Samenvatting GIEBS UGent | 2025/26

Samenvatting cursus GIEBS
Stap 5
competency

 Impact van een interventie hangt af van effectiviteit + bereik in de
populatie  belangrijk om gebruik te promoten
 Kan ook gebruikt worden onafhankelijk van stap 1-4 voor
verspreiding en scale-up

Perspectieven

 De gap sluiten tussen wat we weten wat werkt en wat
geïmplementeerd wordt
 Barrières :
o Problemen tijdens ontwikkeling en evaluatie van een
programma
o Gebrek aan interventies voor adoptie, implementatie en
behoud
 Aspecten die bijdragen aan een impactvolle interventie
o Participatieve planning: karakteristieken van interventie
komen overeen met de noden van de primaire doelgroep en de
context
o Evidence en theory based: beslissingen over de focus van het
programma
o Selectie en pretest: wat bij de primaire doelgroep past
o Vroegtijdige focus op implementatie: gedurende alle eerdere
stappen
 Evaluatie methode  hoe praktijkbeoefeners kijken naar
geloofwaardigheid en toepasbaarheid van programma in echte
wereld
o PRECIS instrument: criteria die aangeven of onderzoek
pragmatisch (breed toepasbaar) of verklarend (fundamenteel
en gefocust) is
- Inschatten hoe relevant het is gegeven de setting
o Andere frameworks ook beschikbaar
o Conclusie: het is belangrijk dat studies context rapporteren en
informatie bieden over de planning
 Het niveau van implementatie beïnvloedt programma outcomes
 Passieve verspreiding is ineffectief (bv publicaties, mailings); ook via
websites verspreiden is ineffectief

, o Slechts 22% van studies maakt gebruik van theorie voor
implementatie
 Voorbeelden: gebruik van social cognitieve theorie (SCT), diffusion of
innovations theory (DIT) en theories of organizzational change.
 Ontwikkeling evidence based intervention (EBI) ontwikkeling
implementation intervention  determinants of program use:
adoption, implementation, maintenance  program use tasks (PO’s)
 program use outcomes : A, I, M
 Onderzoek: gecontroleerde experimentele context
leveringscontexten: bestaande organisatorische activiteiten
 Complexiteit van systemen : verschillende levels van betrokkenheid
van individuen (interpersoonlijk, organisatie, gemeenschap,…)
 Succesvolle implementatie als: grotere omvang, gedecentraliseerd
bestuur, sterke onderlinge verbondenheid, beschikbaarheid van
middelen en leiders die positief staat tegenover verandering
 Barrières voor adoptie: concurrerende prioriteiten, programmas van
buitenaf opleggen, onstabiele financiën, beperkte tijd van personeel
en gebrek aan aansluiting met bestaande praktijk
 Grondslag van Rogers voor implementatie: diffusie als
overkoepelende term
 Diffusie is een gefaseerd proces: bewustwording, besluit om te
adopteren, eerste gebruik en behoud van gebruik
 Disseminatie : geplande, systematische inspanningen om gebruik
binnen bepaalde populatie of setting te vergroten
 Nieuwe fasen van implementatie: exploratie, adoptiebesluit, actieve
implementatie en sustainement
 Fases van NIRN: exploratie, installatie, eerste impl, volledige impl,
sustainability
o Exploratie fase stappen: beoordelen van fit programma,
organisatorische capaciteit, selectie programma dat aansluit
en begrijpen fidelity en nodige aanpassingen
 Frameworks voor implementatie en dissiminatie: welke factoren zijn
van invloed op succes
- Geen pratkische handleiding voor design interventies
=> IM wel
o RE-AIM: reach, effectiveness, A, I en M
- oorspronkelijk: kwaliteit en snelheid van verspreiding
preventieprogramma’s verbeteren
- definiëren expliciete targets betere balans tussen
interne en externe validiteit
- binnen IM: implementatie-uitkomsten definiëren
o ISF: interactive systems framework

, - Brug tussen onderzoek en praktijk: begrip proces
implementatie bevorderen  3 systemen
1) Prevention synthesis and translation system: complexe
wetenschappelijke kennis begrijpbaar maken
2) Prevention support system: capaciteit organisaties
vergroten door training, technische hulp en
hulpmiddelen
3) Prevention delivery system: activiteiten mogelijk maken
- Helpt bij identificeren van actoren in elke fase + PO’s
identificeren
o CFIR: Consolidated framework for implementation research
- Synthese van 19 bestaande theorieën
- 5 kerndomeinen: interventie karakteristieken, externe
context, interne context, karakteristieken van individuen
en implementatie proces  contextuele factoren in
kaart brengen
- Helpt bij selecteren implementeerders en PO’s
- Snellere adoptie bij overeenkomst met waarden
organisatie
- Onderzoek: factoren bepalen die implementatie
beïnvloeden opnemen als interventie doelen of als
variabele voor evaluatie
 Teamcohesie, communicatie, organisatieklimaat en
supervisie hangen samen met level of
implementation
o Participatorische aanpak voor implementatieplanning:
verschuiving van push model naar samenwerking model
- Push : product duwen in community >< nood om
community stakeholders te betrekken
Houdt ook geen rekening met Market pull (vraag van
gemeenschap) en beschikbare leveringscapaciteit
>< community based participatory research (CBPR):
programma’s sluiten beter aan bij behoeften en
capaciteiten eindgebruikers
- Voordelen betrekken uitvoerders bij planning
 Programma’s worden makkelijker uitvoerbaar
 Betere externe validiteit van evaluatie
- Moeten betrokken zijn tijdens hele ontwerpproces (vanaf
stap1)
- Nieuwe leden toevoegen: linkage system: samenwerking
en communicatie tussen makers en implementeerders
programma