Europese politieke integratie
Prof. dr. Hendrik Vos
Leidraad bij de hoorcolleges
Academiejaar 2023-2024
, Algemeen
Hoe word Europese Wetgeving gemaakt?
1) Europese raad = geven van impulsen
= staatshoofden en regeringsleiders
Bepalen van de lang termijn agenda
Informele vergaderingen achter gesloten deuren (1 notulist om de 15
minuten veranderend + tolkencabines) = idee hierachter: vertrouwen
creëren en open kunnen spreken.
+/- 8 keer per jaar samen komen in de vorm van ‘een top’
Doen geen stemmingen (wal al uitzonderingen geweest)
Vaste voorzitter (sinds verdrag Lissabon)
Legislatuur 2,5 jaar (1x verlengbaar) – verkozen door staats en
regeringsleiders met gekwalificeerde meerderheid
Zoeken iemand die goed is in consensus zoeken + meestal iemand
die al ervaring heeft met het leiden van een nationale regering
Huidige president Charles Michel (1/12/2019 – 30/11/2024)
Presidenten Euopese raad tot nu
2009 – 2014 = Herman Van Rompuy
2014 – 2019 = Donald Tusk (Polen)
2019 – 2024 = Charles Michel
2) Europese commissie = doet voorstellen of suggesties voor Europese
wetgeving = wetsvoorstel (Gaat hiervoor eerst bij alle mogelijke partners
raad vragen)
Evenveel commissarissen als lidstaten (momenteel 27)
Neutraliteit zweren = eed bij het Europees hof van justitie
Vaste voorzitter
Huidige Ursula Von Leyen
Hoe word de commissie samengesteld?
Commissievoorzitter slet zijn team samen en verdeeld de portefeuilles
Sinds 2004 : Parlement ondervraagd elke commissaris = Hoorzitting (Soort
examen) over gekregen beleidsdomein (inhoudelijk / plan van aanpak/
doelstellingen) + peilen naar de algemene integriteit van de persoon (bv niet
betrokken bij schandalen)
Buist iemand? Dan vervanging of soms veranderen de portefeuilles nog
(Anders krijgen ze waarschijnlijk niet het vertrouwen van het parlement)
3) Raad van Ministers = Standpunten innemen en stemming met
gekwalificeerde meerderheid
Elke lidstaat een minister – Wie? Afhankelijk van domein
Roterend systeem
Huidig België
4) Europees parlement = debatteren en amenderen
705 parlementsleden
Ingedeeld in fracties (volgens ideologie ingedeeld) met fractieleiders
[2]
,
Europese volkspartij (Christendemocraten) grootste fractie in
Europees parlement (Bv voor BE: CD&V)
Fractie van de Progressieve alliantie van Socialisten en Democraten
Europese conservatieven en hervormers (tussen centrum rechts en
extreem rechts; Bv NVA Of Poolse rechts en rechtvaardig)
Renew Europe group (Liberalen)
Fractie identiteit en democratie (Extreem rechts bv Vlaams Belang)
Linkse fractie
Groenen/Vrije Europese alliantie (=enkele nationalistische partijen)
Handvol mensen die bij geen enkele fractie aansluiting vinden
Parlementaire commissies
Onderhandelingen tussen de fracties over de dossiers => van elke
franctie enkele mensen vertegenwoordigd (onmogelijk om
onderhandelingen te doen met 700 mensen)
Proportionele verkiezingen
Parlementsleden = Rechtstreeks verkozen
Elke partij moet ratio hun sterkte vertegenwoordigd zijn in de
verkiezingen
Voor de rest kiezen landen zelf hoe ze de verkiezingen doen.
Triloog = informeel overleg tussen Europees parlement en Raad van ministers
=> moeten samen tot 1 tekst komen. Commissie kan eventueel een
bemiddelende rol spelen.
1. Theoretische benaderingen van Europese integratie:
Theorieën vanaf WO I tot kort na WO II = nadenken over vereniging en hoe
het Europees continent zou kunnen evolueren:
Federalisme – conflict in Europa (tussen de landen) oplossen a.d.h.v.
