INHOUDSOPGAVE
AARDRIJKSKUNDE ....................................................................................................................... 8
1. Weer en klimaat .............................................................................................................................. 8
voor-en nadelen weer .................................................................................................................. 8
Invloed weer................................................................................................................................ 9
1.1 verschijnselen in de atmosfeer ........................................................................................... 9
1.2 verschil weer en klimaat ................................................................................................... 10
1.3 Weerelementen ............................................................................................................... 10
1.3.1 temperatuur ..................................................................................................................... 10
Temperatuur meten ................................................................................................................... 11
TEMPERATUUR VOORSTELLEN OP EEN KAARt ............................................................................ 11
Verschillen in luchttemperatuur aan het aardoppervlak: vooraf .................................................... 11
Luchttemperatuursverschillen door variaties van invallende lichtintensiteit.................................. 12
luchttemperatuur verschilt door variaties in omzetting licht-warmte ............................................ 14
tegenstelling land en water & nabijheid zee ................................................................................. 15
wolken en luchtvochtigheid........................................................................................................ 16
bodem en vegetatie ................................................................................................................... 16
luchttemperatuur verschilt door verschil in warmtetransport ....................................................... 16
Zeestromingen: .......................................................................................................................... 17
1.3.2 Neerslag .......................................................................................................................... 18
3: Luchtvochtigheid en neerslag ........................................................................................................ 18
3.1 luchtvochtigheid ...................................................................................................................... 18
3.2 bewolking ............................................................................................................................... 18
3.3 neerslag .................................................................................................................................. 19
4: luchtdruk en wind ......................................................................................................................... 21
4.1 luchtdruk ................................................................................................................................ 21
onstaan van thermische drukgebieden ....................................................................................... 21
luchtdruk en weer ...................................................................................................................... 22
luchtdruk en wind ...................................................................................................................... 22
algemene luchtcirculatie ........................................................................................................... 23
4.2 wind ....................................................................................................................................... 23
verschillende windrichtingen...................................................................................................... 24
bewolking ................................................................................................................................. 25
1
,5: Weer voorspellen .......................................................................................................................... 26
5.1 weerkaarten ............................................................................................................................ 26
5.2 weerfenomenen ...................................................................................................................... 26
orkanen, cyclonen, tyfoons ........................................................................................................ 26
tornado’s of windhozen ............................................................................................................. 26
regenboog ................................................................................................................................. 27
straalstroom ............................................................................................................................. 27
5: Didactiek ...................................................................................................................................... 27
5.1 KENNIS EN KUNNEN over de verschillende leerjaren: algemeen................................................. 27
5.1.1 eerste graad ...................................................................................................................... 27
5.1.2 Tweede graad.................................................................................................................... 27
5.1.3 derde graad ...................................................................................................................... 28
7: Kosmografie / de aarde in de ruimte ............................................................................................... 28
7.1 het heelal ................................................................................................................................ 28
7.2 sterrenstelsels ........................................................................................................................ 28
7.3 ons zonnestelsel/planetenstelsel ............................................................................................. 28
7.3.1 zon ................................................................................................................................... 29
7.4 aarde, zon en maan ................................................................................................................. 29
7.4.1 beweging aarde ................................................................................................................. 30
7.4.2 relatie aarde en maan ........................................................................................................ 30
7.4.3 relatie tussen aarde en zon ................................................................................................ 31
4.2 Didactiek .................................................................................................................................. 32
4.2.1Kennen en kunnen over de verschillende jaren ........................................................................ 33
4.2.2 experimenten .................................................................................................................... 34
1. DE AARDE DRAAit: dag en nacht ................................................................................................ 36
2. DE Maan draait rond de aarde ................................................................................................ 36
9: aarde ........................................................................................................................................... 36
9.1 ontstaan van de aarde , ............................................................................................................ 36
9.2 concentrische opbouw van de aarde................................................................................. 37
9.3 atmosfeer ....................................................................................................................... 37
9.4 aarde in beweging ............................................................................................................ 37
9.4.1 aardbevingen .......................................................................................................... 38
9.4.2 vulkanen ................................................................................................................. 38
9.5 klimaten .......................................................................................................................... 38
9.5.1 het tropisch regenwoud ........................................................................................... 39
9.5.2 de savanne ............................................................................................................. 39
2
, 9.5.3 de steppe ................................................................................................................ 39
9.5.4 de woestijn ............................................................................................................. 39
9.5.5 mediterraan klimaat ................................................................................................ 39
9.5.6 gematigd zeeklimaat................................................................................................ 39
