Wat is recht?
Het recht is een geheel van gedragsregels die rechtsregels zijn omdat de overheid ze heeft
uitgewerkt en verplicht oplegt aan de burgers om de samenleving te ordenen en vitale
maatschappelijke belangen te beschermen.
Het geheel van gedragsregels
Het gaat om leefregels die een bepaald “gedrag” voorschrijven.
Ze zijn dus normatief (wat mag en niet mag, wat moet).
Onze hele menselijke samenleving wordt beheerst door een samenspel van gedragsregels,
die gebodsbepalingen (je moet belastingen betalen) of
verbodsbepalingen (je mag niet doden) kunnen zijn.
Rechtsregels gebieden of verbieden.
Ze beperken de vrijheid van de persoon, maar hij krijgt (rechts)zekerheid in de plaats.
Recht regelt gedrag
Gedrag = uitwendig waarneembaar
- Hierin ligt het verschil met de moraal/ethiek en religie:
Recht regelt uitwendig gedrag: wat mensen doen dat zichtbaar en controleerbaar is.
Bijvoorbeeld: je mag niet stelen, rijden onder invloed, of iemand mishandelen.
Moraal/ethiek gaat over innerlijke overtuigingen: wat je zelf goed of slecht vindt, ook
als niemand het ziet.
Religie geeft vaak ook een moreel kader, maar vaak gekoppeld aan geloof en
rituelen, en niet altijd afdwingbaar via de wet.
Het verschil zit dus in controleerbaarheid en afdwingbaarheid: recht is concreet en
handhaafbaar; moraal en religie zijn vaak intern.
- Huidige tendensen in het strafrecht:
Er is steeds meer aandacht voor herstelrecht en preventie, niet alleen straf.
De wet probeert meer rechtvaardig te zijn door maatschappelijke verschillen mee
te nemen.
Toch blijft volledige rechtvaardigheid moeilijk, omdat recht een abstract systeem is en
de samenleving complex.
Recht probeert rechtvaardig te zijn, maar dat is het niet altijd.
, De Wet-Lejeunen is onder andere bedoeld om om de
gevangenisoverbevolking tegen te gaan en de gedetineerden bij goed
gedrag vrij te laten. Deze wet leide tot de vrijlating van Michelle Martin (de
ex vrouw van Marc Dutroux). Ze werd na het uiztitten van 16 jaar van haat
30 jarige gevangenisstraf vrijgetalen onder voorwaarden.
Veel mensen vonden deze beslissing niet rechtvaardig, omdat de ernst van
haar misdaden groot was en de slachtoffers en hun naasten hierdoor het
gevoel kregen dat er te weinig rekening werd gehouden met de
gerechtigheid en veiligheid.
Dit roept de vraag op: waar trekken we de lijn bij voorwaardelijke
vrijlating? Wie mag vrij komen en wie niet?
Tendensen in het strafrecht
de huidige trends of richtingen waarin het strafrecht zich ontwikkelt.
Reactief = gericht op gepleegde en gekende misdrijven
pas ingrijpen nadat het misdrijf plaatsvindt.
(na een woningsinbraak start de politie een onderzoek naar de dader)
Uitzondering =
Proactief = gericht op gepleegde maar nog niet aan het licht gebrachte
misdrijven
(iemand wordt opgepakt omdat hij wapens heeft gekocht en plannen heeft voor
een aanslag, nog voordat er een misdrijf is gepleegd)
Dit is uitzonderlijk, omdat je mensen straft voor iets wat ze nog niet
daadwerkelijk hebben gedaan.
Het recht is een geheel van gedragsregels die rechtsregels zijn omdat de overheid ze heeft
uitgewerkt en verplicht oplegt aan de burgers om de samenleving te ordenen en vitale
maatschappelijke belangen te beschermen.
Het geheel van gedragsregels
Het gaat om leefregels die een bepaald “gedrag” voorschrijven.
Ze zijn dus normatief (wat mag en niet mag, wat moet).
Onze hele menselijke samenleving wordt beheerst door een samenspel van gedragsregels,
die gebodsbepalingen (je moet belastingen betalen) of
verbodsbepalingen (je mag niet doden) kunnen zijn.
Rechtsregels gebieden of verbieden.
Ze beperken de vrijheid van de persoon, maar hij krijgt (rechts)zekerheid in de plaats.
Recht regelt gedrag
Gedrag = uitwendig waarneembaar
- Hierin ligt het verschil met de moraal/ethiek en religie:
Recht regelt uitwendig gedrag: wat mensen doen dat zichtbaar en controleerbaar is.
Bijvoorbeeld: je mag niet stelen, rijden onder invloed, of iemand mishandelen.
Moraal/ethiek gaat over innerlijke overtuigingen: wat je zelf goed of slecht vindt, ook
als niemand het ziet.
Religie geeft vaak ook een moreel kader, maar vaak gekoppeld aan geloof en
rituelen, en niet altijd afdwingbaar via de wet.
Het verschil zit dus in controleerbaarheid en afdwingbaarheid: recht is concreet en
handhaafbaar; moraal en religie zijn vaak intern.
- Huidige tendensen in het strafrecht:
Er is steeds meer aandacht voor herstelrecht en preventie, niet alleen straf.
De wet probeert meer rechtvaardig te zijn door maatschappelijke verschillen mee
te nemen.
Toch blijft volledige rechtvaardigheid moeilijk, omdat recht een abstract systeem is en
de samenleving complex.
Recht probeert rechtvaardig te zijn, maar dat is het niet altijd.
, De Wet-Lejeunen is onder andere bedoeld om om de
gevangenisoverbevolking tegen te gaan en de gedetineerden bij goed
gedrag vrij te laten. Deze wet leide tot de vrijlating van Michelle Martin (de
ex vrouw van Marc Dutroux). Ze werd na het uiztitten van 16 jaar van haat
30 jarige gevangenisstraf vrijgetalen onder voorwaarden.
Veel mensen vonden deze beslissing niet rechtvaardig, omdat de ernst van
haar misdaden groot was en de slachtoffers en hun naasten hierdoor het
gevoel kregen dat er te weinig rekening werd gehouden met de
gerechtigheid en veiligheid.
Dit roept de vraag op: waar trekken we de lijn bij voorwaardelijke
vrijlating? Wie mag vrij komen en wie niet?
Tendensen in het strafrecht
de huidige trends of richtingen waarin het strafrecht zich ontwikkelt.
Reactief = gericht op gepleegde en gekende misdrijven
pas ingrijpen nadat het misdrijf plaatsvindt.
(na een woningsinbraak start de politie een onderzoek naar de dader)
Uitzondering =
Proactief = gericht op gepleegde maar nog niet aan het licht gebrachte
misdrijven
(iemand wordt opgepakt omdat hij wapens heeft gekocht en plannen heeft voor
een aanslag, nog voordat er een misdrijf is gepleegd)
Dit is uitzonderlijk, omdat je mensen straft voor iets wat ze nog niet
daadwerkelijk hebben gedaan.
