Samenvatting migratierecht: tussen mens en staat
Inleiding
- Bij de term migrant denken we spontaan aan iemand die naar een ander land gaat =
internationale migratie
- Staten willen controle uitoefenen over wie hun land binnenkomt en mag blijven
- Ook veel interne migratie = mensen blijven onder de bevoegdheid van eenzelfde
staat
Migratierecht:
- Het migratierecht bepaald wanneer je wettig naar een land mag gaan waarvan je niet
de nationaliteit hebt
- Personen die niet kunnen bewijzen dat ze de Belgische nationaliteit hebben, worden
door het recht vreemdelingen genoemd
- De regels van migratierecht hebben een grote impact met verblijfsrecht kun je je
leven opbouwen
o Zonder verblijfsrecht bevind je je in een zeer kwetsbare situatie
o Je loopt het risico om opgepakt, opgesloten en verwijderd te worden
- Het migratierecht gaat vaak over essentiële zaken in het leven
o In veiligheid kunnen leven
o Met je geliefden kunnen samenleven
o Op een menswaardige manier kunnen leven
- Migratierecht is complex en technisch
1. Werken als Unieburger
Vrij verkeer
- Unieburger = iedereen met de nationaliteit van een lidstaat van de Europese Unie
(EU)
- Hebben het recht op vrij verkeer = kunnen onder soepele voorwaarden naar een
andere EU-lidstaat reizen en er verblijven
1) Voor kort verblijf (max drie maanden)
- Enkel identiteit en nationaliteit bewijzen (met een identiteitskaart, internationaal
paspoort of een andere manier)
- Als je niet in een hotel of jeugdherberg verblijft moet je je aanwezigheid
melden bij de gemeente = een administratieve verplichting waar veel
unieburgers niet van op de hoogte zijn
2) Voor lang verblijf (meer dan drie maanden)
- Gemeente vragen om in te schrijven (drie maand de tijd)
- Wordt ingeschreven op wachtregister
- Na woonstcontrole (politie gaat na of je echt in de gemeente woont) word je
ingeschreven in het vreemdelingenregister
- Vervolgens onderzoekt de overheid of je als unieburger recht hebt om meer dan
drie maand in België te wonen
Dat is zo in drie situaties:
1. Als je werkt of werk zoekt
2. Als je over voldoende bestaansmiddelen en een ziekteverzekering beschikt
3. Als je komt studeren
- Ook Unieburgers die zelfstandige zijn en bijvoorbeeld een winkel of restaurant uitbaten,
hebben op die basis een verblijfsrecht in België
- Ook Unieburgers die werk zoeken kunnen een verblijfsrecht in België hebben =
aantonen dat je werkzoekende bent en een reële kans hebt om dat te vinden
- Binnen de groep werknemers, zelfstandigen en werkzoekenden (economische actieve
burgers) blijken in de praktijk verschillen in behandeling te zijn die niet toegelaten
worden door het recht
, o Grensarbeiders, personen met deeltijds arbeidscontract… moeilijker met de
juiste informatie te vinden en ontvangen vaker onterecht een
weigeringsbeslissing
- De regels en praktijken rond vrij verkeer van Unieburgers worden gekenmerkt door een
economische logica = wie komt werken (liefst voltijds) of studeren is welkom
o Evenals wie over voldoende bestaansmiddelen beschikt
- Wie niet aan de voorwaarden voldoet, moet via de algemene regels een verblijfsrecht
proberen te verkrijgen
o Er zijn dus ook Unieburgers zonder wettig verblijf in België
- Krijgt een elektronische EU-kaart = deze kaart bevestigd dat je als Unieburger
voldoet aan de voorwaarden om meer dan drie maanden in België te wonen
- Als je vijf jaar later nog altijd aan de voorwaarden voldoet om als Unieburger een
verblijfsrecht in België te hebben = verblijfsrecht wordt automatisch
onvoorwaardelijk
o Zelfs als je in de toekomst niet meer aan de voorwaarden voldoet, behoud je het
verblijfsrecht
o Je kan dit enkel nog verliezen wegens ernstige redenen van openbare orde of
nationale veiligheid (vb. plegen van terroristische aanslag)
