Deontologie als onderdeel van ethiek
Ethiek:
Ethiek is het systematisch nadenken over goed en fout.
Ze onderzoekt hoe mensen in een samenleving met elkaar moeten omgaan.
De centrale vraag is: Hoe handel je goed tegenover anderen?
- Handelingen als goed of fout te kwalificeren
- Motieven en gevolgen ervan te bespreken en beoordelen
Vragen stellen en voortdurend reflecteren = systematisch nadenken over ons handelen
Wanneer mensen met elkaar in relatie staan, vertrekken ze vanuit hun eigen waarden, en omdat
die kunnen verschillen, ontstaan er soms botsingen of morele dilemma’s waarvoor ethiek richting
geeft.
Normen en waarden
Waarden = wat mensen belangrijk vinden (bijvoorbeeld respect, eerlijkheid, rechtvaardigheid).
Waarde staat boven normen.
Functies:
- Motivatie voor inze keuzes
- Verantwoording voor onze keuzes
Normen = concrete gedragsregels die uit waarden voortkomen
(bijvoorbeeld: waarde = eerlijkheid. Normen = niet liegen).
Waarden vormen de basis van ons morele kompas, terwijl normen ons helpen dit in de praktijk te
brengen.
Deontologie of beroepsethiek
Deontologie is de plichtenleer van een beroep: ze kijkt naar wat je moreel verplicht bent te doen,
los van de gevolgen. Onderdeel van ethiek. Dit betekent dat het bij deontologie niet gaat om wat
het resultaat van je handeling is, maar om het feit of je je plicht doet. Het geeft een richtlijn voor
, wat professioneel en juist handelen inhoudt, ongeacht persoonlijke voorkeuren of de uitkomst van
je handelen.
Beroepsethiek is de toepassing van deontologie binnnen een beroep. = geheel van waarden en
normen die het handelen van een beroepsgroep stuurt of zou moeten sturen. Dit betekent dat
beroepsethiek praktisch laat zien hoe de plichten uit deontologie worden toegepast in het
dagelijks werk. Het helpt professionals beslissingen te nemen die passen bij de morele
verwachtingen van hun beroep en zorgt dat ze op een verantwoorde manier met cliënten,
collega’s en de samenleving omgaan.
Fundumentele principes/regels/normen kennen
- De wet- en regelgeving over het beroep, beroepscodes, ..
- De normen van de psychologisch consulent
Nadenken of ethisch reflecteren over
- Eigen werkwijze, handelswijze
- Wet en regelgeving, codes, de waaren van het beroep
- De eigen rol in etische dilemma’s in het beroep en hoe je hierin beslissingen te nemen
Dilemma
- toestand waarin tussen twee wegen, die beide bezwaren opleveren, een keuze moet
worden gemaakt.
- Ethisch dilemma welke keuze je ook maakt, beide alternatieven brengen een aantal
nadelen met zich mee.
- Een botsing tussen waarden.
- Keuze tussen waarden die allen even waardevol zijn.
- De keuze die je maakr laat altijd een ‘moreel resedu’ na gewetensprobleem.
Kunnen verantwoorden = kunnen benoemen welke waarden meespelen, welke regels (normen)
je volgt en welke afwegingen je maakt.