Verenigde Staten van Europa (=Europese superstaat boven de
lidstaten met een integratie van de staten = supranationaal)
Kritiek: conflict verschuift naar conflict tussen grote blokken + te ver
van burger
Functionalisme – probleem per probleem aanpakken en deze
functioneel aanpakken en technisch (niet politiek) – problemen
functioneel aanpakken = kijken naar hoe een oplossing kan geboden
worden en welke instelling hier het best geschikt is. Bv sporen =
continentaal aanpakken en andere zaken puur nationaal
transactualisme, pluralisme – problemen samen aanpakken als
alleen aanpakken niet lukt, maar met behoud soevereiniteit – geen
diepe integratie – geen macht boven de landen – samenwerken op voet
van gelijkheid
- Theorieën/scholen die de feitelijke Europese integratie vanaf jaren 50
trachten te verklaren en te voospellen hoe het verder zal verlopen = nog
steeds de beste scholen om naar de eenmaking van de Europese uni te kijken
[3]
, neo-functionalisme (spill-over) = beginnen met kleine technische
zaken voor samenwerking. Gevolg Spill over; andere domeinen worden
er bij betrokken en verder samen aan gepakt. Finaal= sterk centraal
Europees beleid.
Intergouvernementalisme = samenwerking tussen landen, enkel als
ze er het nut van inzien – zelf beslissen waar samen werken en niet –
land kan eruit stappen en beslissing terugdraaien- regeringsleiders
nemen de beslissingen = ‘De tops daar gebeurt het”
- Nieuwe theorieën hebben minder grootse ambities en wijzen op de
zwakheden van de vorige.
2. Europa na WO II = Europa in puin + structureel Dollar tekort – Amerika trekt
terug (= isolationisme) – opmars communisme van Oost Europa (Sovjet Uni
o.l.v. Stalin) + Brits leger trekt zich terug uit (=gewapend communistisch
verzet)Turkije en Griekenland (vrees dat ze in communistische handen zullen
vallen) = Begin Bipolaire wereld (Westen tegen Communisme)
- Oprichting O.E.E.S. (Organisatie voor Europese en Economische
samenwerking) (1948) = als voorwaarde voor Marshall-hulp (opgezet
vanuit V.S. (o.l.v. president Harry Truman) om ideologische (angst
communisme – Trumandoctrine) en economische redenen (=Europa als
afzetmarkt om hun overhitte markt af te koelen)
Idee O.E.E.S = wegwerken handelsbarrières. 16 landen (inclusief sovjet)
onderhandelen – intergouvermenteel en unanimiteit - Miste zijn ambities (wel
economische groei W-Europa)
Nu bekend als O.E.S.O (Organisatie voor Economische
Samenwerking en ontwikkeling). Doet voornamelijk rapportering –
Ook niet EU landen in.
Ook de GATT (General Agreements on tarrif and trade) zijn hieruit
ontstaan. = onderhandeling rondes met verschillende landen in de
wereld om de handel vrij te maken. (Later WTO World Trade
Organisation)
- Raad van Europa (1949 Congres van Den Haag) – Winston Churchill (was
trekker van het idee)- Idee raad van Europa = Oprichting Verenigd Staten Van
Europa – veel onduidelijkheid en miste zijn ambitie
Oorspronkelijk 10 landen
Raad van ministers zou moeten samen beslissen wat er moest
gebeuren (unanimiteit + intergouvermenteel)
Heeft een plenaire vergadering (parlement – bestaat nog steeds) worden
gekozen door de nationale parlementen.
Nu: Raad Van Europa (Straatsburg). (dossiers te maken met mensen
rechten)
Heeft een eigen rechtbank: Europees hof voor de rechten van de
mens – 46 lidstaten - moreel gezag (niet bindende)
Actua! België veroordeeld ifv gevangenissen mensonwaardig, klimaat!,
…
- Pact van Brussel (Westerse Unie) (1948) = idee BENELUX, FR en Britten
(later ook W-Duitsland) ‘samen werken’ rond cultuur, defensie, economie en
politiek
Vaag ingevuld buiten defensie (uit angst Communisme en Duitsland):
iemand aangevallen? Andere reageren (idee van de NAVO)
[4]
Prof. dr. Hendrik Vos
Leidraad bij de hoorcolleges
Academiejaar 2023-2024
, Algemeen
Hoe word Europese Wetgeving gemaakt?
