Deel IV: inflammatie en ontstekingsreactie
1. Inflammatie of ontstekingsreactie
- Inflammatie levensnoodzakelijke reactie beschermt ons tegen
infecties en dat is 1ste fase van herstel
2. Oorzaken van inflammatie
- Zaken van buiten ons
lichaam (exogeen)
o Bv. micro-
organismen
- Zaken die in ons lichaam
zelf afspelen (endogeen)
o Vaak gevolg van
weefselschade
3. Lokale ontstekingsreactie
- Vaak herkenbaar door het achtervoegsel -itis
- Dit is een niet-specifiek reactie van het IS
- 5 klassieke symptomen
o Rubor (roodheid)
o Tumor (zwelling)
o Calor (warmte)
o Dolor (pijn)
o Functio laesa (functieverlies)
- Eripsyl
o Bacteriële infectie van huis en onderhuids weefsel
o Behandelbaar met antibiotica
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
, 4. Ontstekingsreactie
4.1. Chronologie
4.1.1. Vasculaire reactie
Normaal:
- Arteriolen brengen bloed aan
- De capillairen in midden, daar doen ze aan
uitwisseling
- Venulen voeren bloed af
- Slechts enkele losse wbc aanwezig
Ontstekingsreactie:
- Vaten worden wijder, meer bloed stroomt erdoor
- Vocht lekt uit bloedbaan naar weefsel zwelling
- Wbc verplaatsen zich van bloedbaan naar weefsel
4.1.1.1. Hyperemie door vasodilatatie
- Mechanisme: gladde spieren rond bloedvaten ontspannen, vaten worden
wijder (vasodilatatie)
- Sfincters: de precapillaire sfincters gaan open staan zij regelen
normaal doorbloeding maar nu zetten ze de deur volledig open
- Gevolgen
o Er stroomt veel meer bloed vanuit lichaam naar kern van lichaam
naar oppervlakte, bloed warmer dan de huid, dus T stijgt lokaal
(calor)
o Enorm aanbod van roodbloed in uitgebreide netwerk van capillairen
zorgt voor rode kleur
(rubor)
4.1.1.2. Vorming van exsudaat
Starling evenwicht verstoord:
- Drukken niet meer in balans bij ontsteking
- Hydrostatische druk stijgt door de vaatverwijding drukt bloed harder tegen
de wand, waardoor vocht naar buiten wordt geduwd
- Vaatwand wordt lek grote plasma eiwitten ontsnappen naar buiten
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
, - Eiwitten liggen buiten vat ni en trekken daar extra vocht aan (colloïd
osmotische druk verschuift)
Functie van het exsudaat (vocht):
- Vocht dat naar buiten gaat zit vol met eiwitten en heeft belangrijk doel
o Het verdunt de aanwezige toxines van bacteriën
o Het brengt antilichamen en andere afweereiwitten naar plek waar ze
nodig zijn
o Het vergemakkelijkt proces voor wbc om alter de boel op te ruimen
- Oorzaak: ontstekingsreactie
Gevolg voor patiënt:
- Enorme ophoping van dit eiwitrijk vocht buiten bloedbaan veroorzaakt
zichtbare zwelling (tumor)
- Zwelling drukt op zenuwen, en maken vrijgekomen stoffen de
zenuwuiteinden extra gevoelig voor prikkels (pijn)
Transudaat (drukprobleem):
- Oorzaak: mechanisch probleem
- Kenmerk: vaatwand nog intact, alleen vocht
wordt naar buiten geperst
- Vocht: eiwitarm
- Mechanisme: hydrostatische druk is te hoog
of er zijn te weinig eiwitten in bloed om vocht
vast te houden
Vocht vindt vocht in longen en het is exsudaat dan weet hij dat het een
ontsteking is, is het een transudaat dan weet hij dat de pomp
waarschijnlijk niet meer goed werkt waardoor vocht uit vatend gedrukt
wordt
Mechanisme van hoe vaatwand lek wordt:
1) Reactie van endotheelcellen
a. Cellen van vaatwand trekken samen fysieke opening
tussen cellen
b. Oorzaak: mediatoren zoals histamine en NO
c. Kenmerk: gaat heel snel, cellen blijven intact
2) Directe endotheelbeschadiging
a. Endotheelcellen gaan dood of raken ernstig beschadigd
b. Oorzaak: extreme factoren zoals verbranding of
bacteriële toxines
c. Kenmerk: kan uren tot dagen duren totdat vaatwand
hersteld is
3) Leukocyt-gemedieerde schade
