Sociologie
Hoorcollege 1: Sociologie als wetenschap van de samenleving
Deel 1 – Op verkenning naar de sociologie
• H1 – Sociologie als wetenschap van de samenleving
• H2 – Het ontstaan en de grondleggers van de sociologie
Hoofdstuk 1: sociologie als wetenschap van de samenleving
Lesdoelen
Deel 1: op verkenning naar de sociologie
Definitie sociologie:
Veelheid van omschrijvingen => geen eenduidige definitie
Woordontleding: het woord sociologie bestaat uit
• Latijnse woorden: socius betekent: metgezel en daarvan afgeleid
societas = samenleving
• Grieks woord: logos betekent: kennis, wetenschap
Als we deze twee woorden samen nemen komen we tot Sociologie is de
wetenschap van de samenleving
MAAR: sociologie bestudeert enkel menselijke samenlevingen, andere
samenlevingen zoals vb. oerang-oetan in congo wordt bestudeert door andere
wetenschappen
,1.2 Sociologie is een wetenschap: ervaringskennis versus wetenschappelijke
kennis
Sociologische kennis = ervaringskennis
“Socioloog zegt in moeilijke termen wat iedereen met gezond verstand kan
opmerken”
Voorbeeld: het woordgebruik van de sportwereld in sociologische terminologie:
Als voetballer op het speelveld moet je je houden aan de spelregels. Je mag de
bal niet aanraken met je handen en je mag niet buitenspel lopen,…
Taak van socioloog: datgene wat men dagdagelijks ervaart in moeilijke termen
gieten
Ook in de samenleving zijn er spelregels
Bv.
o Spelregels worden normen
Iemand die de normen overtreedt riskeert een straf (sanctie), sancties
variëren in de samenleving
o Plaats in de samenleving wordt sociale positie genoemd
o Verwachtingen tegenover elkaar in de samenleving = sociale rol
MAAR OOK:
Sociologie is een wetenschap, sociologische kennis is wetenschapskennis
Wetenschappelijke kennis is veel belangrijker dan ervaringskennis
• Jou ervaring is niet veralgemeenbaar naar iedereen anekdotisch bewijs
“obv iets, een ervaring veralgemenen naar iedereen”
• Een samenleving is vloeiend: socioloog bouwman???
Is ervaringskennis gelijk aan wetenschapskennis?
We onderscheiden vier typische kenmerken van ervaringskennis
1) Ervaringskennis is beperkt: vb. iemand die kerstmis elk jaar in België viert,
zal nooit de ervaring hebben van kerstmis in 25 graden te vieren. Vb. iemand
die naar de les komt, heeft de ervaring om naar de les te komen maar heeft
op dat moment niet de ervaring van een terrasje te doen
Onze ervaring is dus steeds selectief en beperkt in selectiviteit
2) Ervaringskennis is absoluut van karakter: wat we waarnemen, nemen we
ook voor waar aan
3) Ervaringskennis is moeilijk verwoordbaar: het verwoorden van een ruzie,
reis, leuk moment is niet altijd makkelijk
4) Ervaringskennis is gericht op het totaal object: bekijkt de werkelijkheid
als totaliteit, in haar totale gegevenheid. Er wordt geen onderscheid gemaakt
tussen sociologische, economische, juridische,.. dimensies
Kenmerkend voor wetenschapskennis
1) Wetenschapskennis is onbeperkt en aselect: streeft naar een zo groot
mogelijke representativiteit: (wetenschapper wil uitspraken doen over de
volledige populatie waartoe zijn onderzoekselementen toe behoren en niet
enkel over de onderzoekselementen die hij waarneemt)
2) Wetenschapskennis is altijd aanvechtbaar: in tegenstelling tot
ervaringskennis is wetenschapskennis niet absoluut van karakter:
wetenschappers stellen hun kennis altijd opnieuw in vraag (opnieuw
, bestuderen en toetsen van theorieën) wetenschapskennis is dus
voorwaardelijk en hypothetisch
3) Wetnschapskennis is perfect mededeelbaar: dat wetenschapskennis
perfect mededeelbaar is komt dankzij de vaktaal: elke wetenschap heeft zijn
eigen jargon en vaktaal
4) Wetenschapskennis is aspectueel: wetenschap richt zich niet tot de
totaliteit van een object, maar beperkt zich tot één aspect ervan.
o Vb. geneeskunde zal de gevolgen van GSMM-gebruik voor de hersenen
bestuderen, de econoom zal de interesse tonen in het economisch
aspect van de GSM
Conclusie: is ervaringskennis gelijk aan wetenschapskennis?
