Juridische basisvorming
Samenvatting
KMO SEM 1
KMO SEM 1.......................................................................................................................................................1
1. Inleiding: wat is recht?..................................................................................................................................3
1.1 Objectief en subjectief recht..................................................................................................................3
1.2 Rechtssubjecten....................................................................................................................................3
1.3 Rechtsobjecten......................................................................................................................................3
1.4 Zekerheden............................................................................................................................................4
1.5 Rechtsmisbruik......................................................................................................................................4
1.6 Indeling van het subjectief recht...........................................................................................................4
2. Indeling van het recht...................................................................................................................................5
2.1 Internationaal recht...............................................................................................................................5
2.2 Europees recht.......................................................................................................................................5
2.3 Nationaal recht......................................................................................................................................5
2.4 Normatieve kracht.................................................................................................................................6
3. Organisatie van justitie.................................................................................................................................6
3.1 Welke zaak hoort waar?........................................................................................................................6
3.2 Vredegerecht.........................................................................................................................................7
3.3 Rechtbank van eerste aanleg.................................................................................................................7
3.4 Ondernemingsrechtbank.......................................................................................................................7
3.5 Hof van beroep......................................................................................................................................7
3.6 Soorten misdrijven en strafrechtbanken...............................................................................................7
3.7 Arbeidsrechtbank en arbeidshof...........................................................................................................8
3.8 Beroepsverenigingen en tuchtcolleges..................................................................................................8
4. Staatsstructuur.............................................................................................................................................8
4.1 Rechtsstaat, wetsstaat en democratie...................................................................................................8
4.2 Scheiding der machten..........................................................................................................................9
4.3 Federale staat........................................................................................................................................9
4.4 Monarchie...........................................................................................................................................10
4.5 Controlerende instellingen..................................................................................................................10
5. Rechtsbronnen...........................................................................................................................................10
5.1 Internationale bronnen.......................................................................................................................10
5.2 Nationale bronnen (geschreven).........................................................................................................10
5.3 Ongeschreven nationale bronnen.......................................................................................................11
5.4 Hiërarchie van rechtsbronnen.............................................................................................................11
5.5 Juridische verwijzingen ( op examen ga je het moeten toepassen).....................................................12
6. Burgerlijk recht: rechtshandelingen en rechtsfeiten...................................................................................12
6.1 Rechtshandeling vs. rechtsfeit.............................................................................................................12
6.2 Indeling van rechtshandelingen...........................................................................................................13
6.3 Invloed op het vermogen.....................................................................................................................13
6.4 Geldigheid van een rechtshandeling....................................................................................................13
6.5 Nietigheid............................................................................................................................................15
7. Verbintenissen............................................................................................................................................15
7.1 Vorderingsrechten vs. zakelijke rechten..............................................................................................15
7.2 Prestatie en soorten verbintenissen....................................................................................................16
7.3 Verbintenissen met meerdere schuldenaars/schuldeisers..................................................................17
7.4 Verbintenis in solidum.........................................................................................................................17
7.5 Resultaats- en inspanningsverbintenis................................................................................................17
, 7.6 Bronnen van verbintenissen: overeenkomsten...................................................................................18
7.7 Soorten overeenkomsten....................................................................................................................18
7.8 Totstandkoming van een overeenkomst.............................................................................................18
7.9 Interpretatie van overeenkomsten......................................................................................................19
7.10 Contractuele aansprakelijkheid (niet-uitvoering)..............................................................................19
7.11 Gevolgen tegenover derden..............................................................................................................19
7.12 Tenietgaan van een overeenkomst....................................................................................................20
8. Buitencontractuele aansprakelijkheid (onrechtmatige daad).....................................................................20
8.1 Fout, schade en oorzakelijk verband...................................................................................................20
8.2 Inleidende bepalingen.........................................................................................................................20
8.3 Soorten aansprakelijkheid...................................................................................................................21
8.4 Aansprakelijkheid voor eigen daad......................................................................................................21
8.5 Aansprakelijkheid voor andermans daad.............................................................................................21
8.6 Aansprakelijkheid voor zaken en dieren (foutloos).............................................................................22
9. Familierecht................................................................................................................................................22
9.1 Huwelijk...............................................................................................................................................22
9.2 Huwelijksvermogensrecht...................................................................................................................23
9.3 Echtscheiding.......................................................................................................................................23
9.4 Ongehuwd samenwonen.....................................................................................................................24
10. Erfrecht.....................................................................................................................................................24
10.1 Erfopvolgingssystemen......................................................................................................................24
10.2 Begrippenlijst.....................................................................................................................................24
10.3 De vier ordes......................................................................................................................................25
10.4 Plaatsvervulling en kloving................................................................................................................25
10.5 Algemene regels en aanvaarding.......................................................................................................25
10.6 Rechten van de langstlevende partner..............................................................................................25
10.7 Testament..........................................................................................................................................26
10.8 Reservataire erfgenamen..................................................................................................................26
10.9 Successierechten...............................................................................................................................26
, 1. Inleiding: wat is recht?