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
, a. Wbc hechten aan vaatwand en laten agressieve stoffen los om wand
te passeren
b. Gevolg: de endotheelcellen worden plaatselijk beschadigd, zorgt
voor lekkage
4) Verhoogde transcytose
a. Eiwitten worden in kleine blaasjes aan bloedzijde opgenomen en aan
weefselzijde weer uitgespuwd
b. Oorzaak: vaak gestuurd door factoren zoals VEGF
4.1.1.3. Cellulaire schade
- Al die cellen zitten tegen bloedvatwand en er is ergens een probleem in
lichaam en dat moet je oplossen
Marginatie en diapedese:
1) Activering
a. Macrofagen in weefsel eten
bacteriën op en scheiden
signaalstoffen uit cytokines
b. Cytokines geven endotheel de
opdracht om plakkerige eiwitten
(selectines) aan binnenkant van
vat te plaatsen
2) Marginaat en rolling
a. Wbc verplaatsen van midden van bloedstroom naar de wand
b. Wbc bindt losjes aan selectines rolt over de wand als een
klittenbandballetje dat steeds even vastplakt en dan weer loslaat
3) Adhesie
a. Integrines op wbc worden geactiveerd door chemokines
b. Die integrines grijpen zich stevig vast aan liganden op endotheel en
cel komt dan volledig tot stilstand
4) Diapedese
a. Wbc verandert van vorm en wurmt zich door nauwe opening tussen
endotheel
b. Eenmaal bloedvat uit volgt cel spoor van chemische stoffen naar
exacte plek van infectie (chemotaxis)
Macrofagen:
- Afkomst: van monocyt tot macrofaag
o Alles begint bij stamcel die zich ontwikkelt tot pro-monocyt in
beenmer
o Cel komt in bloedbaan terecht als monocyt
o Monocyt verlaat bloedvat en strekt weefsel in en verandert dan in
macrofaag
- Verspreiding in lichaam
o Macrofagen zitten overal
o Je hebt de resident marophages die permanent in weefsel leven
o Je hebt de vrije macrofagen die vrij rond bewegen door holtes
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
1. Inflammatie of ontstekingsreactie
- Inflammatie levensnoodzakelijke reactie beschermt ons tegen
infecties en dat is 1ste fase van herstel
2. Oorzaken van inflammatie
- Zaken van buiten ons
lichaam (exogeen)
o Bv. micro-
organismen
- Zaken die in ons lichaam
zelf afspelen (endogeen)
o Vaak gevolg van
weefselschade
3. Lokale ontstekingsreactie
- Vaak herkenbaar door het achtervoegsel -itis
- Dit is een niet-specifiek reactie van het IS
- 5 klassieke symptomen
o Rubor (roodheid)
o Tumor (zwelling)
o Calor (warmte)
o Dolor (pijn)
o Functio laesa (functieverlies)
- Eripsyl
o Bacteriële infectie van huis en onderhuids weefsel
o Behandelbaar met antibiotica
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
, 4. Ontstekingsreactie
4.1. Chronologie
4.1.1. Vasculaire reactie
Normaal:
- Arteriolen brengen bloed aan
- De capillairen in midden, daar doen ze aan
uitwisseling
- Venulen voeren bloed af
- Slechts enkele losse wbc aanwezig
Ontstekingsreactie:
- Vaten worden wijder, meer bloed stroomt erdoor
- Vocht lekt uit bloedbaan naar weefsel zwelling
- Wbc verplaatsen zich van bloedbaan naar weefsel
4.1.1.1. Hyperemie door vasodilatatie
- Mechanisme: gladde spieren rond bloedvaten ontspannen, vaten worden
wijder (vasodilatatie)
- Sfincters: de precapillaire sfincters gaan open staan zij regelen
normaal doorbloeding maar nu zetten ze de deur volledig open
- Gevolgen
o Er stroomt veel meer bloed vanuit lichaam naar kern van lichaam
naar oppervlakte, bloed warmer dan de huid, dus T stijgt lokaal
(calor)
o Enorm aanbod van roodbloed in uitgebreide netwerk van capillairen
zorgt voor rode kleur
(rubor)
4.1.1.2. Vorming van exsudaat
Starling evenwicht verstoord:
- Drukken niet meer in balans bij ontsteking
- Hydrostatische druk stijgt door de vaatverwijding drukt bloed harder tegen