- Je staat nu ingeschreven in het bevolkingsregister in plaats van het
vreemdelingenregister
- Via een elektronische EU+-kaart kan je dit duurzaam verblijfsrecht bewijzen
- De regels inzake het vrij verkeer zijn niet enkel toepasselijk op Unieburgers
- Twee andere groepen genieten ook de soepele verblijfsregels van het EU-recht, ook al
hebben ze niet de nationaliteit van een EU-land
Twee andere groepen:
1) Personen met de nationaliteit van IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland
- Vormen een vrijehandelszone = de Europese economische ruimte (EER) =
EER-onderdanen
- Zwitserland behoort niet tot EER maar heeft een aparte overeenkomst met de
Europese Unie gesloten (zo genieten Zwitsers ook van de verblijfsregels voor
Unieburgers)
- Als we het over Unieburgers hebben moet je deze nationaliteiten er ook onder
verstaan
2) Familieleden van Unieburgers
- Als je trouwt met een derdelander ben je minder geneigd om naar België te
komen werken en dat wil de Europese Unie vermijden
- Deze regels gelden enkel als het recht op vrij verkeer is uitgeoefend = mobiele
unieburger
- Heb je het recht op vrij verkeer niet uitgeoefend = statische unieburger
o Het nationale recht van je eigen land bepaalt dan of je partner er
verblijfsrecht heeft
- Unieburgers en derdelanders mogen enkel stemmen bij de gemeenteverkiezingen
- Derdelanders moeten hiervoor vijf jaar wettig in België verblijven
, 2. Werken als derdelander
Economische migratie – visa – Schengen – globale mobiliteitskloof
- Voor derdelanders is het minder makkelijk om naar België te komen en hier te werken
- Arbeidsmigratie van derdelanders kan enkel onder strikte voorwaarden (die elke EU-
staat grotendeels zelf bepaalt)
- Het principe is dat een derdelander enkel in België mag komen werken als de
werkgever binnen een redelijke termijn geen geschikte werknemer in België of de
Europese Unie vindt = dit moet de werkgever aantonen met een onderzoek van de
arbeidsmarkt
o Er zijn veel uitzonderingen op deze regel
o Voor sommige personen moet de werkgever geen vergunning aanvragen
o Anderen hebben wel een vergunning nodig maar geen arbeidsonderzoek omdat
men ervan uitgaat dat er voor deze beroepen altijd een nood op de arbeidsmarkt
is
- Meer dan 90 dagen in België werken = werkgever vraagt gecombineerde
vergunning (single permit) aan
o Gecombineerd = deze vergunning omvat zowel de toelating om te werken als de
toelating om in België te verblijven
- De voorwaarden voor goedkeuring verschillen per gewest en opleidingsniveau
o Hooggeschoold = geen arbeidsmarktonderzoek
o Voor midden geschoolden gemakkelijker voor knelpuntberoepen
o Kortgeschoolden en midden geschoolden van wie het beroep niet op de
knelpuntberoepenlijst voorkomt is er geen vrijstelling van
arbeidsmarktonderzoek = moeilijker om een gecombineerde vergunning te
krijgen
Het Vlaamse arbeidsmarktbeleid focust dus op hooggeschoolden en midden
geschoolde knelpuntberoepen
- Vlaams gewest maakt dossier over aan de dienst vreemdelingenzaken (DVZ)
- De federale overheid beslist over het verblijfsrecht
- Visum aanvragen Belgische ambassade = algemene regel bij het reizen naar het
buitenland, je hebt een paspoort nodig afgegeven door het land waarvan je de
nationaliteit hebt en een visum van het land waar je naartoe gaat
o Meer dan drie maand = visum lang verblijf (type D)
o Minder dan drie maand = visum kort verblijf (type C) Schengen visum =
met zo’n visum heb je niet alleen toegang tot België maar de hele Schengenzone
Schengenzone:
- Schengen is een dorpje op het drielandenpunt tussen Luxemburg, Duitsland en
Frankrijk
- Gemeenschappelijke grenzen afgeschaft
- Valt niet samen met de Europese Unie
- Iedereen kan vrij in de Schengenzone reizen voor de duur van een kortverblijf = zowel
unieburgers als derdelanders die er wettig verblijven
