Samenvatting Psychose- en schizofreniespectrum | Geestelijke Gezondheidszorg | Arteveldehogeschool | 2025/26

Wat is het?
- Beknopte definitie
o Psychose
 Een psychose is een toestand waarbij iemand zijn grip op de
realiteit kwijt is. Hij ziet of hoort soms dingen die er niet zijn
(hallucinaties) en is overtuigd van bepaalde ideeën die niet
kloppen (wanen).
o Schizofrenie
 Schizofrenie is een ernstige en chronische psychiatrische
aandoening die wordt gekenmerkt door langdurige of
terugkerende psychoses.
- Uitgebreidere definitie
o Psychose
 Een psychose is een toestand waarbij iemand het contact met
de realiteit verliest. Het betekenisvolle verband tussen wat
iemand ervaart en de omgeving –de realiteit- raakt zoek. Dat
kan zich onder meer uiten door hallucinaties (iets horen wat
er in de werkelijkheid niet is), wanen (een verband leggen dat
er in de realiteit niet is) en gedesorganiseerd, chaotisch
spreken en handelen. Het psychisch functioneren lijkt te
verbrokkelen. Er ontstaan stoornissen in het waarnemen, het
denken, het voelen, het handelen, het plannen en in de
impulscontrole.
- Spectrum
o Psychosegevoeligheid (genetische en omgevingsfactoren)
 96.5% geen zorgbehoefte
 Tikje paranoia
 Magisch denken
 Beetje grandioos
 Soms een stem horen
 Beetje vreemd gedrag
 3.5% zorgbehoefte
 Klachten van psychosespectrumsyndroom
o Waanideeën
o Stemmen horen/dingen zien
o Verwarde spraak
o Rare houdingen/bewegingen
o Motivatieverlies
o Aandacht/geheugenproblemen
o Depressieve klachten
o Manische klachten

Symptomen
- Voorstadium
o verminderde aandacht en concentratie
o verminderde motivatie
o slaapstoornissen
o angst
o prikkelbaarheid

, o minder helder kunnen nadenken
o sociaal terugtrekken
o achterdochtige ideeën
o bijzondere zaken waarnemen
o achteruitgang in het functioneren
- psychose
o hallucinaties
 een waarneming zonder dat er een externe prikkel is
 visuele hallucinaties
 Olfactorische hallucinaties
 akoestische hallucinaties
 imperatieve hallucinaties
 tactiele hallucinaties
 gustatoire hallucinaties (geen illulies)
o wanen
 Ideeën of overtuigingen die absoluut niet in overeenstemming
zijn met algemeen geaccepteerde ideeën of opvattingen. Het
is een onjuiste overtuiging over de werkelijkheid die niet te
corrigeren is. Gedachten komen niet overeen met de
werkelijkheid.
 Achtervolgingswaan of paranoia
 Vergiftigingswaan
 Betrekkingswaan
 Erotomane waan
 Grootheidswaan
 Somatische waan
 Jaloersheidswaan
 Nihilistische waan
o Desorganisatie
 Een onvermogen om orde aan te brengen. Dit kan zowel zijn
in het handelen (dingen die eerder altijd goed lukten, zoals
de tafel dekken of je administratie doen, lukken niet meer),
denken (iemand springt van de hak op de tak en is daardoor
moeilijk te volgen) en voelen (huilen of lachen op momenten
die andere mensen niet begrijpen).
 Incoherent denken
 Ongewone associaties maken
 Onlogische verbanden leggen
 Verstoord abstract denken
 Vertraagd/versneld denken
 Perseveraties
 Blokkeren van spraak
 Geheugen- en concentratieproblemen
o Intrusies (intrusive thoughs)
 Bizarre gedachten, beelden of impulsen die vaak en
herhaaldelijk opkomen en die niet uit de gedachten gaan.
o Emotionele stoornissen
 Vlak affect
 Afwezigheid van emotionele expressie in het gezicht en
de stem