SAMENVATTING: HEELKUNDE,
ANESTHESIOLOGIE EN INTENSIEVE
GENEESKUNDE [E0I79A]
LOTJESSVS 3DE BACH GNK 2025-2026
1
,PROF WOLTHUIS: INLEIDING TOT DE HEELKUNDE
Examen 30/100
HOOFDSTUK 1 — DEFINITIE, SPECIALISMEN,
GESCHIEDENIS
1 . DEF INITI E EN TERMIN OLOGI E
• Etymologie: Het woord chirurgie komt uit het Oud-Grieks: cheir betekent "hand/arm" en ergon
betekent "werk" ("werken met de handen").
• Betekenis: De "kunst om te helen". Een chirurg wordt historisch ook wel "heelmeester" of
"Master" genoemd. De term "meester" verwijst naar iemand die een techniek beheerst, of naar
de vroegere hiërarchie tussen arts en patiënt.
• Specialisme: Heelkunde is een officieel erkend medisch specialisme met een eigen beroepstitel
en RIZIV-nummer (eindigend op 140).
2 . SP ECIALI SMEN EN SUBDI SCIP LIN ES
Vroeger was de "Algemene Chirurgie" de moederdiscipline. Door de enorme toename aan kennis zijn
hieruit aparte, officieel erkende specialismen met een eigen RIZIV-nummer ontstaan:
• Plastische/Reconstructieve chirurgie, Neurochirurgie, Orthopedie, Urologie,
Gynaecologie/Verloskunde, MKA (Maxillo-faciale), NKO, Oftalmologie en Dermatologie.
Subdisciplines binnen de Algemene Chirurgie (RIZIV 140): De opleiding bestaat uit 3 jaar truncus
communis + 3 jaar hogere opleiding. Deze subdisciplines zijn nog niet als apart specialisme erkend,
maar vormen bijzondere bekwaamheden:
• Cardiaal (hart), Vasculair (bloedvaten), Thoracaal (borstkas).
• Visceraal (abdomen): opgesplitst in gastro-enterologisch (maag-darm) en hepato-biliair (lever-
galblaas-pancreas).
• Traumatologie, Oncologisch, Endocrinologisch (schildklier/bijnier), Senologisch (borst),
Bariatrisch/Metabool (obesitas), Pediatrisch (kinderen).
3 . HI ST ORI SCHE MI JLPALEN (ZEER EXAMEN RELEVANT !)
Voor de meerkeuzevragen is het cruciaal om de persoon, ontdekking, jaartal én de exacte stad te
kennen.
Jaartal Persoon Ontdekking Exacte Locatie
1846 John Warren Eerste ethernarcose. Gepubliceerd Boston (Massachusetts
(chirurg) & William in New Eng J Med. General Hospital, "Ether
Morton (tandarts) Dome", Harvard).
2
, 1867 Joseph Lister Asepsie (via carbolzuur / phenol), Glasgow.
gebaseerd op werk van Louis Pasteur.
1886 Ernst von Stoomsterilisatie. Berlijn.
Bergmann
1900 / Karl Landsteiner Bloedgroepen & Bloedtransfusie New York (waar hij
1907 (Nobelprijs). Hij was een woonde/werkte).
Oostenrijker.
1912 Alexis Carrel Rechtstreekse vaatanastomose Chicago.
(kreeg Nobelprijs, werkte samen met
Charles Lindbergh voor
perfusiepomp).
1913 William Halsted (& Chirurgische rubberen Baltimore (Johns Hopkins
Caroline Hampton) handschoenen. Hospital).
4 . ORGAANTRAN SPLANTATIES (PION IERS)
• 1954 - Nier: Joseph Murray (Boston).
• 1963 - Lever: Thomas Starzl (Aurora).
• 1963 - Long: James Hardy (Jackson).
• 1967 - Hart: Christiaan Barnard (Kaapstad).
5 . INT ERNAT ION ALE FIG UREN EN EP ONI EMEN
• Theodore Billroth (Wenen): Gastrectomie (maagresectie).
• Rudolf Nissen (Zurich) & Ronald Belsey (Bristol): Antireflux-operaties.
• Emil Kocher (Wenen): Maneuver, incisie, klem.