Inleiding
- Bij de term migrant denken we spontaan aan iemand die naar een ander land gaat =
internationale migratie
- Staten willen controle uitoefenen over wie hun land binnenkomt en mag blijven
- Ook veel interne migratie = mensen blijven onder de bevoegdheid van eenzelfde
staat
Migratierecht:
- Het migratierecht bepaald wanneer je wettig naar een land mag gaan waarvan je niet
de nationaliteit hebt
- Personen die niet kunnen bewijzen dat ze de Belgische nationaliteit hebben, worden
door het recht vreemdelingen genoemd
- De regels van migratierecht hebben een grote impact met verblijfsrecht kun je je
leven opbouwen
o Zonder verblijfsrecht bevind je je in een zeer kwetsbare situatie
o Je loopt het risico om opgepakt, opgesloten en verwijderd te worden
- Het migratierecht gaat vaak over essentiële zaken in het leven
o In veiligheid kunnen leven
o Met je geliefden kunnen samenleven
o Op een menswaardige manier kunnen leven
- Migratierecht is complex en technisch
1. Werken als Unieburger
Vrij verkeer
- Unieburger = iedereen met de nationaliteit van een lidstaat van de Europese Unie
(EU)
- Hebben het recht op vrij verkeer = kunnen onder soepele voorwaarden naar een
andere EU-lidstaat reizen en er verblijven
1) Voor kort verblijf (max drie maanden)
- Enkel identiteit en nationaliteit bewijzen (met een identiteitskaart, internationaal
paspoort of een andere manier)
- Als je niet in een hotel of jeugdherberg verblijft moet je je aanwezigheid
melden bij de gemeente = een administratieve verplichting waar veel
unieburgers niet van op de hoogte zijn
2) Voor lang verblijf (meer dan drie maanden)
- Gemeente vragen om in te schrijven (drie maand de tijd)
- Wordt ingeschreven op wachtregister
- Na woonstcontrole (politie gaat na of je echt in de gemeente woont) word je
ingeschreven in het vreemdelingenregister
- Vervolgens onderzoekt de overheid of je als unieburger recht hebt om meer dan
drie maand in België te wonen
Dat is zo in drie situaties:
1. Als je werkt of werk zoekt
2. Als je over voldoende bestaansmiddelen en een ziekteverzekering beschikt
3. Als je komt studeren
- Ook Unieburgers die zelfstandige zijn en bijvoorbeeld een winkel of restaurant uitbaten,
hebben op die basis een verblijfsrecht in België
- Ook Unieburgers die werk zoeken kunnen een verblijfsrecht in België hebben =
aantonen dat je werkzoekende bent en een reële kans hebt om dat te vinden
- Binnen de groep werknemers, zelfstandigen en werkzoekenden (economische actieve
burgers) blijken in de praktijk verschillen in behandeling te zijn die niet toegelaten
worden door het recht
, o Grensarbeiders, personen met deeltijds arbeidscontract… moeilijker met de
juiste informatie te vinden en ontvangen vaker onterecht een
weigeringsbeslissing
- De regels en praktijken rond vrij verkeer van Unieburgers worden gekenmerkt door een
economische logica = wie komt werken (liefst voltijds) of studeren is welkom
o Evenals wie over voldoende bestaansmiddelen beschikt
- Wie niet aan de voorwaarden voldoet, moet via de algemene regels een verblijfsrecht
proberen te verkrijgen
o Er zijn dus ook Unieburgers zonder wettig verblijf in België
- Krijgt een elektronische EU-kaart = deze kaart bevestigd dat je als Unieburger
voldoet aan de voorwaarden om meer dan drie maanden in België te wonen
- Als je vijf jaar later nog altijd aan de voorwaarden voldoet om als Unieburger een
verblijfsrecht in België te hebben = verblijfsrecht wordt automatisch
onvoorwaardelijk
o Zelfs als je in de toekomst niet meer aan de voorwaarden voldoet, behoud je het
verblijfsrecht
o Je kan dit enkel nog verliezen wegens ernstige redenen van openbare orde of
nationale veiligheid (vb. plegen van terroristische aanslag)
- Je staat nu ingeschreven in het bevolkingsregister in plaats van het
