DEELTJESVERSNELLER
HT9: impuls
De zoektocht nr het Higgs deeltje met een deeltjesversneller. 1 bundel protonen stroomt wijzerin en 1
bundel tegenwijzerin, ze laten deze botsen thv detector. (botsingsmechanisme)
HT21: elektrische lading en velden
E = F/q* => basisprincipe deeltjesversneller (in buis w elek veld gecreeërd en dan w deeltjes versneld)
HT27: magnetisme
Elektronen en protonen w versneld en op cirkelvormige baan gehouden door een magneetveld
loodrecht op het vlak van hun baan (RHR Lorentzkracht (bewegend elek deeltje in mag veld))
HT42: kernenergie, straling
Voor het maken van een protonen- of ionenbundel voor hardrontherapie is een deeltjesversneller &
cyclotron nodig
HT2: BEWEGING BESCHRIJVEN: KINEMATICA IN 1 DIMENSIE : /
HT4: DYNAMICA, BEWEGINGSWETTEN VAN NEWTON
Voortstuwing raketten -> 3e wet Newton
Raket oefent grote kracht uit op hete gassen die nr buiten gestoten w, dus gassen oefenen even grote
tegengestelde kracht uit op raket (raket versnelt NIET)
Hamer & spijker (actie en reactie)
Door versch massa’s zal de kracht die de spijker op de hamer uitoefent nauwelijks merkbaar zijn en zal
de spijker in de muur gaan (massaverhouding)
HT5: DE WETTEN VAN NEWTON: WRIJVING, CIRKELVORMIGE BEWEGING, WEERSTANDSKRACHTEN
Microscopische studies nr oorsprong wrijving
Opp w afgetast met tip, ruwheid vd 2 opp gaat beweging verhinderen
Wrijvingskracht menselijk lichaam
Synoviale vlstf als smeermiddel gewrichten (𝜇< ¿=> soepeler)
, Lucht als ‘smeermiddel’
Hovercraft met propellors: zuigt lucht tssn boot & water, luchttapijt = smeermiddel, waardoor er
minder wrijving is en de boot snel kan gaan
MagLev (magnetische levitatie): trein zweeft boven sporen door afstotende kracht magneten,
waardoor er minder weerstand is en je sneller kan gaan
Centrifuge
Laat inhoud een ECB ondergaan
Training vr astronauten & piloten gevechtsvliegtuig (wennen aan g-krachten -> anders bloed steeds uit
hoofd), onderdelen bloed scheiden
HT6: ZWAARTEKRACHT EN SYNTHESE VAN NEWTON: /
HT7: ARBEID EN ENERGIE: /
HT8: BEHOUD VAN ENERGIE
Toepassingen zwaartekracht potentiële energie (Epot -> Ekin)
- Stalen palen vr fundering w in de grond gedaan door massa nr boven te doen met kraan en dan
laten vallen op paal (systeem hamer)
- Slinger van klok gaat heen en weer (Epot hoogst op hoogste punt -> Ekin)
- Stuwmeer: water boven tov vallei (veel Epot), stroom water via zijkant in buis (Epot -> Ekin) ->
generator (! door klimaaropwarming staat niveau water laag !)
Afstellen fiets vr optimalisatie beweging coureur (Epot veer)
Computermodel vd wielrenner en kijken hoe ze de max elast E uit de benen kunnen halen (elke spier =
veer) => zoveel mogelijk Epot uit benen -> Ekin
Vering auto
Opvangen v schokken om meerdere keren uittrekken te verhinderen => demping
HT9: impuls
De zoektocht nr het Higgs deeltje met een deeltjesversneller. 1 bundel protonen stroomt wijzerin en 1
bundel tegenwijzerin, ze laten deze botsen thv detector. (botsingsmechanisme)
HT21: elektrische lading en velden
E = F/q* => basisprincipe deeltjesversneller (in buis w elek veld gecreeërd en dan w deeltjes versneld)
HT27: magnetisme
Elektronen en protonen w versneld en op cirkelvormige baan gehouden door een magneetveld
loodrecht op het vlak van hun baan (RHR Lorentzkracht (bewegend elek deeltje in mag veld))
HT42: kernenergie, straling
Voor het maken van een protonen- of ionenbundel voor hardrontherapie is een deeltjesversneller &
cyclotron nodig
HT2: BEWEGING BESCHRIJVEN: KINEMATICA IN 1 DIMENSIE : /
HT4: DYNAMICA, BEWEGINGSWETTEN VAN NEWTON
Voortstuwing raketten -> 3e wet Newton
Raket oefent grote kracht uit op hete gassen die nr buiten gestoten w, dus gassen oefenen even grote
tegengestelde kracht uit op raket (raket versnelt NIET)
Hamer & spijker (actie en reactie)
Door versch massa’s zal de kracht die de spijker op de hamer uitoefent nauwelijks merkbaar zijn en zal
de spijker in de muur gaan (massaverhouding)
HT5: DE WETTEN VAN NEWTON: WRIJVING, CIRKELVORMIGE BEWEGING, WEERSTANDSKRACHTEN
Microscopische studies nr oorsprong wrijving
Opp w afgetast met tip, ruwheid vd 2 opp gaat beweging verhinderen
Wrijvingskracht menselijk lichaam
Synoviale vlstf als smeermiddel gewrichten (𝜇< ¿=> soepeler)
, Lucht als ‘smeermiddel’
Hovercraft met propellors: zuigt lucht tssn boot & water, luchttapijt = smeermiddel, waardoor er
minder wrijving is en de boot snel kan gaan
MagLev (magnetische levitatie): trein zweeft boven sporen door afstotende kracht magneten,
waardoor er minder weerstand is en je sneller kan gaan
Centrifuge
Laat inhoud een ECB ondergaan
Training vr astronauten & piloten gevechtsvliegtuig (wennen aan g-krachten -> anders bloed steeds uit
hoofd), onderdelen bloed scheiden
HT6: ZWAARTEKRACHT EN SYNTHESE VAN NEWTON: /
HT7: ARBEID EN ENERGIE: /
HT8: BEHOUD VAN ENERGIE
Toepassingen zwaartekracht potentiële energie (Epot -> Ekin)
- Stalen palen vr fundering w in de grond gedaan door massa nr boven te doen met kraan en dan
laten vallen op paal (systeem hamer)
- Slinger van klok gaat heen en weer (Epot hoogst op hoogste punt -> Ekin)
- Stuwmeer: water boven tov vallei (veel Epot), stroom water via zijkant in buis (Epot -> Ekin) ->
generator (! door klimaaropwarming staat niveau water laag !)
Afstellen fiets vr optimalisatie beweging coureur (Epot veer)
Computermodel vd wielrenner en kijken hoe ze de max elast E uit de benen kunnen halen (elke spier =
veer) => zoveel mogelijk Epot uit benen -> Ekin
Vering auto
Opvangen v schokken om meerdere keren uittrekken te verhinderen => demping