Nee helemaal niet
Ervaringskennis is verschillend van wetenschapskennis. Aangezien
sociologie een wetenschap is, kan men sociologische kennis niet zomaar
gelijkstellen aan ervaringskennis, sociologie moet een aantal noodzakelijke
en voldoende voorwaarden vermelden obv de sociologische kennis
Wetenschappelijke kennis veel belangrijker dan ervaringskennis
Want ervaringskennis is niet voor iedereen hetzelfde
Sociologie: wetenschappelijke kennis dat je kan aanvullen met
ervaringskennis
1.3 Sociologie is een wetenschap: sociale versus natuurwetenschappen
Wetenschappelijke uitvindingen en ontdekkingen
Besluit:
Als je vraagt wat de grote wetenschappelijke uitvingen of ontdekkingen
zijn
• Komen spontane antwoorden meestal uit categorie 1: bij grootte
wetenschappelijke uitvindingen en ontdekkingen wordt er gedacht aan
natuurwetenschappen (vb. stoommachine, ruimtevaart,..)
• Spontane antwoorden zijn meestal natuurwetenschappelijke
ontdekkingen en uitvindingen
, Er wordt veel minder gedacht aan de ontdekking van de sociale gelaagdheid,
sociale zekerheid,.
Voor de industriële evolutie er was:
o Thuisarbeid spinnen, weven, mannen werken op het veld
Industriële evolutie
o Mensen gaan meer samen wonen verstedelijking urbanisatie
dicht bij fabriek wonen want geen auto’s
Thuisarbeid is weg
AI we weten niet welk effect het gaat hebben op de samenleving
Eerste theorieën over de samenleving op maat van de natuurwetenschappen (cfr.
infra hoofstuk 2).
Ontwikkeld obv industriële evolutie
Toch is er tegelijkertijd met de stoommachine en de Industriële revolutie ook een
bewustwording gegroeid van het bestaan van een samenleving, maar de eerste
maatschappijwetenschappers hebben een theorie van de samenleving
uitgebouwd opmaat van de natuurwetenschappen
Hoorcollege 1: Sociologie als wetenschap van de samenleving
Deel 1 – Op verkenning naar de sociologie
• H1 – Sociologie als wetenschap van de samenleving
• H2 – Het ontstaan en de grondleggers van de sociologie
Hoofdstuk 1: sociologie als wetenschap van de samenleving
Lesdoelen
Deel 1: op verkenning naar de sociologie
Definitie sociologie:
Veelheid van omschrijvingen => geen eenduidige definitie
Woordontleding: het woord sociologie bestaat uit
• Latijnse woorden: socius betekent: metgezel en daarvan afgeleid
societas = samenleving
• Grieks woord: logos betekent: kennis, wetenschap
Als we deze twee woorden samen nemen komen we tot Sociologie is de
wetenschap van de samenleving
MAAR: sociologie bestudeert enkel menselijke samenlevingen, andere
samenlevingen zoals vb. oerang-oetan in congo wordt bestudeert door andere
wetenschappen
,1.2 Sociologie is een wetenschap: ervaringskennis versus wetenschappelijke
kennis
Sociologische kennis = ervaringskennis
“Socioloog zegt in moeilijke termen wat iedereen met gezond verstand kan
opmerken”
Voorbeeld: het woordgebruik van de sportwereld in sociologische terminologie:
Als voetballer op het speelveld moet je je houden aan de spelregels. Je mag de
bal niet aanraken met je handen en je mag niet buitenspel lopen,…
Taak van socioloog: datgene wat men dagdagelijks ervaart in moeilijke termen
gieten
Ook in de samenleving zijn er spelregels
Bv.
o Spelregels worden normen
Iemand die de normen overtreedt riskeert een straf (sanctie), sancties
variëren in de samenleving
o Plaats in de samenleving wordt sociale positie genoemd
o Verwachtingen tegenover elkaar in de samenleving = sociale rol
MAAR OOK:
Sociologie is een wetenschap, sociologische kennis is wetenschapskennis
Wetenschappelijke kennis is veel belangrijker dan ervaringskennis
• Jou ervaring is niet veralgemeenbaar naar iedereen anekdotisch bewijs
“obv iets, een ervaring veralgemenen naar iedereen”
• Een samenleving is vloeiend: socioloog bouwman???