vreemdelingenregister
- Via een elektronische EU+-kaart kan je dit duurzaam verblijfsrecht bewijzen
- De regels inzake het vrij verkeer zijn niet enkel toepasselijk op Unieburgers
- Twee andere groepen genieten ook de soepele verblijfsregels van het EU-recht, ook al
hebben ze niet de nationaliteit van een EU-land
Twee andere groepen:
1) Personen met de nationaliteit van IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland
- Vormen een vrijehandelszone = de Europese economische ruimte (EER) =
EER-onderdanen
- Zwitserland behoort niet tot EER maar heeft een aparte overeenkomst met de
Europese Unie gesloten (zo genieten Zwitsers ook van de verblijfsregels voor
Unieburgers)
- Als we het over Unieburgers hebben moet je deze nationaliteiten er ook onder
verstaan
2) Familieleden van Unieburgers
- Als je trouwt met een derdelander ben je minder geneigd om naar België te
komen werken en dat wil de Europese Unie vermijden
- Deze regels gelden enkel als het recht op vrij verkeer is uitgeoefend = mobiele
unieburger
- Heb je het recht op vrij verkeer niet uitgeoefend = statische unieburger
o Het nationale recht van je eigen land bepaalt dan of je partner er
verblijfsrecht heeft
- Unieburgers en derdelanders mogen enkel stemmen bij de gemeenteverkiezingen
- Derdelanders moeten hiervoor vijf jaar wettig in België verblijven
, 2. Werken als derdelander
Economische migratie – visa – Schengen – globale mobiliteitskloof
- Voor derdelanders is het minder makkelijk om naar België te komen en hier te werken
- Arbeidsmigratie van derdelanders kan enkel onder strikte voorwaarden (die elke EU-
staat grotendeels zelf bepaalt)
- Het principe is dat een derdelander enkel in België mag komen werken als de
werkgever binnen een redelijke termijn geen geschikte werknemer in België of de
Europese Unie vindt = dit moet de werkgever aantonen met een onderzoek van de
arbeidsmarkt
o Er zijn veel uitzonderingen op deze regel
o Voor sommige personen moet de werkgever geen vergunning aanvragen
o Anderen hebben wel een vergunning nodig maar geen arbeidsonderzoek omdat
men ervan uitgaat dat er voor deze beroepen altijd een nood op de arbeidsmarkt
is
- Meer dan 90 dagen in België werken = werkgever vraagt gecombineerde
vergunning (single permit) aan
o Gecombineerd = deze vergunning omvat zowel de toelating om te werken als de
toelating om in België te verblijven
- De voorwaarden voor goedkeuring verschillen per gewest en opleidingsniveau
o Hooggeschoold = geen arbeidsmarktonderzoek
o Voor midden geschoolden gemakkelijker voor knelpuntberoepen
o Kortgeschoolden en midden geschoolden van wie het beroep niet op de
knelpuntberoepenlijst voorkomt is er geen vrijstelling van
arbeidsmarktonderzoek = moeilijker om een gecombineerde vergunning te
krijgen
Het Vlaamse arbeidsmarktbeleid focust dus op hooggeschoolden en midden
geschoolde knelpuntberoepen
- Vlaams gewest maakt dossier over aan de dienst vreemdelingenzaken (DVZ)
- De federale overheid beslist over het verblijfsrecht
- Visum aanvragen Belgische ambassade = algemene regel bij het reizen naar het
buitenland, je hebt een paspoort nodig afgegeven door het land waarvan je de
nationaliteit hebt en een visum van het land waar je naartoe gaat
o Meer dan drie maand = visum lang verblijf (type D)
o Minder dan drie maand = visum kort verblijf (type C) Schengen visum =
met zo’n visum heb je niet alleen toegang tot België maar de hele Schengenzone
Schengenzone:
- Schengen is een dorpje op het drielandenpunt tussen Luxemburg, Duitsland en
Frankrijk
- Gemeenschappelijke grenzen afgeschaft
- Valt niet samen met de Europese Unie
- Iedereen kan vrij in de Schengenzone reizen voor de duur van een kortverblijf = zowel
unieburgers als derdelanders die er wettig verblijven
