Samenvatting Dimensies van mens-zijn

Filosofie 1.3, ZSO2 Dimensies van mens-
zijn
Personalistisch mensbeeld
 Holistisch mensbeeld  Personalisme
o mens bestaat uit 8 componenten
o niet te scheiden, wel te onder- scheiden.
o mens = persoon (in gemeenschap), eerder dan een individu (absoluut op zichzelf
staand)
subject
in
lichamelijkheid
gelijk


materiële
historisch
wereld

open naar
op elkaar
transcendente/spi
rituele gericht

Sociale groepen,
structuren en instellingen
 Subject
o beslist over eigen handelen vanuit zijn geweten en verantwoordelijkheid
 In Lichamelijkheid
o lichaam is essentieel deel v/d identiteit
o de mens leeft vanuit zijn lichamelijkheid, neemt zo deel aan de gemeenschap
 Materiële wereld
o gebruiksvoorwerpen, voorzieningen, …
o  objecten
 Op elkaar gericht
o Mens heeft een relatie met anderen
 Sociale groepen, structuren en instellingen
o de mens leeft in gemeenschap en in maatschappelijke structuren.
 open naar transcendente/spirituele
o gerichtheid naar het hogere zorgt ervoor dat de mens zichzelf probeert te
overstijgen,
o transcenderen.
 historisch
o de mens leeft in de tijd en in de ruimte (tijd en plaats)  levensverhaal
o verleden – heden – toekomst
 gelijk en oorspronkelijk
o iedereen is gelijkwaardig
o elke mens is uniek

,Gevolgen voor de zorg:

 Zorg in dienst van de menselijke persoon, in al zijn aspecten.
 Mens is geen zorgobject (of zorgmachine).
 Waarden (= wat belangrijk, goed, nastrevenswaardig is) : lichamelijke integriteit, gezondheid,
rechtvaardigheid, betrokkenheid, …
 Voorzieningen : instellingen, materiaal, …



Personalistisch mensbeeld als toetssteen
 Personalisme is niet alleen uitgangspunt maar ook toetssteen/maatstaf om een
ethische oordeel te formuleren.
 Een goede ethische keuze bevordert het persoon-zijn.
 “ethiek is een praktische reflectie die een bestaande toestand afweegt aan een
gewenste toestand. De realiteit wordt vergeleken met de idealiteit, het zijn en het
moeten” (uit Anckaert, L. (2000, 1 november). In de kijker, Uitdagingen van het
personalistisch denken. In: Tertio, pp.7-9. Zie cursus RZL p.66.)
 Soms moeilijk om de gehele persoon en alle waarden niet te schenden
 daarom onderscheid tussen menselijk-wenselijke en menselijk-haalbare.
 streefdoel blijft maximum aan menswaardigheid.


1.1. Leg in eigen woorden en in enkele zinnen uit wat een dualistisch mensbeeld is.
 Mensbeeld
o een mensbeeld is letterlijk een beeld dat we hebben van mensen. Vaak zijn
dit onbewuste, niet uitgesproken beelden, veronderstellingen en gedachten.
 Dualisme
o Het dualisme is de wijsgerige denkstroming die een radicaal onderscheid
maakt tussen lichaam en ziel.
o Beide principes zijn strikt van elkaar onderscheiden



1.2. Leg in eigen woorden en in enkele zinnen uit wat een materialistisch mensbeeld is.

 Mensbeeld
o een mensbeeld is letterlijk een beeld dat we hebben van mensen. Vaak zijn
dit onbewuste, niet uitgesproken beelden, veronderstellingen en gedachten.

 Materialisme
o Het filosofisch materialisme is de wijsgerige stroming die de totaliteit van de
werkelijkheid wil verklaren op basis van slechts één principe, namelijk de
materie

, 1.3. Leg in eigen woorden en in enkele zinnen uit wat een holistisch mensbeeld is.
 Holistisch
o Het filosofisch holisme is de wijsgerige denkstroming die ervan uitgaat dat
de werkelijkheid één geheel vormt. Dat geheel bestaat op haar beurt uit
verschillende delen.
 Elk stuk stof bestaat uit meerdere verschillende elementen
 Een stukje krijt is een samenraapsel van miljarden moleculen
die op een bijzondere manier samengebracht zijn door een
chemisch proces
 Elk geheel is méér dan de som van de verschillende delen.
 Stel dat je al de verschillende stukjes krijt naast elkaar zou
leggen, dan zou het voor u onmogelijk zijn om terug tot
datzelfde krijtje te komen.



1.4. Wat betekent een holistisch mensbeeld voor de zorgverlening?
 Als we dit op de mens toepassen dan komen we tot de volgende inzichten
o De mens is een organisme dat uit meerdere verschillende elementen bestaat
 De mens vormt een organische structuur
 = Fysieke

 De mens heeft emoties, een wil, gevoelens, verlangens, een eigen
denkwereld, een bewustzijn, een zelfbewustzijn.
 = psychisch

 De mens is aangewezen op anderen dan zichzelf. Hij is een
relationeel wezen
 De mens staat in relatie met zichzelf
 De mens staan in relatie met anderen
 De mens staat in relatie met het Andere (zie verder)
 = Sociaal

 De mens staat in een bijzondere relatie met het andere (boven):
 De mens heeft vragen naar de zin van zijn bestaan
 Elke mens doet dit op zijn eigen manier
 Deze relatie met de werkelijkheid noemen we een
fundamentele relatie
 = levensbeschouwelijk ( spiritueel)

o De mens is meer dan de som van de 4 bovenstaande elementen.
 de verschillende elementen staan in een onderlinge relatie met
elkaar.