Is ervaringskennis gelijk aan wetenschapskennis?
We onderscheiden vier typische kenmerken van ervaringskennis
1) Ervaringskennis is beperkt: vb. iemand die kerstmis elk jaar in België viert,
zal nooit de ervaring hebben van kerstmis in 25 graden te vieren. Vb. iemand
die naar de les komt, heeft de ervaring om naar de les te komen maar heeft
op dat moment niet de ervaring van een terrasje te doen
Onze ervaring is dus steeds selectief en beperkt in selectiviteit
2) Ervaringskennis is absoluut van karakter: wat we waarnemen, nemen we
ook voor waar aan
3) Ervaringskennis is moeilijk verwoordbaar: het verwoorden van een ruzie,
reis, leuk moment is niet altijd makkelijk
4) Ervaringskennis is gericht op het totaal object: bekijkt de werkelijkheid
als totaliteit, in haar totale gegevenheid. Er wordt geen onderscheid gemaakt
tussen sociologische, economische, juridische,.. dimensies
Kenmerkend voor wetenschapskennis
1) Wetenschapskennis is onbeperkt en aselect: streeft naar een zo groot
mogelijke representativiteit: (wetenschapper wil uitspraken doen over de
volledige populatie waartoe zijn onderzoekselementen toe behoren en niet
enkel over de onderzoekselementen die hij waarneemt)
2) Wetenschapskennis is altijd aanvechtbaar: in tegenstelling tot
ervaringskennis is wetenschapskennis niet absoluut van karakter:
wetenschappers stellen hun kennis altijd opnieuw in vraag (opnieuw
, bestuderen en toetsen van theorieën) wetenschapskennis is dus
voorwaardelijk en hypothetisch
3) Wetnschapskennis is perfect mededeelbaar: dat wetenschapskennis
perfect mededeelbaar is komt dankzij de vaktaal: elke wetenschap heeft zijn
eigen jargon en vaktaal
4) Wetenschapskennis is aspectueel: wetenschap richt zich niet tot de
totaliteit van een object, maar beperkt zich tot één aspect ervan.
o Vb. geneeskunde zal de gevolgen van GSMM-gebruik voor de hersenen
bestuderen, de econoom zal de interesse tonen in het economisch
aspect van de GSM
Conclusie: is ervaringskennis gelijk aan wetenschapskennis?
Nee helemaal niet
Ervaringskennis is verschillend van wetenschapskennis. Aangezien
sociologie een wetenschap is, kan men sociologische kennis niet zomaar
gelijkstellen aan ervaringskennis, sociologie moet een aantal noodzakelijke
en voldoende voorwaarden vermelden obv de sociologische kennis
Wetenschappelijke kennis veel belangrijker dan ervaringskennis
Want ervaringskennis is niet voor iedereen hetzelfde
Sociologie: wetenschappelijke kennis dat je kan aanvullen met
ervaringskennis
1.3 Sociologie is een wetenschap: sociale versus natuurwetenschappen
Wetenschappelijke uitvindingen en ontdekkingen
Besluit:
Als je vraagt wat de grote wetenschappelijke uitvingen of ontdekkingen
zijn
• Komen spontane antwoorden meestal uit categorie 1: bij grootte
wetenschappelijke uitvindingen en ontdekkingen wordt er gedacht aan
natuurwetenschappen (vb. stoommachine, ruimtevaart,..)
• Spontane antwoorden zijn meestal natuurwetenschappelijke
ontdekkingen en uitvindingen
, Er wordt veel minder gedacht aan de ontdekking van de sociale gelaagdheid,
sociale zekerheid,.
Voor de industriële evolutie er was:
o Thuisarbeid spinnen, weven, mannen werken op het veld
Industriële evolutie
o Mensen gaan meer samen wonen verstedelijking urbanisatie
dicht bij fabriek wonen want geen auto’s
Thuisarbeid is weg
AI we weten niet welk effect het gaat hebben op de samenleving
Eerste theorieën over de samenleving op maat van de natuurwetenschappen (cfr.
infra hoofstuk 2).
Ontwikkeld obv industriële evolutie
Toch is er tegelijkertijd met de stoommachine en de Industriële revolutie ook een
bewustwording gegroeid van het bestaan van een samenleving, maar de eerste
maatschappijwetenschappers hebben een theorie van de samenleving
uitgebouwd opmaat van de natuurwetenschappen