1) Europese raad = geven van impulsen
= staatshoofden en regeringsleiders
Bepalen van de lang termijn agenda
Informele vergaderingen achter gesloten deuren (1 notulist om de 15
minuten veranderend + tolkencabines) = idee hierachter: vertrouwen
creëren en open kunnen spreken.
+/- 8 keer per jaar samen komen in de vorm van ‘een top’
Doen geen stemmingen (wal al uitzonderingen geweest)
Vaste voorzitter (sinds verdrag Lissabon)
Legislatuur 2,5 jaar (1x verlengbaar) – verkozen door staats en
regeringsleiders met gekwalificeerde meerderheid
Zoeken iemand die goed is in consensus zoeken + meestal iemand
die al ervaring heeft met het leiden van een nationale regering
Huidige president Charles Michel (1/12/2019 – 30/11/2024)
Presidenten Euopese raad tot nu
2009 – 2014 = Herman Van Rompuy
2014 – 2019 = Donald Tusk (Polen)
2019 – 2024 = Charles Michel
2) Europese commissie = doet voorstellen of suggesties voor Europese
wetgeving = wetsvoorstel (Gaat hiervoor eerst bij alle mogelijke partners
raad vragen)
Evenveel commissarissen als lidstaten (momenteel 27)
Neutraliteit zweren = eed bij het Europees hof van justitie
Vaste voorzitter
Huidige Ursula Von Leyen
Hoe word de commissie samengesteld?
Commissievoorzitter slet zijn team samen en verdeeld de portefeuilles
Sinds 2004 : Parlement ondervraagd elke commissaris = Hoorzitting (Soort
examen) over gekregen beleidsdomein (inhoudelijk / plan van aanpak/
doelstellingen) + peilen naar de algemene integriteit van de persoon (bv niet
betrokken bij schandalen)
Buist iemand? Dan vervanging of soms veranderen de portefeuilles nog
(Anders krijgen ze waarschijnlijk niet het vertrouwen van het parlement)
3) Raad van Ministers = Standpunten innemen en stemming met
gekwalificeerde meerderheid
Elke lidstaat een minister – Wie? Afhankelijk van domein
Roterend systeem
Huidig België
4) Europees parlement = debatteren en amenderen
705 parlementsleden
Ingedeeld in fracties (volgens ideologie ingedeeld) met fractieleiders
[2]
,
Europese volkspartij (Christendemocraten) grootste fractie in
Europees parlement (Bv voor BE: CD&V)
Fractie van de Progressieve alliantie van Socialisten en Democraten
Europese conservatieven en hervormers (tussen centrum rechts en
extreem rechts; Bv NVA Of Poolse rechts en rechtvaardig)
Renew Europe group (Liberalen)
Fractie identiteit en democratie (Extreem rechts bv Vlaams Belang)
Linkse fractie
Groenen/Vrije Europese alliantie (=enkele nationalistische partijen)
Handvol mensen die bij geen enkele fractie aansluiting vinden
Parlementaire commissies
Onderhandelingen tussen de fracties over de dossiers => van elke
franctie enkele mensen vertegenwoordigd (onmogelijk om
onderhandelingen te doen met 700 mensen)
Proportionele verkiezingen
Parlementsleden = Rechtstreeks verkozen
Elke partij moet ratio hun sterkte vertegenwoordigd zijn in de
verkiezingen
Voor de rest kiezen landen zelf hoe ze de verkiezingen doen.
Triloog = informeel overleg tussen Europees parlement en Raad van ministers
=> moeten samen tot 1 tekst komen. Commissie kan eventueel een
bemiddelende rol spelen.
1. Theoretische benaderingen van Europese integratie:
Theorieën vanaf WO I tot kort na WO II = nadenken over vereniging en hoe
het Europees continent zou kunnen evolueren:
Federalisme – conflict in Europa (tussen de landen) oplossen a.d.h.v.
