Samenvatting H7 neurofysiologie somatosensorisch zenuwstelsel - 1ste bach kine 2026

Somatosensorisch zenuwstelsel: sensatie & perceptie


Sensatie = initiatie van sensorische receptorcellen gelijktijdig met de blootstelling aan een
stimulus

Perceptie = interpretatie door hersenen van zintuiglijke prikkels in herkenbare patronen

Zintuiglijke info = zenuwimpulsen gegenereerd door oorspronkelijke prikkels

Gewaarwording = bewustzijn van prikkels v/d zintuigen



Zintuigen

1. Reukzin
2. Tastzin  druk, trillingen, rek, positie haarzakjes in evenwichtsorgaan
3. Gehoor
4. Gezichtsvermogen
5. Evenwichtsgevoel

Algemene zintuiglijke waarneming: huid, spieren, bloedvatwanden  tastzin, proprioceptie,
kinesthesie (bewegingsbewustzijn), autonome functies

Gespecialiseerde zintuigen: oog, tong, binnenoor, neus



Receptoren

Rol in begrijpen van interne & externe omgeving

Centrale integratie kan motorische reactie uitlokken

Veel somatosensorische info niet bewust waargenomen maar op ruggengraatniveau
verwerkt of door cerebellum  beweging & houding aanpassen

Signalen komen via thalamus binnen  doorgestuurd naar versch. hersengebieden



Gevoelsproces:

1) Receptor niveau

Detectie van stimulus door gespecialiseerde sensorische receptoren
Prikkel moet binnen receptieve veld van receptor komen
Energie van de prikkel omgezet in elektrisch signaal via transductie  genereren van
membraanpotentiaal
Wnr membraanpotentiaal bepaalde drempel haalt  zenuwimpuls opgewekt &
actiepotentiaal doorgegeven

2) Circuitniveau
Bv. gezichtsveld via N. facialis,
Opwaartse kanalen vervoeren impuls naar eindbestemming
achterhoofd & rest van lichaam
in CZS
via spinale zenuwen
3) Perceptuele niveau

Ontvangst & verwerking door versch. gebieden

, Receptoren ingedeeld o.b.v. celtype, positie, functie

 Neuronen met vrije zenuwuiteinden waarbij dendrieten zijn ingebed in weefsel dat sensatie
ontvangt
 Neuronen met ingekapselde uiteinden omgeven door bindweefsel, gevoeliger
 Gespecialiseerde receptorcellen met unieke structurele elementen ontworpen om specifieke
soorten prikkels te ontvangen
Bv. fotoreceptoren  oog,
smaakreceptoren 
Ingedeeld o.b.v. locatie
smaakpapillen
 Exteroceptoren
Huid
In de buurt van prikkels in externe omgeving
Aanraking, pijn, druk, temp.
 Interceptoren
Interne organen & weefsels
Verandering in bloeddruk aorta, sinus carotis
 Proprioceptoren
Spieren & gewrichten
In de buurt van bewegende lichaamsdelen
Spierstrekking, spanning op pezen, posities van gewrichten, diepe trillingen
Draagt bij aan evenwicht & coördinatie (info statische gewrichtspositiezin +
sensorisch info tijdens beweging)
 Mechanoreceptoren
Druk, trillingen, geluid, lichaamshouding
 Thermoreceptoren
Temperatuur boven/onder normale lichaamstemp.



Visuele systeem

Lichtstralen komen oog binnen via hoornvlies waarna ze worden scherp gesteld op het netvlies. Ze
convergeren in 1 brandpunt waar fotoreceptoren beginnen met omzetten van fotonen in elektrische
signalen die langs zenuwvezels je hersenen binnen gaan

Hoornvlies

- Buitenste transparante laag van het oog
- Buigt lichtstralen die naar pupil reizen
- Vorm bepaalt hoeveel licht gebogen & scherpstelling v/h beeld

Accommodatie

- Lens kan van vorm veranderen
- Scherpstellen op vw op versch. afstanden
- Lens bevindt zich vlak achter iris & pupil
- Elastisch
- Dichtbij  krommer
- +10m  minder gebogen


Bijziend: te veel anatomische kromming
Binnenkomend licht wordt te snel scherp gesteld voordat het netvlies bereikt
 wazige objecten in de verte
Hypermetropie: te lichte anatomische kromming
Lichtstralen buigen niet genoeg af voor ze netvlies bereiken
 wazige objecten in de buurt