
2026
, § Algemeen: kijken naar waardigheid van dragers van
leven WANT staan in contact met de mens in het
netwerk
§ Hoe gezond onze Schelde is, heeft ook invloed op
onze gezondheid
o Levenloze entiteiten: gebouw dat beschermd is
§ Algemeen belang (erfgoedbescherming: belangrijk om te
herinneren aan cultuur en deze over te dragen aan onze
andere generaties)
§ Specifiek: trouwring
De natuurlijke persoon
Wie:
§ Als mens:
o De vraag die al heel lang heerst: wat is een mens?
§ ‘monsters’: Siamese tweelingen, mensen met een
handicap -> mensen die anders waren
§ Cyborgs = mensen met fysieke en psychische
technologische integraties – deels mens en deels
machine
o Elke entiteit (alle mensen)
o Die uit een mens is geboren (ook met een handicap)
o Op basis van menselijke gameten
o Art. 5, 1° embryowet: het is verboden hybride wezens te
creëren – alles wat uit een mens wordt geboren is een mens
§ Ingrepen in de loop van iemands leven: tot waar spreken
we van nogsteeds van een natuurlijk persoon?
(kunstknie,…) -> cyborg
Vanaf wanneer:
§ Uitgangspunt: levende (en levensvatbare) geboorte
o Een natuurlijke persoon bestaat zodra hij uit de baarmoeder is
gekomen -> vaststelling door arts / vroetvrouw
o Akte van geboorte: uw rechtspersoonlijkheid en leven als
mens vangt aan bij levende geboorte = volledig uit de
baarmoeder komen en leven (vroetvrouw stelt vast dat je
ademt -> medisch attest)
3
Samenvatting van Kyana Peeters – personen en familierecht – 2025-
2026
, • Niet enkel levend MAAR ook levensvatbaar -> niet-
levensvatbare kinderen NIET beschouwen als persoon
want teveel onnodige complexe juridische verhoudingen
voor geen enkel nut
• Wanneer levensvatbaar: art. 3.26 BW: kind is
levensvatbaar na 180 dagen zwangerschap
o Akte van geboorte en van overlijden: wanneer het kind
overlijdt na de vaststelling maar voor de aangifte -> het kind
heeft een rechtspersoonlijkheid verworve met alle gevolgen
vandien
§ Doodgeboorte
o Evolutie: hele lange tijd geen regeling over doodgeboorte
(want juridisch niet-noodzakelijk)
• Doodgeboorte = kind leeft niet wanneer de arts of
vroedvrouw vaststellen dat het kind niet ademd
o Begrafenis/crematie = verplicht na 6 maanden (180 dagen)
zwangerschap
• Minder dan 180 dagen: niet verplicht maar de
mogelijkheid is er – op verzoek van de ouders
• Wanneer ouders hier niet voor kiezen = anatomisch
afval
§ Dood kind meenemen naar huis en in de tuin
begraven is geen mogelijkheid – enkel begraven
op toegelaten plekken
§ Anatomisch afval OF begraven/crematie
o Nieuwe regeling: Akte van een levenloos kind – lees eerst de
artikelen 58-59 oud BW
• In functie van bijstand voor rouwverwerking van ouders
• Zwangerschap
§ < 140 dagen: er gebeurd niets – juridisch niet
relevant (sterrenregister = onofficieel papier van
de gemeente)
§ ≥ 140 en < 180 dagen:
§ Akte op verzoek (ouders kunnen hiervoor
kiezen), de ouders worden hierin vermeld en
kunnen kiezen om een voornaam te geven
maar geen achternaam
§ ≥ 180 dagen:
4
Samenvatting van Kyana Peeters – personen en familierecht – 2025-
2026