Verenigde Staten van Europa (=Europese superstaat boven de
lidstaten met een integratie van de staten = supranationaal)
Kritiek: conflict verschuift naar conflict tussen grote blokken + te ver
van burger
Functionalisme – probleem per probleem aanpakken en deze
functioneel aanpakken en technisch (niet politiek) – problemen
functioneel aanpakken = kijken naar hoe een oplossing kan geboden
worden en welke instelling hier het best geschikt is. Bv sporen =
continentaal aanpakken en andere zaken puur nationaal
transactualisme, pluralisme – problemen samen aanpakken als
alleen aanpakken niet lukt, maar met behoud soevereiniteit – geen
diepe integratie – geen macht boven de landen – samenwerken op voet
van gelijkheid
- Theorieën/scholen die de feitelijke Europese integratie vanaf jaren 50
trachten te verklaren en te voospellen hoe het verder zal verlopen = nog
steeds de beste scholen om naar de eenmaking van de Europese uni te kijken
[3]
, neo-functionalisme (spill-over) = beginnen met kleine technische
zaken voor samenwerking. Gevolg Spill over; andere domeinen worden
er bij betrokken en verder samen aan gepakt. Finaal= sterk centraal
Europees beleid.
Intergouvernementalisme = samenwerking tussen landen, enkel als
ze er het nut van inzien – zelf beslissen waar samen werken en niet –
land kan eruit stappen en beslissing terugdraaien- regeringsleiders
nemen de beslissingen = ‘De tops daar gebeurt het”
- Nieuwe theorieën hebben minder grootse ambities en wijzen op de
zwakheden van de vorige.
2. Europa na WO II = Europa in puin + structureel Dollar tekort – Amerika trekt
terug (= isolationisme) – opmars communisme van Oost Europa (Sovjet Uni
o.l.v. Stalin) + Brits leger trekt zich terug uit (=gewapend communistisch
verzet)Turkije en Griekenland (vrees dat ze in communistische handen zullen
vallen) = Begin Bipolaire wereld (Westen tegen Communisme)
- Oprichting O.E.E.S. (Organisatie voor Europese en Economische
samenwerking) (1948) = als voorwaarde voor Marshall-hulp (opgezet
vanuit V.S. (o.l.v. president Harry Truman) om ideologische (angst
communisme – Trumandoctrine) en economische redenen (=Europa als
afzetmarkt om hun overhitte markt af te koelen)
Idee O.E.E.S = wegwerken handelsbarrières. 16 landen (inclusief sovjet)
onderhandelen – intergouvermenteel en unanimiteit - Miste zijn ambities (wel
economische groei W-Europa)
Nu bekend als O.E.S.O (Organisatie voor Economische
Samenwerking en ontwikkeling). Doet voornamelijk rapportering –
Ook niet EU landen in.
Ook de GATT (General Agreements on tarrif and trade) zijn hieruit
ontstaan. = onderhandeling rondes met verschillende landen in de
wereld om de handel vrij te maken. (Later WTO World Trade
Organisation)
- Raad van Europa (1949 Congres van Den Haag) – Winston Churchill (was
trekker van het idee)- Idee raad van Europa = Oprichting Verenigd Staten Van
Europa – veel onduidelijkheid en miste zijn ambitie
Oorspronkelijk 10 landen
Raad van ministers zou moeten samen beslissen wat er moest
gebeuren (unanimiteit + intergouvermenteel)
Heeft een plenaire vergadering (parlement – bestaat nog steeds) worden
gekozen door de nationale parlementen.
Nu: Raad Van Europa (Straatsburg). (dossiers te maken met mensen
rechten)
Heeft een eigen rechtbank: Europees hof voor de rechten van de
mens – 46 lidstaten - moreel gezag (niet bindende)
Actua! België veroordeeld ifv gevangenissen mensonwaardig, klimaat!,
…
- Pact van Brussel (Westerse Unie) (1948) = idee BENELUX, FR en Britten
(later ook W-Duitsland) ‘samen werken’ rond cultuur, defensie, economie en
politiek
Vaag ingevuld buiten defensie (uit angst Communisme en Duitsland):
iemand aangevallen? Andere reageren (idee van de NAVO)
[4]