de wand, waardoor vocht naar buiten wordt geduwd
- Vaatwand wordt lek grote plasma eiwitten ontsnappen naar buiten
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
, - Eiwitten liggen buiten vat ni en trekken daar extra vocht aan (colloïd
osmotische druk verschuift)
Functie van het exsudaat (vocht):
- Vocht dat naar buiten gaat zit vol met eiwitten en heeft belangrijk doel
o Het verdunt de aanwezige toxines van bacteriën
o Het brengt antilichamen en andere afweereiwitten naar plek waar ze
nodig zijn
o Het vergemakkelijkt proces voor wbc om alter de boel op te ruimen
- Oorzaak: ontstekingsreactie
Gevolg voor patiënt:
- Enorme ophoping van dit eiwitrijk vocht buiten bloedbaan veroorzaakt
zichtbare zwelling (tumor)
- Zwelling drukt op zenuwen, en maken vrijgekomen stoffen de
zenuwuiteinden extra gevoelig voor prikkels (pijn)
Transudaat (drukprobleem):
- Oorzaak: mechanisch probleem
- Kenmerk: vaatwand nog intact, alleen vocht
wordt naar buiten geperst
- Vocht: eiwitarm
- Mechanisme: hydrostatische druk is te hoog
of er zijn te weinig eiwitten in bloed om vocht
vast te houden
Vocht vindt vocht in longen en het is exsudaat dan weet hij dat het een
ontsteking is, is het een transudaat dan weet hij dat de pomp
waarschijnlijk niet meer goed werkt waardoor vocht uit vatend gedrukt
wordt
Mechanisme van hoe vaatwand lek wordt:
1) Reactie van endotheelcellen
a. Cellen van vaatwand trekken samen fysieke opening
tussen cellen
b. Oorzaak: mediatoren zoals histamine en NO
c. Kenmerk: gaat heel snel, cellen blijven intact
2) Directe endotheelbeschadiging
a. Endotheelcellen gaan dood of raken ernstig beschadigd
b. Oorzaak: extreme factoren zoals verbranding of
bacteriële toxines
c. Kenmerk: kan uren tot dagen duren totdat vaatwand
hersteld is
3) Leukocyt-gemedieerde schade
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
, a. Wbc hechten aan vaatwand en laten agressieve stoffen los om wand
te passeren
b. Gevolg: de endotheelcellen worden plaatselijk beschadigd, zorgt
voor lekkage
4) Verhoogde transcytose
a. Eiwitten worden in kleine blaasjes aan bloedzijde opgenomen en aan
weefselzijde weer uitgespuwd
b. Oorzaak: vaak gestuurd door factoren zoals VEGF
4.1.1.3. Cellulaire schade
- Al die cellen zitten tegen bloedvatwand en er is ergens een probleem in
lichaam en dat moet je oplossen
Marginatie en diapedese:
1) Activering
a. Macrofagen in weefsel eten
bacteriën op en scheiden
signaalstoffen uit cytokines
b. Cytokines geven endotheel de
opdracht om plakkerige eiwitten
(selectines) aan binnenkant van
vat te plaatsen
2) Marginaat en rolling
a. Wbc verplaatsen van midden van bloedstroom naar de wand
b. Wbc bindt losjes aan selectines rolt over de wand als een
klittenbandballetje dat steeds even vastplakt en dan weer loslaat
3) Adhesie
a. Integrines op wbc worden geactiveerd door chemokines
b. Die integrines grijpen zich stevig vast aan liganden op endotheel en
cel komt dan volledig tot stilstand
4) Diapedese
a. Wbc verandert van vorm en wurmt zich door nauwe opening tussen
endotheel
b. Eenmaal bloedvat uit volgt cel spoor van chemische stoffen naar
exacte plek van infectie (chemotaxis)
Macrofagen:
- Afkomst: van monocyt tot macrofaag
o Alles begint bij stamcel die zich ontwikkelt tot pro-monocyt in
beenmer
o Cel komt in bloedbaan terecht als monocyt
o Monocyt verlaat bloedvat en strekt weefsel in en verandert dan in
macrofaag
- Verspreiding in lichaam
o Macrofagen zitten overal
o Je hebt de resident marophages die permanent in weefsel leven
o Je hebt de vrije macrofagen die vrij rond bewegen door holtes
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