Recht =
1. Geheel van regels
2. Doel: de samenleving ordenen
3. Recht wordt opgelegd door de samenleving (samenleving – parlement – wetten)
4. De naleving van recht kan worden afgedwongen
1.1 Objectief en subjectief recht
• Objectief recht = de regels die voor iedereen gelden (wetten, rechtssysteem).
• Subjectief recht = het recht dat een individu kan uitoefenen dankzij die regels (eigen aanspraak).
• Rechtsobject = datgene waar de rechten en plichten betrekking op hebben.
• Rechtssubject = een drager van rechten en plichten (natuurlijk persoon, rechtspersoon). Beiden zijn
drager van rechten en plichten.
1.2 Rechtssubjecten
Natuurlijk en rechtspersoon kunnen overlappen: bv. een natuurlijk persoon richt een vennootschap met
rechtspersoonlijkheid op → belangrijk voor aansprakelijkheid en patrimonium (vermogen van een
persoon).
Soorten rechtspersonen
• Privaatrechtelijke personen → privaat belang: bv, nv…
• Publiekrechtelijke personen → algemeen belang: staat, gemeenten…
1.3 Rechtsobjecten
• Lichamelijke goederen = zaken
• Onlichamelijke goederen = rechten
Roerende goederen
• Uit hun aard
• Door wetsbepaling → rechten op roerende goederen (aandelen,lijfrente)
• Vervroegd roerende goederen → onroerende goederen die roerend worden door menselijke
tussenkomst (afgehakte bomen)
Onroerende goederen
• Uit hun aard
• Door bestemming → verplaatsbare goederen die verbonden zijn met onroerend goed
(landbouwmachines)
• Door incorporatie → goederen die oorspronkelijk roerend waren maar onderdeel van een onroerend
goed worden (cement, bakstenen)
• Door voorwerp waarop ze betrekking hebben → goederen die zelf roerend zijn, maar juridisch
verbonden worden aan een onroerend goed omdat ze er afhankelijk van zijn (recht van hypotheek)
Aankoop
Roerend Onroerend
Onderhandse akte Notariële akte
BTW Registratierechten
Samenvatting
KMO SEM 1
KMO SEM 1.......................................................................................................................................................1
1. Inleiding: wat is recht?..................................................................................................................................3
1.1 Objectief en subjectief recht..................................................................................................................3
1.2 Rechtssubjecten....................................................................................................................................3
1.3 Rechtsobjecten......................................................................................................................................3
1.4 Zekerheden............................................................................................................................................4
1.5 Rechtsmisbruik......................................................................................................................................4
1.6 Indeling van het subjectief recht...........................................................................................................4
2. Indeling van het recht...................................................................................................................................5
2.1 Internationaal recht...............................................................................................................................5
2.2 Europees recht.......................................................................................................................................5
2.3 Nationaal recht......................................................................................................................................5
2.4 Normatieve kracht.................................................................................................................................6
3. Organisatie van justitie.................................................................................................................................6
3.1 Welke zaak hoort waar?........................................................................................................................6
3.2 Vredegerecht.........................................................................................................................................7
3.3 Rechtbank van eerste aanleg.................................................................................................................7
3.4 Ondernemingsrechtbank.......................................................................................................................7
3.5 Hof van beroep......................................................................................................................................7
3.6 Soorten misdrijven en strafrechtbanken...............................................................................................7
3.7 Arbeidsrechtbank en arbeidshof...........................................................................................................8
3.8 Beroepsverenigingen en tuchtcolleges..................................................................................................8
4. Staatsstructuur.............................................................................................................................................8
4.1 Rechtsstaat, wetsstaat en democratie...................................................................................................8
4.2 Scheiding der machten..........................................................................................................................9
4.3 Federale staat........................................................................................................................................9
4.4 Monarchie...........................................................................................................................................10
4.5 Controlerende instellingen..................................................................................................................10
5. Rechtsbronnen...........................................................................................................................................10
5.1 Internationale bronnen.......................................................................................................................10
5.2 Nationale bronnen (geschreven).........................................................................................................10
5.3 Ongeschreven nationale bronnen.......................................................................................................11
5.4 Hiërarchie van rechtsbronnen.............................................................................................................11
5.5 Juridische verwijzingen ( op examen ga je het moeten toepassen).....................................................12
6. Burgerlijk recht: rechtshandelingen en rechtsfeiten...................................................................................12
6.1 Rechtshandeling vs. rechtsfeit.............................................................................................................12
6.2 Indeling van rechtshandelingen...........................................................................................................13