• Clement Price-Thomas (Londen) & Enrique Finochietto (Buenos Aires): Ribspreider.
• Michael DeBakey (Houston): Classificatie aortadissectie, pincet.
6 . VLAAMSE LEERMEEST ERS
• Jehan Yperman (13e eeuw): Ieper (schreef Cyrurgia).
• Andreas Vesalius (1514): Brussel/Leuven, werkte in Padua (grondlegger anatomie).
• Jan Palfijn (1650): Gent (verloskundige, Palfijnse verlostang).
• Albin Lambiotte (1866): Antwerpen (traumatoloog Stuivenberg).
• Leuvense school (recente pioniers): Albert Lacquet, Jacques Gruwez, Paul Broos.
3
, 🔥 EXAMENF OCUS: "WAT H OORT NI ET IN H ET RI JT JE?"
De docent stelt vrijwel elk jaar meerkeuzevragen over Hoofdstuk 1 in de vorm van "Wat hoort niet in het
rijtje?". Ken deze vaste uitsluitingen:
1. De operatie van John Warren (Ether, 1846):
o Hoort erbij: Harvard University, William Morton, New Eng J Med, Boston.
o Foute optie (aan te kruisen): Londen (of Zurich/Baltimore).
2. Alexis Carrel (Vaatanastomose):
o Hoort erbij: Vaatanastomose, Nobelprijs, Charles Lindbergh, Chicago.
o Foute opties (aan te kruisen): Londen (hij werkte in Chicago) OF Oostenrijker (hij was
Frans!).
3. Karl Landsteiner (Bloedtransfusie):
o Hoort erbij: Bloedtransfusie, Oostenrijk(er), Nobelprijs.
o Foute optie (aan te kruisen): Lister.
4. Orgaantransplantaties:
o Hoort erbij: Murray (nier), Starzl (lever), Hardy (long), Barnard (hart).
o Foute optie (aan te kruisen): Billroth (hij deed gastrectomieën).
5. Joseph Lister (Carbolzuur, 1867):
o Foute opties als stad (aan te kruisen): Boston, Zurich, Baltimore (Het vond plaats in
Glasgow).
4
ANESTHESIOLOGIE EN INTENSIEVE
GENEESKUNDE [E0I79A]
LOTJESSVS 3DE BACH GNK 2025-2026
1
,PROF WOLTHUIS: INLEIDING TOT DE HEELKUNDE
Examen 30/100
HOOFDSTUK 1 — DEFINITIE, SPECIALISMEN,
GESCHIEDENIS
1 . DEF INITI E EN TERMIN OLOGI E
• Etymologie: Het woord chirurgie komt uit het Oud-Grieks: cheir betekent "hand/arm" en ergon
betekent "werk" ("werken met de handen").
• Betekenis: De "kunst om te helen". Een chirurg wordt historisch ook wel "heelmeester" of
"Master" genoemd. De term "meester" verwijst naar iemand die een techniek beheerst, of naar
de vroegere hiërarchie tussen arts en patiënt.
• Specialisme: Heelkunde is een officieel erkend medisch specialisme met een eigen beroepstitel
en RIZIV-nummer (eindigend op 140).
2 . SP ECIALI SMEN EN SUBDI SCIP LIN ES
Vroeger was de "Algemene Chirurgie" de moederdiscipline. Door de enorme toename aan kennis zijn
hieruit aparte, officieel erkende specialismen met een eigen RIZIV-nummer ontstaan:
• Plastische/Reconstructieve chirurgie, Neurochirurgie, Orthopedie, Urologie,
Gynaecologie/Verloskunde, MKA (Maxillo-faciale), NKO, Oftalmologie en Dermatologie.
Subdisciplines binnen de Algemene Chirurgie (RIZIV 140): De opleiding bestaat uit 3 jaar truncus
communis + 3 jaar hogere opleiding. Deze subdisciplines zijn nog niet als apart specialisme erkend,
maar vormen bijzondere bekwaamheden:
• Cardiaal (hart), Vasculair (bloedvaten), Thoracaal (borstkas).
• Visceraal (abdomen): opgesplitst in gastro-enterologisch (maag-darm) en hepato-biliair (lever-
galblaas-pancreas).