9.5.7 taiga ....................................................................................................................... 39
9.5.8 toendra ................................................................................................................... 40
9.5.9 polair klimaat .......................................................................................................... 40
fysica ....................................................................................................................................... 40
proefjes les 16/02 ............................................................................................................................. 40
proef 1.......................................................................................................................................... 40
proef 2.......................................................................................................................................... 40
proef 3.......................................................................................................................................... 41
proef 4.......................................................................................................................................... 41
proef 5.......................................................................................................................................... 41
proef 6.......................................................................................................................................... 41
proef 7.......................................................................................................................................... 41
proef 8.......................................................................................................................................... 41
proef 9.......................................................................................................................................... 42
proef 10 ........................................................................................................................................ 42
1: krachten ....................................................................................................................................... 42
1.1 soorten krachten ............................................................................................................. 42
1.2 wat is een kracht ? ........................................................................................................... 42
1.3 voorstelling van een kracht ....................................................................................................... 43
1.3.1 schematische weergave ....................................................................................................... 43
1.3 welke krachten spelen in? .................................................................................................. 43
1.4 resulterende kracht ......................................................................................................... 43
1.5 massa ..................................................................................................................................... 44
1.6 locatie voorwerp ...................................................................................................................... 44
1.7 massa vs gewicht .................................................................................................................... 44
1.8 Wetten van Newton ................................................................................................................. 45
1.8.1 eerste wet van Newton ...................................................................................................... 45
1.8.2 Tweede wet van newton ..................................................................................................... 45
1.8.3 derde wet van newton ....................................................................................................... 46
1.9 drijven en zinken ...................................................................................................................... 46
1.9.1 Wet van Archimedes ......................................................................................................... 46
2: druk ............................................................................................................................................. 46
2.1 welke grootheden? .................................................................................................................. 46
3
, 2.1.1 nieuwe grootheid .............................................................................................................. 46
2.2 luchtdruk ................................................................................................................................ 47
2.3 wet van bernoulli ..................................................................................................................... 47
3: didactiek demonstratie ................................................................................................................. 47
3.1 Wat? ....................................................................................................................................... 47
3.2 Hoe? ....................................................................................................................................... 47
4: overbrengingen ............................................................................................................................. 47
4.1 hefbomen ............................................................................................................................... 48
4.1.1 verkennen begrippenkader ................................................................................................ 48
4.1.2 SOORTEN HEFBOMEN ...................................................................................................... 48
4.1.3 het principe van evenwicht ................................................................................................ 48
4.1.4 moment van kracht ........................................................................................................... 49
4.1.5 wip van archimedes .......................................................................................................... 49
4.1.6 behoud van arbeid/energie ................................................................................................ 49
4.2 KATROLLEN ............................................................................................................................ 49
4.2.1 verkennen van begrippenkader .......................................................................................... 50
4.3 tandwielen ............................................................................................................................... 50
4.3.1 verkennen van het begrippenkader ....................................................................................... 50
4.3.2 Tandwielen in het dagelijks leven ....................................................................................... 51
5. elektriciteit ................................................................................................................................... 51
5.1 onderscheid tussen statische en dynamische elektriciteit ..................................................... 51
6: onderzoekende houding ................................................................................................................ 52
6.1 wat is een onderzoekende houding? ...................................................................................... 52
7. Onderzoekend leren ...................................................................................................................... 53
7.1 WAT is onderzoekend leren? ................................................................................................. 53
7.2 verschil onderzoekend leren en leren onderzoeken ................................................................ 53
7.3 misconcepties ..................................................................................................................... 53
7.4 Hoe onderzoekend leren/leren onderzoeken? ........................................................................ 53
7.5 rol van de leerkracht ............................................................................................................. 54
7.6 de stappen van de onderzoekscyclus .................................................................................... 55
8. geluid ........................................................................................................................................... 56
8.1 wat is geluid? .......................................................................................................................... 56
8.2 eigenschappen van geluid ........................................................................................................ 56
8.2.1 frequentie ......................................................................................................................... 56
8.2.2 amplitude ......................................................................................................................... 56
8.2.3 toonhoogte ....................................................................................................................... 56
8.2.4 klankkleur ......................................................................................................................... 56
4