6.3 Invloed op het vermogen.....................................................................................................................13
6.4 Geldigheid van een rechtshandeling....................................................................................................13
6.5 Nietigheid............................................................................................................................................15
7. Verbintenissen............................................................................................................................................15
7.1 Vorderingsrechten vs. zakelijke rechten..............................................................................................15
7.2 Prestatie en soorten verbintenissen....................................................................................................16
7.3 Verbintenissen met meerdere schuldenaars/schuldeisers..................................................................17
7.4 Verbintenis in solidum.........................................................................................................................17
7.5 Resultaats- en inspanningsverbintenis................................................................................................17
, 7.6 Bronnen van verbintenissen: overeenkomsten...................................................................................18
7.7 Soorten overeenkomsten....................................................................................................................18
7.8 Totstandkoming van een overeenkomst.............................................................................................18
7.9 Interpretatie van overeenkomsten......................................................................................................19
7.10 Contractuele aansprakelijkheid (niet-uitvoering)..............................................................................19
7.11 Gevolgen tegenover derden..............................................................................................................19
7.12 Tenietgaan van een overeenkomst....................................................................................................20
8. Buitencontractuele aansprakelijkheid (onrechtmatige daad).....................................................................20
8.1 Fout, schade en oorzakelijk verband...................................................................................................20
8.2 Inleidende bepalingen.........................................................................................................................20
8.3 Soorten aansprakelijkheid...................................................................................................................21
8.4 Aansprakelijkheid voor eigen daad......................................................................................................21
8.5 Aansprakelijkheid voor andermans daad.............................................................................................21
8.6 Aansprakelijkheid voor zaken en dieren (foutloos).............................................................................22
9. Familierecht................................................................................................................................................22
9.1 Huwelijk...............................................................................................................................................22
9.2 Huwelijksvermogensrecht...................................................................................................................23
9.3 Echtscheiding.......................................................................................................................................23
9.4 Ongehuwd samenwonen.....................................................................................................................24
10. Erfrecht.....................................................................................................................................................24
10.1 Erfopvolgingssystemen......................................................................................................................24
10.2 Begrippenlijst.....................................................................................................................................24
10.3 De vier ordes......................................................................................................................................25
10.4 Plaatsvervulling en kloving................................................................................................................25
10.5 Algemene regels en aanvaarding.......................................................................................................25
10.6 Rechten van de langstlevende partner..............................................................................................25
10.7 Testament..........................................................................................................................................26
10.8 Reservataire erfgenamen..................................................................................................................26
10.9 Successierechten...............................................................................................................................26
, 1. Inleiding: wat is recht?
Recht =
1. Geheel van regels
2. Doel: de samenleving ordenen
3. Recht wordt opgelegd door de samenleving (samenleving – parlement – wetten)
4. De naleving van recht kan worden afgedwongen
1.1 Objectief en subjectief recht
• Objectief recht = de regels die voor iedereen gelden (wetten, rechtssysteem).
• Subjectief recht = het recht dat een individu kan uitoefenen dankzij die regels (eigen aanspraak).
• Rechtsobject = datgene waar de rechten en plichten betrekking op hebben.
• Rechtssubject = een drager van rechten en plichten (natuurlijk persoon, rechtspersoon). Beiden zijn
drager van rechten en plichten.
1.2 Rechtssubjecten
Natuurlijk en rechtspersoon kunnen overlappen: bv. een natuurlijk persoon richt een vennootschap met
rechtspersoonlijkheid op → belangrijk voor aansprakelijkheid en patrimonium (vermogen van een
persoon).
Soorten rechtspersonen
• Privaatrechtelijke personen → privaat belang: bv, nv…
• Publiekrechtelijke personen → algemeen belang: staat, gemeenten…
1.3 Rechtsobjecten
• Lichamelijke goederen = zaken
• Onlichamelijke goederen = rechten
Roerende goederen
• Uit hun aard
• Door wetsbepaling → rechten op roerende goederen (aandelen,lijfrente)
• Vervroegd roerende goederen → onroerende goederen die roerend worden door menselijke
tussenkomst (afgehakte bomen)
Onroerende goederen
• Uit hun aard
• Door bestemming → verplaatsbare goederen die verbonden zijn met onroerend goed
(landbouwmachines)
• Door incorporatie → goederen die oorspronkelijk roerend waren maar onderdeel van een onroerend
goed worden (cement, bakstenen)
• Door voorwerp waarop ze betrekking hebben → goederen die zelf roerend zijn, maar juridisch
verbonden worden aan een onroerend goed omdat ze er afhankelijk van zijn (recht van hypotheek)
Aankoop
Roerend Onroerend
Onderhandse akte Notariële akte
BTW Registratierechten