• Traumatologie, Oncologisch, Endocrinologisch (schildklier/bijnier), Senologisch (borst),
Bariatrisch/Metabool (obesitas), Pediatrisch (kinderen).
3 . HI ST ORI SCHE MI JLPALEN (ZEER EXAMEN RELEVANT !)
Voor de meerkeuzevragen is het cruciaal om de persoon, ontdekking, jaartal én de exacte stad te
kennen.
Jaartal Persoon Ontdekking Exacte Locatie
1846 John Warren Eerste ethernarcose. Gepubliceerd Boston (Massachusetts
(chirurg) & William in New Eng J Med. General Hospital, "Ether
Morton (tandarts) Dome", Harvard).
2
, 1867 Joseph Lister Asepsie (via carbolzuur / phenol), Glasgow.
gebaseerd op werk van Louis Pasteur.
1886 Ernst von Stoomsterilisatie. Berlijn.
Bergmann
1900 / Karl Landsteiner Bloedgroepen & Bloedtransfusie New York (waar hij
1907 (Nobelprijs). Hij was een woonde/werkte).
Oostenrijker.
1912 Alexis Carrel Rechtstreekse vaatanastomose Chicago.
(kreeg Nobelprijs, werkte samen met
Charles Lindbergh voor
perfusiepomp).
1913 William Halsted (& Chirurgische rubberen Baltimore (Johns Hopkins
Caroline Hampton) handschoenen. Hospital).
4 . ORGAANTRAN SPLANTATIES (PION IERS)
• 1954 - Nier: Joseph Murray (Boston).
• 1963 - Lever: Thomas Starzl (Aurora).
• 1963 - Long: James Hardy (Jackson).
• 1967 - Hart: Christiaan Barnard (Kaapstad).
5 . INT ERNAT ION ALE FIG UREN EN EP ONI EMEN
• Theodore Billroth (Wenen): Gastrectomie (maagresectie).
• Rudolf Nissen (Zurich) & Ronald Belsey (Bristol): Antireflux-operaties.
• Emil Kocher (Wenen): Maneuver, incisie, klem.
• Clement Price-Thomas (Londen) & Enrique Finochietto (Buenos Aires): Ribspreider.
• Michael DeBakey (Houston): Classificatie aortadissectie, pincet.
6 . VLAAMSE LEERMEEST ERS
• Jehan Yperman (13e eeuw): Ieper (schreef Cyrurgia).
• Andreas Vesalius (1514): Brussel/Leuven, werkte in Padua (grondlegger anatomie).
• Jan Palfijn (1650): Gent (verloskundige, Palfijnse verlostang).
• Albin Lambiotte (1866): Antwerpen (traumatoloog Stuivenberg).
• Leuvense school (recente pioniers): Albert Lacquet, Jacques Gruwez, Paul Broos.
3
, 🔥 EXAMENF OCUS: "WAT H OORT NI ET IN H ET RI JT JE?"
De docent stelt vrijwel elk jaar meerkeuzevragen over Hoofdstuk 1 in de vorm van "Wat hoort niet in het
rijtje?". Ken deze vaste uitsluitingen:
1. De operatie van John Warren (Ether, 1846):
o Hoort erbij: Harvard University, William Morton, New Eng J Med, Boston.
o Foute optie (aan te kruisen): Londen (of Zurich/Baltimore).
2. Alexis Carrel (Vaatanastomose):
o Hoort erbij: Vaatanastomose, Nobelprijs, Charles Lindbergh, Chicago.
o Foute opties (aan te kruisen): Londen (hij werkte in Chicago) OF Oostenrijker (hij was
Frans!).
3. Karl Landsteiner (Bloedtransfusie):
o Hoort erbij: Bloedtransfusie, Oostenrijk(er), Nobelprijs.
o Foute optie (aan te kruisen): Lister.
4. Orgaantransplantaties:
o Hoort erbij: Murray (nier), Starzl (lever), Hardy (long), Barnard (hart).
o Foute optie (aan te kruisen): Billroth (hij deed gastrectomieën).
5. Joseph Lister (Carbolzuur, 1867):
o Foute opties als stad (aan te kruisen): Boston, Zurich, Baltimore (Het vond plaats in
Glasgow).
4
